2025 jyly qazaqstandyq fýtbolda birqatar oń ózgeris baiqaldy. Atap aitqanda, "Qairat" klýbynyń Chempiondar ligasynyń jalpy kezeńine shyǵýy, elge "Realdyń" kelýi jáne klýbtardy jekeshelendirý saladaǵy jańa kezeńniń bastalǵanyn kórsetti. Qazirdiń ózinde bes klýb jeke investorlardyń ieligine ótip, salynǵan investitsiia kólemi 45 mlrd teńgeden asty, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Qazaq Expert Club sarapshysy, fýtbol fýnktsioneri Altai Daýmovtyń aitýynsha, naryqtyq modelge kóshý otandyq fýtboldyń damýyna tyń serpin berýi múmkin.
"ÝEFA derekterine súiensek, Qazaqstan Premer-ligasy jyl saiyn shamamen 100 mln dollar tabys ákeledi. Alaida sonyń nebári 5–6 paiyzy ǵana kommertsiialyq qyzmet esebinen qalyptasady. Qalǵan negizgi qarjy memlekettik dotatsiia arqyly qamtamasyz etiledi", – deidi sarapshy.
Onyń málimetinshe, Qazaqstanda fýtbol salasyna jyl saiyn biýdjetten 30 mlrd teńgeden astam qarajat bólinedi. Mundai jaǵdaida klýbtardyń óz betinshe tabys kózderin damytýǵa yntasy tómendeidi, óitkeni negizgi qarjylandyrý memleket esebinen jabylady.
Sarapshynyń sózinshe, álemdik tájiribede fýtbol klýbtary tórt negizgi baǵyt arqyly tabys tabady. Iaǵni, televiziialyq quqyqtar, bilet satylymy, demeýshilik jáne transferler.
"Qazaqstanda bul model áli tolyq qalyptaspaǵan. Televiziialyq quqyqtar liga deńgeiinde tiimdi monetizatsiialanbai otyr, bilet satýdan túsetin tabys az – ortasha bilet baǵasy 2–4 dollar shamasynda. Al transfer naryǵy endi ǵana damyp keledi. Demeýshilik institýty bolǵanymen, kóp jaǵdaida ol ákimshilik jáne seriktestik faktorlarǵa táýeldi", – dedi Altai Daýmov.
Sarapshy Qazaqstanǵa uqsas jaǵdaidaǵy elderdiń tájiribesine nazar aýdarýdy usyndy.
Máselen, Polshada ortalyqtandyrylǵan kommertsiialyq júie qalyptasqan. Bul eldiń fýtbol ligasy jylyna shamamen 300 mln eýro tabys tabady. Klýbtar televiziialyq quqyqtardan bastap ishki naryqtaǵy kommertsiialyq baǵyttardyń bárinen paida kóredi.
Al Serbiiada transferlik ekonomikaǵa basymdyq berilgen.
"Tsrvena Zvezda" men "Partizan" sekildi klýbtar jylyna 80–90 mln eýroǵa deiin tabys tabady. Onyń 70 paiyzy transferler men ÝEFA tólemderinen túsedi. Bul model oiynshylardy daiarlaý, eýrokýboktarǵa qatystyrý jáne keiin halyqaralyq naryqqa satýǵa negizdelgen", – dep túsindirdi sarapshy.
Qazirgi tańda Qazaqstanda fýtbol áli de memlekettik qarjyǵa táýeldi jáne ishki naryqtan tabys tabý deńgeii shekteýli kúiinde qalyp otyr.
Altai Daýmovtyń pikirinshe, turaqty júiege kóshý úshin eki baǵytqa basymdyq berý qajet. Birinshisi – ishki naryqty kommertsiialandyrý, iaǵni televiziialyq quqyqtardy damytý, match kúngi tabysty arttyrý jáne demeýshilermen júieli jumys júrgizý. Ekinshisi – akademiialarǵa investitsiia salyp, oiynshylar daiarlaý arqyly transferlik ekonomikany damytý.
"Memlekettiń qarjylandyrýdy birtindep qysqarta bastaýy mańyzdy qadam. Bul klýbtardy qarjylyq derbestikke itermeleidi. Biraq salanyń damýyna kásibi menedjment te qajet. Eger fýtbol menedjmenti damymasa, júie naryqtyq emes, dotatsiialyq kúiinde qala beredi", – dep túiindedi Altai Daýmov.
