Qoǵam bir orynda turmasy anyq. Damidy, ózgeredi, túrlenedi. Qoǵamnyń túrli shyrǵalańynan ótip, birde quldyrasa, birde órlegen ózgeris zańdylyǵy ulystyń uly kúni Naýryzǵa da tán. Bul uly mereke dabyraly naýqanǵa, qur kezekti esep-qisapqa kónbeitinin ýaqyt ózi dáleldep berdi. Buqaralyq sipattan ajyrap, sahnalyq keiipten, folklorlyq qoiylymnan aspai jatqan Naýryzǵa birlestik atynan «SENBOL NAURYZ» dep jańa pishim berý bastamasy – osy olqylyqtyń ornyn toltyrý, sol arqyly ortamyzǵa rýhty oraltý bolatyn.
«Senimen Bolashaq» respýblikalyq qoǵamdyq birlestigi - Naýryzdy jańa mazmunda toilaýdy eki jyl aldyn bastady. Bul Prezidenttiń meiramnyń mańyzyn arttyryp, rýhani qýatyn zamanaýi túrde jańǵyrtý týraly suhbatyna dóp tústi. Memleket basshysynyń tapsyrmasyn is júzine asyrýdyń joly Naýryz meiramyn azamattyq merekege ainaldyrý ekenin túsingen Birlestik tolyq júielengen mańyzdy «SenBol Nauryz» tujyrymdamasyn jasady, iaǵni bul jerde eshkim kórermen emes, bári qatysýshy.
Adamnyń ultyna, tiline, senim-nanymyna qaramastan, Naýryzdyń tálimdik ári tárbielik mazmunyn ashyp kórsetip berýge laiyqtalǵan «Jańarý» men «Ádepti órkeniet» qundylyqtaryna sai mádeni is-sharanyń rýhani negizi men uiymdastyrylý júiesi naqtylandy. Osy arqyly jańashyl Naýryz merekesi jalpyulttyq biregeilik pen azamattyq ustanymǵa negizdeldi.
31 jeltoqsan kúntizbelik Jańa jyl óz kezegimen toilana beredi, al Naýryz meiramy – RÝHANI JAŃǴYRÝ TIREGI.
Jańa jylda Aiaz atanyń balalarǵa syilyq berýi jáne bul dástúrdiń berik ornyǵýy merekeni halyqqa barynsha jaqyndatty. Sol sekildi Naýryzda da, ásirese jastardyń, balalardyń esinde qalatyndai jańalyqtar, tosynsyilar syilaǵanymyz jón. Demek Naýryzdy jańasha toilaý arqyly merekede atqarylatyn salt-dástúr, tanym-uǵymdardy úlgi-ónege beretin tálim-tárbielik formatqa negizdei alý kerek. Adamdy baýyrmaldylyqqa, meiirimdilikke, izgilikke, parasattylyqqa baýraityn ulttyq mádenietimiz ári qarai da ómirsheń bolýy úshin zamanaýi talaptarǵa sai nasihattai bilý máselesi kún tártibinde tur. «Senimen Bolashaq» usynǵan taǵy bir jol – Naýryzdyń kúntizbelik Jańa jylmen bailanystyrylýy.
31 jeltoqsanda túngi saǵat 00:00-de kúntizbe boiynsha keler jyl bastalsa, Naýryzdyń 22-sinde JAŃA KÚNDI qarsy alý dástúrin túletip otyr. Atqan tańǵa, keler kúnge úmitpen qaraǵan adamzat tirshilik jańaratyn Naýryzdy jaqsylyqqa niet etip bastasa, úlken de, kishi de riza bolary haq. Jańa jyl – Naýryzdy qarsy alý osy qasietimen de basym bolyp tur.
Tańdy qarsy alý – sananyń oianýy
Merekeniń tańdy qarsy alýmen bastalýy – kezdeisoq tańdalǵan rásim emes. Filosofiialyq turǵyda bul – adamnyń ishki jańarýy, qoǵamdaǵy ár azamattyń óz rólin seziný sáti. Tań – úmittiń, adal niettiń, jaýapty tańdaýdyń ýaqyty. Bul rásim arqyly qatysýshylar «Men qoǵamǵa ne bere alamyn?» degen oiǵa jeteleidi.
Otshashýdyń ornyn ShAShÝ tolyqtai almastyra alady. Qýanyshtyń aiǵaǵy retinde jasalatyn saltanatty dástúrdiń ereksheligi – ár táttide (shashýda) Senimen Bolashaq ujymynyń aq tilekteri jazylady.
Tańǵy rásimnen keiin izgi tilek jazylǵan tátti shashý taratylady. Árbir tilek – bir-birine degen senim men qoldaýdyń kórinisi. Qoǵam úshin bul – yntymaq pen ortaq jaýapkershilikti nyǵaitatyn mańyzdy simvol.
Otbasy qundylyǵy – qoǵam tiregi
QAZAQTYŃ TAŃǴY ASY yqshamdalǵan úlgisin ázirleý baǵdarlamadaǵy negizgi basymdyqtyń biri. Tańǵy as kúni boiy kúsh-qýat pen jiger berip qana qoimai, qunarlylyǵymen uzaq ýaqyt ashtyqty sezbeýge múmkindik beredi. Jent, talqan, balqaimaq, kilegei, súzbe, ýyz, irimshik syndy qunarly tańǵy as belsendi qimyl-qozǵalystyń kepili ǵana emes aǵzanyń kúni boiy alatyn kaloriialyq qýatyn tiimdi paidalanýǵa jol ashady.
Dastarhan – qazaq dúnietanymynda tek tamaqtaný orny emes, pikir almasý, tárbie berý, ortaq qundylyqtardy bekitý keńistigi. Ata-analar úshin bul – bala tárbiesindegi ortaq jaýapkershilikti uǵyndyratyn mańyzdy sát.
Qazaqy tańǵy as – tek kúndi bastaýǵa arnalǵan taǵam emes, ol halqymyzdyń ómirge degen kózqarasyn beineleitin tereń filosofiialyq qubylys. Tań¬ – jańa kúnniń, jańa úmittiń bastaýy. Sondyqtan qazaq halqy tańdy qurmettep, ony asyqpai, taza nietpen qarsy alǵan.
Qazaqy tańǵy astyń qarapaiym bolýy qanaǵat uǵymymen tyǵyz bailanysty. Baýyrsaq, mai, qurt, qymyz siiaqty taǵamdar artyq sán-saltanatty emes, tabiǵilyq pen jetkiliktilikti dáripteidi. Bul – «azǵa qanaǵat, kópke shúkir» degen ómirlik ustanymnyń kórinisi.
Tańǵy as arqyly adam men tabiǵat arasyndaǵy úilesim aiqyn seziledi. Barlyq taǵam tabiǵi jolmen, maýsymǵa sai daiyndalyp, kóshpeli ómir saltyna beiimdelgen. Qazaq dúnietanymynda adam tabiǵattan ústem emes, onyń bir bólshegi. Dúnieniń didaryna sai árbir tájiribemen bul tujyrymdamanyń tolyǵyp otyrýy da zańdylyq.
Naýryz kóktemniń kelýimen, tabiǵattyń jańarýymen kórinis beredi. Kóktem– jyly jaqqa qaita oralǵan qustarmen de sándi. Qazaq úshin qarlyǵashtyń ózindik tarihi orny bar. Ol –berekeniń, shańyraqtyń, oshaq pen otbasynyń simvoly ispettes. Besiktegi bóbekti ailaker masadan, ajdaha aidahardyń aibarynan aman alyp qalǵan qarlyǵashtyń erligi – kieli uǵymǵa ainaldy. Birlestiktiń biylǵy dastarqanynyń basty asy – «Qarlyǵash» tátti toqashy bolmaq.
Sonymen qatar tańǵy as – otbasy birliginiń belgisi. Bir dastarhan basynda jinalý úlkenge qurmet pen urpaqtar sabaqtastyǵyn qalyptastyrady. Osylaisha qazaqy tańǵy as rýhani qundylyqtardy kúndelikti ómirmen bailanystyrady.
Qoryta aitqanda, qazaqy tańǵy as – eńbekti, qanaǵatty, tabiǵatpen úilesimdi jáne berekeli ómirdi dáripteitin ulttyq filosofiianyń aiqyn kórinisi.
Birlestik missiiasynyń biri sanaly ata-ana mádenietin qalyptastyrý bolǵandyqtan úlkenge – qurmet, kishige – izet kórsetken dala filosofiiasy «SenBol Nauryz» tujyrymdamasynda berik oryn alǵan. «Anaǵa taǵzym» bólimi arqyly úlkenge sálem berilip, aqsaqal men anadan bata alý dástúri oryndalady. Bul – otbasy tárbiesiniń, áken men ananyń qoǵamdaǵy rólin aiqyndaityn tereń maǵynaly rásim. Urpaq sabaqtastyǵy, qurmet pen izet osy sátte naqty is arqyly kórinis tabady.
Azamattyq jaýapkershilik jáne tabiǵatqa qurmet
TREE OF LIFE. Kóktemmen birge kelip, kóńildi kóriktendiretin meiramdy jańasha merekeleýdiń jobasyna birlesip aǵash otyrǵyzý da engizildi. Bul sabaqtastyqtyń, jańa ómirdiń, tabiǵatpen etene jaqyndyqtyń jáne jahandyq ekologiialyq qozǵalysqa qosqan úlestiń úlgisi. Odan bólek astyn syzyp aitar dúnie – Jańa jylda shyrshalardy kesip, tabiǵatqa zalal keltirse, Naýryzda kerisinshe, «bir tal kesseń, on tal ek» qaǵidasyn berik ustanyp, elimizdi kógaldandyrýǵa úles qosady. Aǵash otyrǵyzyńyz – ómir syilańyz. «Senimen Bolashaq» respýblikalyq qoǵamdyq birlestigi úshin azamattyq jaýapkershilik – tek sózben emes, naqty áreketpen kórinetin ustanym. Osy turǵyda aǵash otyrǵyzý sharasy erekshe mánge ie. Tabiǵatqa jasalǵan árbir qamqorlyq – bolashaq urpaq aldyndaǵy borysh. Bul is-shara ata-analar men balalarǵa ekologiialyq mádenietti, ortaq keńistikke jaýapkershilikpen qaraýdy úiretedi.
Filosofiialyq turǵydan alǵanda, aǵash otyrǵyzý – ýaqytpen kelisim jasaý. Búgingi eńbek – erteńgi igilikke ainalady. Bul – azamattyq sananyń eń qarapaiym ári eń tereń kórinisi.
Eńbek sheberhanasy – tárbieniń tiri alańy
Mereke aiasyndaǵy eńbek sheberhanasy qolóner arqyly tárbieleýdiń tiimdi quralyna ainalady. Munda tek buiym jasalmaidy, munda eńbekke qurmet, sabyr, uqyptylyq siiaqty qasietter qalyptasady. Ata-ana men bala birlese áreket etip, tárbieniń sózben emes, ispen beriletinin sezinedi.
EŃBEK ShEBERHANASY – adam ómiriniń negizi. Eńbek – adamdy materialdyq da, moraldyq ta damytý quraly. Qazirgi alfa urpaqqa eńbek qundylyǵyn dáripteýde naýryz meiramy taptyrmas qural. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń «Jumysshy mamandyqtary jyly» dep jariialaýy beker emes. Joǵary baǵalanýy tiis eńbek adamynyń qadir-qasietin arttyrý arqyly jastardy tárbieleý ustanymy jatyr.
Bir qazan – bir qoǵam
Naýryz kójeni birge daiyndaý jáne birge dám tatý – birlik pen teńdiktiń aiqyn belgisi. Ár túrli dámnen quralǵan kóje sekildi, qoǵam da ártúrli kózqarastar men tájiribelerden turady. Alaida ortaq maqsat pen jaýapkershilik bárin bir arnaǵa toǵystyrady. Bul – azamattyq qoǵam úshin asa mańyzdy oi. Ulystyń uly kúni daiyndalatyn as – naýryz kójeniń adam aǵzasyna berer qýaty men nári bólek. Quramyna jeti túrli dám qosylyp daiarlanatyn kójeni qazan tolyp, aq mol bolsyn degen nietpen birlestik qyzmetkerleri birlese daiarlaidy.
Tórt tús – bir merekeniń rýhani kody
Naýryz meiramynyń jańa formattaǵy tujyrymdamasynda merekeniń ideialyq ózegin aiqyndaityn tórt simvolikalyq tús tańdaldy: aq, kók, jasyl jáne qyzyl. Bul túster tek estetikalyq sheshim emes, olar – adamnyń ishki álemin, qoǵamnyń rýhani baǵytyn jáne azamattyq ustanymyn beineleitin filosofiialyq júie.
Aq tús – tazalyq pen sáýleniń, jaryqtyń nyshany. Ol rýhani aǵarýdy, niettiń tazalyǵyn, ádil oi men adal áreketti bildiredi. Aq tús – jańa bastamanyń belgisi, ómirdi «aq paraqtan» bastaýǵa degen daiyndyq. Bul – urpaq sanasyna taza qundylyqtardy sińirý, al qoǵam úshin – ashyqtyq pen senimge negizdelgen qarym-qatynas ornatý.
Kók tús – aspan men sýdyń, tynyshtyq pen tereńdiktiń túsi. Ol memlekettik týmen úndese otyryp, tektilikti, eldik sanany, beibitshilik pen rýh erkindigin bildiredi. Kók – keńistikti oilaý, jaýapty sheshim qabyldaý, azamattyq ustanymdy aiqyndaý túsi. Bul tús árbir ata-anany óz otbasymen qatar, qoǵam aldyndaǵy jaýapkershiligin sezinýge jeteleidi.
Jasyl tús – damý men balǵyndyqtyń, jańarý men úmittiń simvoly. Ol tabiǵattyń oianýyn ǵana emes, adamnyń sanasynyń jańǵyrýyn bildiredi. Jasyl – jaman ádetten arylý, durys tańdaý jasaý, ekologiialyq jáne rýhani tazalyqqa umtylý. Aǵash otyrǵyzý bastamasy osy tústiń maǵynasyn naqty áreketpen bekitedi. Bul – bolashaq urpaqqa jasalǵan jaýapty qadam.
Qyzyl tús – energiia men ishki ottyń, ómirlik kúsh pen tabandylyqtyń belgisi. Ol senimniń beriktigin, áreketke daiyndyqty, qorqynyshtan emes, jaýapkershilikten týyndaityn batyldyqty bildiredi. Qyzyl – aǵa býynnyń keleshek úshin kúresi, qoǵamdaǵy belsendi azamattyń únsiz qalmaý ustanymy. Bul – ózgeris jasaýǵa itermeleitin qýat.
Filosofiialyq tutastyq
Tórt tústiń bir merekede toǵysýy – adam bolmysynyń tolyqtyǵyn kórsetedi: aq – niet, kók – sana, jasyl – damý, qyzyl – áreket.
Osy tórttaǵan arqyly Naýryz meiramy tek dástúrlik shara emes, azamattyq jaýapkershilikke bastaityn ómirlik baǵdar retinde usynylady.
Qoǵamdyq birlestik úshin bul túster – urpaq tárbiesindegi ortaq filosofiia, al mereke – sol filosofiiany birge sezinip, birge iske asyratyn keńistik.
Naýryzdy jańasha jáne zaman talabyna sáikes ótkizý, iaǵni bul merekeni shoý deńgeiinde emes, óz bolmysynda atap ótip, qoǵamdyq úrdiske ainaldyrý.
Sońǵy jyldary birqalypty sarynǵa túsip bara jatqan Naýryzdy toilaýdyń jańasha formatyna ózindik úlesin qosa bilgen Birlestik joǵaryda atalǵan maǵynaly baǵdarlamasy arqyly Naýryzdy ortaq merekege ainaldyrýdy kózdeidi. Desek te adamdyq-adamgershilik qundylyqtar zamanǵa emes, adamǵa tán, sony óz tuǵyrynda ustai bilý árqaisymyzǵa bailanysty. «Bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol» shyǵaryp, birlese tirlik etsek, biz almaityn qamal bolmaidy. «Senimen Bolashaqtyń» azamattyq ustanymy retinde bastalǵan bul úrdis qoǵamda qoldaý taýyp, beleń alsa, qoǵamnyń utary mol. Birlestik Quryltaishysy, ideia Avtory Nurken Asanov: «Esti elge is qylar, Essiz eldi kús qylar», - demekshi, elge is qylatyn azamattardyń qatarynan bolaiyq.
«Senimen Bolashaq» respýblikalyq qoǵamdyq birlestigi
