Ekonomikalyq ósimdi tejeýshi faktorlar qataryna jahandyq dúdamaldylyq,munai baǵasynyń turaqsyzdyǵy jáne investitsiialyq belsendiliktiń baiaýlaýy jatady, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Ulttyq statistika biýrosynyń aldyn ala derekteri boiynsha, 2025 jyldyń qańtar-mamyr ailarynda JIÓ 6,0% ósti, bul jahandyq turaqsyzdyq jaǵdaiynda tirkelgen ekonomikalyq ósimniń aitarlyqtai joǵary kórsetkishi bolyp sanalady.
"Bul ósim negizinen JIÓ-niń 60%-dan astamyn quraityn negizgi salalardaǵy óndiristiń fizikalyq kóleminiń ózgerýin kórsetetin qysqa merzimdi ekonomikalyq kórsetkishtiń (QEI) dinamikasymen bailanysty. Bes aidyń nátijesi boiynsha QIE sońǵy 10 jyldaǵy jyldyq 8,6% tarihi maksimýmǵa jetti. Bul serpin JIÓ ósimine negiz bolyp, biraq ekonomikalyq damýdyń sońǵy kórsetkishine myna faktorlar kesheni áser etti: ósý kózderi, biýdjettik saiasat, taýarlyq koniýnktýra jáne syrtqy ekonomikalyq jaǵdailar. Ónerkásiptiń barlyq salalarynda ósý qarqynynyń artýy baiqaldy. Ósim draiverleri kólik (jyldyq +23,1%) jáne qurylys (+15,4%) boldy, bul 2025 jyldyń barlyq 5 aiynda eki tańbaly ósim qarqynyn kórsetti", - deidi Halyk Finance Taldaý ortalyǵynyń sarapshysy Saltanat Igenbekova.
JIÓ-niń 16,5%-yn quraityn saýda salasy jyl basyndaǵy azdap báseńdeýden keiin óz ósimin 7,8% deiin jedeldetti. Ósim draiveri kóterme saýda (+8,3%), negizinen azyq-túlikke jatpaityn jáne ónerkásiptik taýarlar boldy. Kóterme saýdanyń ósimi, ishinara tómen bazalyq áserge bailanysty (2024 jylǵy qańtar-mamyrda jyldyq +2,2%) taý-ken sektorynyń belsendi dinamikasy arqyly qoldaý tapty. Bólshek saýda da ósim jedeldedi (+6,5%). Munda negizgi úles azyq-túlikke jatpaityn taýarlarǵa degen suranyspen qamtamasyz etildi, basqalarmen qatar, osy kezeńde turǵyn úidi satyp alý-satý mámileleri sanynyń ulǵaiýy, ilespe taýarlar men qyzmetterge suranystyń ulǵaiýymen qatar júredi.
Kólik salasy sońǵy 9 jyldaǵy eń joǵary serpindi kórsetti: jyldyq 23,1%. Salanyń negizgi ósimi júk ainalymynyń jyl saiynǵy 13,6% (negizinen temirjol kóligimen) jáne jolaýshy ainalymynyń 12,9% (negizinen avtomobil kóligi salasynda) ulǵaiýy esebinen boldy. Ónerkásiptiń damýyn jedeldetý úshin qosymsha yntalandyrý munai jáne gaz óndirýdi jyldyq 9,8% keńeitý boldy. Sáikesinshe, ótken jyldyń sáikes kezeńimen salystyrǵanda qubyr arqyly tasymaldaý kólemi 18,2% ósti. Sonymen qatar, qubyr arqyly tasymaldaý sektordyń jalpy kirisiniń shamamen úshten birin qamtamasyz etetin negizgi kiris kózderiniń biri bolyp qala beredi. Aita ketý kerek, júk ainalymynyń keńeiýimen qatar, kólik salasynyń erekshe joǵary ósýi magistraldyq jeliler boiynsha statistikany qalyptastyrý ádistemesiniń ózgerýimen túsindiriledi.
Qurylys salasynda ósý qarqyny 15,4%-ǵa jetti. Qurylys jumystarynyń qurylymynda negizgi bóligin ǵimarattardyń (oryndalǵan jumystardyń jalpy kóleminiń 45%-y), turǵyn emes (38%) jáne turǵyn úilerdiń (17%) qurylysy alady. Qurylys salasynyń joǵary ósýi salany memlekettik qarjylandyrýmen qamtamasyz etilýde.
Jalpy ónerkásipte 6,4%, onyń ishinde taý-ken óndirý ónerkásibinde – 7,8%, óńdeý ónerkásibinde – 6,0% jyldyq ósim baiqaldy. Taý-ken ónerkásibinde negizgi oryndy munai men gaz alady, jalpy óndiristiń 73% quraidy. 2025 jylǵy qańtar-sáýirde munai óndirý kólemi ótken jylǵy quldyraýdan jáne 2023 jyly qalypty ósimnen keiin fizikalyq mánde 9,8% ósti, bul syrtqy naryqtardaǵy munaidyń ortasha baǵasynyń tómendeýi jaǵdaiynda munai óndirýshi sektordyń dinamikasyn qoldady.
Óńdeý ónerkásibinde ósim azyq-túlik ónimderi (jyldyq +10,5%), munai ónimderi (+11,3%) jáne mashina jasaý (+10,5%) boiynsha ósti. Óńdeý ónerkásibiniń eń mańyzdy salasy (jalpy kólemniń 40%-y) metallýrgiia óz kórsetkishterin ózgerissiz qaldyrdy.
Aýyl sharýashylyǵynda mal sharýashylyǵy ónimderi kóleminiń 4,2% artýy esebinen jyl saiynǵy ósim 4,0%-dy qurady.
Bailanys sektory I toqsandaǵy quldyraýdan keiin ósý qarqynyn qalpyna keltirýde (+2,8%), bul internet qyzmetteriniń 13,9% keńeiýine bailanysty boldy. Telekommýnikatsiia qyzmetteri men uialy bailanys osy qyzmetter naryǵynyń qanyǵýymen bailanysty tómendeý (tiisinshe -16,9%; -1,8%) tirkeldi.
"Úkimet 2025 jylǵy ekonomikalyq ósimdi 5,6% deńgeiinde bolady dep baǵalap otyr, mundai ósim, negizinen, óńdeýshi sektordaǵy odan arǵy qarqyn, infraqurylymdyq jobalardy iske asyrý jáne munai óndirýdi arttyrý esebinen josparlanady. Degenmen, jahandyq syn-qaterler men álemdik naryqtardaǵy qubylmalylyq boljamdy ósimge qol jetkizýge keri áser etýi múmkin. Sonymen qatar, qazirgi ýaqytta, negizinen, memlekettik shyǵyndarmen qamtamasyz etilgen ósý kózderi men turaqtylyǵyna qatysty másele áli de bar. Dúniejúzilik bank Qazaqstannyń ekonomikalyq ósimine qatysty boljamdaryn tómendeý jaǵyna qarai qaita qarap, muny syrtqy faktorlarmen de (jahandyq dúdamal kúi, suranystyń álsireýi, shikizat baǵasynyń tómendeýi) jáne ishki qurylymdyq problemalarmen de bailanystyrady. Munai baǵasynyń yqtimal qatty tómendeýi, joǵary infliatsiialyq táýekelder, salystyrmaly túrde tómen investitsiia jáne ónimdilik jaǵdaiynda jalǵasatyn qatań monetarlyq saiasatty qamtityn ósimdi tejeýshi faktorlardy eskere otyryp, 2025 jyly ekonomikalyq ósim boljamymyz 5,3%-dy quraidy. Jahandyq naryqtaǵy dúdamal jaǵdaidyń artýy buryn jasalǵan ekonomikalyq boljamdardyń oryndalýyna da áser etedi", - deidi sarapshy.
Buǵan deiin mamyr aiynda elimizde jyldyq infliatsiia jedeldep, 11,3% bolǵany habarlanǵan.
