Resei Qazaqstannan aýyl sharýashylyǵy ónimderin importtaýǵa tyiym salǵany belgili. Keibir aqparat quraldary mundai sheshimge Qazaqstannyń BRIKS-ke qosylýdan bas tartýy sebep bolǵanyn jarysa jazýda, - dep habarlaidy Dalanews.kz.
Sammit qarsańynda Qazaqstan "BRIKS-tiń damý barysyn baqylap otyrǵanyn" málimdegen.
Máskeýdiń prezident Toqaevty qolqalap jatqanyna qaramastan, Astana uiymǵa kirýge asyǵar emes. Memleket basshysy qazirgi jaǵdaida BUU-ǵa balama joq dep málimdegen bolatyn. Sol-aq Resei Qazaqstannan keletin aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń (sonyń ishinde gúlder) importyn shektep tastady. RosPotrebnadzordyń málimdemesine sáikes, buǵan importtyń quramynan ziiankes jándikterdiń tabylýy sebep bolǵan.
"Qazaqstan gúlderdiń basym bóligin Niderlandydan, Polshadan jáne Belgiiadan tasymaldaidy. Alaida, bul elderdiń quzyrly organdary ónimniń qaýipsizdigin baqylaýdyń tiisti deńgeiin qamtamasyz etpeidi", - delingen habarlamada.
Sheshim Reseidiń fitosanitariialyq qaýipsizdigin jáne eksporttalatyn taýarlardyń kólemin shekteý maqsatynda, sondai-aq 2023 jáne 2024 jyldary gúl ónimderinden "gúl tripsi" anyqtalǵan 43 jaǵdaiǵa bailanysty qabyldandanǵan. "Budan kelgen ekonomikalyq shyǵyn 11,5 milliard rýblden asyp jyǵyldy", - deidi vedomstvo ókilderi.
"S+5" Ortalyq Aziia zertteýler ortalyǵynyń direktory Qýat Dombai pikirinshe, Qazaqstannan keletin ósimdik ónimderi men bidai importyna shekteý Astanaǵa jasalyp jatqan qysymnyń belgisi jáne bul úirenshikti kóriniske ainalyp barady.
"Buǵan deiin Kreml terminaldaǵy tehnikalyq aqaýdy jeleý etip, Novorossiisk teńiz porty arqyly qazaq munaiynyń tranzitine birneshe ret tyiym salǵan. Bul ekijaqty bailanysty shynaiylyq joq ekenin kórsetedi. Qazaq munaiynyń 80 paiyzy Resei arqyly eksporttalady", - dedi Qýat Dombai.
Sarapshynyń pikirinshe, Astana úshin Reseige salynǵan sanktsiialardy dál Batys talap etken deńgeide saqtap turý qiynǵa soǵady.
"Qazaqstan óte kúrdeli ekonomikalyq jaǵdaida otyr. Reseige salynǵan shekteýler bizdi de sharpyp ótti. Burynǵy dástúrli logistikalyq jetkizý joly úzilgen, qazaq qoǵamy soltústik kórshiniń qubylmaly minezin jaqsy biledi. KSRO ydyraǵannan keiin eki el - Qazaqstan men Ýkraina - iadrolyq qarýdan bas tartyp, Býdapesht memorandýmyna qol qoiǵanyn eskerý kerek", - deidi Dombai.
"Pýtin BRIKS-ti Reseidiń halyqaralyq arenadaǵy yqpalyn keńeitýdiń quraly retinde qoldanatyny sózsiz. BRIKS aiasynda Resei sanktsiialar men batys elderinen oqshaýlanýdan qutylyp, ekonomikalyq jáne saiasi seriktestikterdi nyǵaitady. Bul turǵydan alǵanda, Pýtin BRIKS-ti óz múddesine paidalanýǵa tyrysady, biraq uiym tolyqtai Reseidiń nemese Pýtinniń qolyndaǵy qural emes. BRIKS músheleri arasynda ártúrli múddeler bar, al Qytai men Úndistan sekildi elderdiń de bul uiymdaǵy róli úlken", - deidi osy tusta saiasattanýshy Dosym Sátpaev.
Al BRIKS kezdesýi Tatarstan astanasy Qazanda ótip jatyr. Kreml aitýynsha, bul uiym AQSh pen Batysqa qarsy odaq emes
Reseilik sarapshylardyń pikirinshe Batys elderiniń Pýtindi oqshaýlaý jospary sátsiz aiaqtalǵan. Kreml ideologtarynyń málimetinshe, BRIKS-ke múshe bolýǵa 30-dan asa el ótinish bergen.
Óz kezeginde Reseidiń Syrtqy ister ministri Sergei Lavrov Qazaqstandy uiymǵa qosylýǵa úgitteý ústinde.
"BRIKS-ke qosylý bizdiń ońtústik kórshilerimizge, ásirese UQShU jáne EEO-ǵa múshe elderge paidasy kóp bolady. Odaqqa múshe bolý mindeti turǵan joq, biraq naqty jobalardy iske asyrýda yntymaqtasý kerek", - deidi Lavrov.
Eske salaiyq, buǵan deiin Prezidenttiń keńesshisi - Prezidenttiń Baspasóz hatshysy Berik Ýáli Prezidentke Qazaqstannyń BRIKS qurylymyna kirý múmkindigin qarastyrý týraly usynystar túskenin aitqan edi.
Memleket basshysy bul usynysty Qazaqstannyń ulttyq múddesi turǵysynan muqiiat qarastyrýda.
Qazandaǵy jiynǵa qonaq retinde shaqyrylǵan Toqaev búgin outreach formatyndaǵy keńeitilgen quramda ótetin jiynynda sóz sóileidi.
"Elimiz qurylymǵa múshe bolýǵa jáne osy birlestiktiń damý perspektivalaryna qatysty basqa da máselelerdi qaraýdyń kóp satyly protsesin eskere otyryp, qazir jáne jaqyn bolashaqta BRIKS-ke múshe bolýǵa ótinish berýden qalys qalady.
Prezident buǵan deiin birneshe ret BUU-ny álemdegi ámbebap ári balamasy joq uiym retinde ataǵan bolatyn. Sondai-aq osy Uiymda barlyq ózekti halyqaralyq problemalardy, sonyń ishinde ádiletti álemdik tártip qurýǵa qatysty máselelerdi talqylaý kerek degen ustanymyn bildirgeni jurtshylyqqa málim.
Prezidenttiń pikirinshe, BUU da kemshiliksiz emes. Biraq dál sondai basqa uiym joq. Sondyqtan BUU-ǵa álemdik qaýymdastyqtyń qoldaýy aýadai qajet. BUU Jarǵysy halyqaralyq quqyqtyń negizi bolýy kerek jáne bul irgeli qujatta bekitilgen qaǵidalardy buzýǵa eshkimniń qaqysy joq.
Memleket basshysy "orta derjavalardyń" múddelerin eskere otyryp, BUU-ǵa múshe memleketterdiń keń aýqymdy konsýltatsiialary negizinde BUU Qaýipsizdik Keńesin reformalaýdy bastaý qajet dep esepteidi", - degen edi Berik Ýáli óz sózinde.
Aita keteiik, BRIKS (Braziliia, Resei, Úndistan, Qytai jáne Ońtústik Afrika) – bul damýshy naryqtarǵa ie elderden qurylǵan ekonomikalyq jáne saiasi yntymaqtastyq uiymy. Alǵashynda 2000 jyldardyń basynda BRIK (Braziliia, Resei, Úndistan jáne Qytai) retinde qalyptasyp, 2010 jyly Ońtústik Afrika qosylǵannan keiin BRIKS ataýyn aldy.
