«Túrkistan» gazetinde jarıalanǵan baǵdarlamalyq maqalasynda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúreske qatysty túbegeıli jańa ustanymdy aıqyn kórsetti. Bul ustanym tek jemqorlyq qylmysyn jasaǵan tulǵalardy jazalaýmen shektelmeıdi, sonymen qatar jemqorlyqty aqtaıtyn, qalypty qubylys retinde kórsetetin jáne ony ıdeologıalyq turǵyda «qorǵap» júrgen adamdardyń da jaýapkershiligin qarastyrady.
Jemqorlyq – jeke áreket emes, júıeli qubylys
Memleket basshysy atap ótkendeı, jemqorlyq – jekelegen zańbuzýshylyqtardyń jıyntyǵy emes, qoǵam sanasyna tereń sińip ketken júıeli másele. Eger paraqorlyq «amalsyzdyq», «dástúr» nemese «júıeniń ereksheligi» retinde aqtalsa, onda ol qaıta-qaıta óndirile beretin orta qalyptasady.
Sondyqtan sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres tek qylmystyq istermen shektelmeýi tıis. Ol eń aldymen jemqorlyqty aqtaıtyn túsinikterdi, qos standarttardy jáne únsiz kelisimdi joıýdy talap etedi.
Jemqorlyq ıdeologtary degen kimder?
Jemqorlyqtyń ıdeologtary – mindetti túrde qylmystyq shemalarǵa tikeleı qatysatyn adamdar emes. Olar:
- jemqorlyqty qoǵamdyq keńistikte aqtaıtyndar;
- parany «qalypty jaǵdaı» retinde kórsetetinder;
- jeke múddeni «júıeniń múddesi» dep burmalaýshylar;
- zań men ádilet qaǵıdattaryn álsiretetin pikir qalyptastyrýshylar.
Memleket basshysy mundaı áreketterdiń qaýiptiligin ashyq atap kórsetedi, óıtkeni olar qoǵamnyń zańǵa degen senimin joıady jáne ádilet uǵymyn qunsyzdandyrady.
Jaýapkershiliktiń jańa ólshemi
Prezıdent maqalasynda memleket sybaılas jemqorlyqpen kúreste tereń ári prınsıpti kezeńge ótkeni atap ótiledi. Jaýapkershilik endi tek quqyqtyq sanksıa emes, moraldyq tańdaý máselesine aınalýda.
Qoǵamdyq pikirge yqpal etetin árbir adam – sheneýnik bolsyn, sarapshy, bloger nemese pikir kóshbasshysy bolsyn – óz sóziniń saldaryn túsinýge tıis. Bul turǵyda «beıtaraptyq» nemese «syrttaı baqylaý» degen uǵym qalmaıdy.
Qoǵam men BAQ-tyń róli
Memleket basshysy buqaralyq aqparat quraldary men azamattyq qoǵamnyń róline erekshe nazar aýdarady. BAQ pen sarapshylar jemqorlyqty aqtaıtyn yńǵaıly narratıvterge emes, zańdylyq pen ádilet qaǵıdattaryna qyzmet etýi tıis.
Syn – dáleldi, pikir – jaýapty bolýy qajet. Tek osy jaǵdaıda ǵana aqparattyq keńistik jemqorlyqqa qarsy kúrestiń naqty quralyna aınalady.
Qundylyqtarǵa negizdelgen saıasat
«Jemqorlar ǵana emes, olardyń ıdeologtary da jaýapqa tartylady» degen ustanym – formalızmnen qundylyqtarǵa negizdelgen saıasatqa kóshýdiń kórinisi. Zań ústemdigi, ádilet jáne jaýapkershilik qoǵam úshin naqty ómirlik baǵdarǵa aınalýy tıis.
Memleket basshysy atap ótkendeı, dál osyndaı tásil ǵana eldiń turaqty damýyn qamtamasyz etip, azamattardyń memleketke degen senimin nyǵaıtady jáne jemqorlyqty qoǵam sanasynda «qalypty qubylys» retinde qabyldaýǵa birjola tosqaýyl qoıady.
