Áýelde qairan qaldyq. Qazaqstanda óndiriletin ónimniń shetelge shyǵyp jatqanyn sirek estitinimiz jasyryn emes qoi endi.
Japoniiaǵa mai tasymaldamas buryn Kaz-Ir AGRO alty ai boiyna sapany rastaýǵa, memlekettik jáne halyqaralyq standarttarǵa sáikestikke júrgizilgen zerthanalyq taldaýlar boiynsha muqiiat tekserýden ótipti. Kelisimshartqa kúni keshe qol qoiylǵan.
Kaz-Ir AGRO qaida ornalasqan? Kózben kórgimiz keldi bul zaýytty.
Prezident ne dep edi?
Bir sózinde Prezident indýstriialyq-innovatsiialyq jobalardyń qalalarda emes, shalǵai aýdan-aýyldarda oryn tepkeni jón ekenin aitqan.
Japoniiaǵa mai eksporttaityn Kaz-Ir AGRO – Shý aýdanynda ornalasypty. Bardyq. Kórdik.
Osy Shýdyń Birlik atty aýylynda 60 adamdy jumyspen qamtyp otyr bul zaýyt. Osydan shamamen 12 jyl buryn qurylypty.
Kaz Ir AGRO kompaniiasy Birliktegi 5 myń gektar jerge maqsary ósirip, sonyń maiyn syǵyp alady.
Kompaniianyń qarjy direktory Abulfazyl Alinagiian kútip aldy bizdi. Ulty parsy eken.
– Bul Qazaqstan men Irannyń birigip jasaǵan jobasy ǵoi. Munda kelgenime kóp bolǵan joq. Mamandyǵym qarjyger. Biraq aýyl sharýashylyǵyn bes saýsaǵymdai bilem. Osy salanyń qazanynda qainap júrgenime biraz ýaqyt boldy, – dedi ol.
Aitýynsha, osy Birlikte óndiriletin maqsary maiy biraz elde múlde óspeidi eken. Maqsarynyń ósip-ónýine Qazaqstannyń ońtústik óńirleri asa qolaily.
Odan buryn bul mai taǵamdy talǵap jeitin Japoniia, AQSh, Chehiia, Belgiia siiaqty damyǵan elderde joǵary baǵalanady. Baǵasy da sapasyna sai. Aitalyq, Japoniiadaǵy maqsary maiynyń quny bizdegiden on ese qymbat.
Maqsary maiy degenimiz ne?
Shyny kerek, qandai, nendei mai ekenin bilmeppiz alǵashqyda. Kúndelikti ómirde kóp qoldanbaityndyqtan bastapqyda ataýy da tańsyq estildi.
Paidasy bes eli eken sóitsek. Álemniń damyǵan elderi izdep júrip aldyrtady eken.
– Siz onyń qandai qasieti baryn bilesiz be? Japondar bul maiǵa nege qyzyǵyp júr? – dep suradyq biz.
– Maqsary ma? Bul da maily daqyl. Syrt kózge kádimgi kúnbaǵys maiynan aiyrmashylyǵy bolmaǵanmen joǵary temperatýrada qyzdyrǵan sátte de óz qundylyqtaryn saqtap qalatyn qasieti bar.
Taǵy bir ereksheligi – holesterini tómen.
Dárigerlerdiń ózi emdik maqsatta qoldanýǵa usynatyn maily daqyldyń biri. Jii tutynǵan jaǵdaida júrektiń ishemiialyq aýrýlary, qant diabeti, joǵary qan qysymy, ateroskleroz syndy túrli dertpen kúresýge septesedi.
– Japondar muny jaqsy biledi ǵoi, demek?..
– Árine. Maqsarynyń quramynda E dárýmeni óte kóp. Sodan da shyǵar adamnyń qan ainalymyn jaqsartyp, tutas immýndyq júieni nyǵaityp, aǵzadaǵy aýrýdyń asqynyp ketýin tejeidi.
– Biz bilsek japondar bul maidy basqa salalarda da qoldanatyn siiaqty?
– Bul ras. Qoldaný aiasy keń óitkeni. Sýsabyn da jasaidy bul maidan. Krem de ázirleidi. Ásirese, shash ósirýge, teri kútimine de taptyrmaidy. Kosmetikalyq maqsatta molynan qoldanady, – dedi bizge Zarina Miroshnikova.
Aitpaqshy, izdene kele tapqanymyz: maqsarynyń maiynan qalǵan qaldyqtan Iranda halýa daiyndalady eken, al Túrkiiada túrli sabyndar shyǵarady. Bolashaqta bizge de osy kóshke ilesý qajet shyǵar.
Taǵy bir ereksheligi
Ilgeride aittyq kásiporynnyń qabyrǵasy 12 jyl buryn qalanypty. Qazir munda 60-qa jýyq adam eńbek etýde. Bulardyń basym bóligi Birlik aýylynyń turǵyndary.
Zaýyt basshysy, parsy kásipkeri Hamidreza Alinagiiannyń aitýynsha, maqsary maiyn ósirýge Shý óńiriniń tańdalyp alynýy tegin emes.
Bizdińshe, buǵan tabiǵat qana emes, jańa tehnologiialar da septesý kerek. Ony da kózben kórdik.
Maqsary salqyndai syǵylady eken. Al buǵan qajetti qural-jabdyqty Germaniiadan aldyrtypty. Barlyǵy avtomattandyrylǵan.
Osyndaǵy jumysshylarmen de tildesip úlgerdik. Sonyń biri Jambyl Saǵynbekov bylai dedi bizge:
– Ózińiz de kórdińiz. Mundaǵy júieniń derligi avtomattandyrylǵan. Tý syrtymda amofiltr degen filtr tur (sýrette). Sol filtrde 1 saǵat boiy suryptalady. Bul – birinshi tazartý. Ekinshi tazartýǵa 1 jarym saǵat ýaqyt jumsalady. Tek sodan keiin baryp taǵy da eki shaǵyn filtrdiń eleginen ótip, quiý júiesine barady.
KAZ-IR AGRO -nyń qoldaýshysy kim?
Qazir zaýyt aiyna 130 myń litrden asyp jyǵylatyn mai óndirýde. Mai óńdeitin tsehty, daqyl saqtaityn qoimany qosa alǵanda zaýyt aýmaǵy 8 gektar jerdi alyp jatyr.
Aitpaqshy, 2006 jyly iske qosylǵan bul jobanyń quny 5,7 mln dollardy qurapty.
«Zaýytqa parsylardyń qandai qatysy bar?» deseńiz buǵan Iran kásipkerleri investitsiia quiǵan.
Qazirgi tańda KazakhExport kompaniiasymen birlesip jumys isteýdemiz.
Olar senimdi kompaniia, bizdiń jobany kepildendirip, 200 júz million teńgege saqtandyrý qorǵanysyn berdi jáne ónimdi sheteldik klientterge satýǵa kómektesip jatyr», – deidi ol.
Daiyndaǵan, Dýman BYQAI
