Búgin Túrkistan qalasyndaǵy Oqýshylar saraiynyń májilis zalynda «AMANAT» partiiasy Túrkistan oblystyq filialynyń uiymdastyrýymen aýyldyq okrýg ákimderiniń aimaqtyq forýmy jumysyn bastady,- dep habarlaidy Dalanews.kz
Forým jumysyna Túrkistan oblysy ákiminiń orynbasary Beisenbai Tájibaev, Qazaqstan Respýblikasy Parlamenti Májilisindegi «AMANAT» partiiasy fraktsiiasynyń depýtattary Ashat Aimaǵanbetov, Temir Qyryqbaev, Nursultan Baitilesov, Túrkistan oblystyq máslihatynyń tóraǵasy Nuraly Ábishov, máslihat depýtattary, oblystyq departamentter men basqarma basshylary, aýyldyq okrýg ákimderi, oblystyq partiia filialynyń jaýapty ókilderi men aýmaqtyq partiia filialdarynyń jetekshileri qatysty. Forým jumysyna «AMANAT» partiiasy Túrkistan oblystyq filialynyń tóraǵasy, Túrkistan oblystyq máslihatyndaǵy partiialyq fraktsiia jetekshisi Altynsary Úmbetáliev tóraǵalyq etti.
Forým alańy aýyldyq deńgeidegi basqarý júiesin jetildirýdi, ákimderdiń kásibi áleýetin arttyrýdy, sondai-aq, naqty problemalardy sheshý joldaryn birlese qarastyrýdy kózdedi. Aýyl halqynyń eń jaqyn tiregi, jergilikti máselelerdiń sheshimin tabatyn negizgi laýazym iesi – bul aýyl ákimi ekeni baiyptalyp, turǵyndardyń ál-aýqatyn arttyrý, kásipkerliktiń damýyna jaǵdai jasaý mindetteriniń oryndalýy, eń aldymen ákimderdiń iskerlik qarym-qabiletine tikelei bailanysty bolyp tabylatynyna nazar aýdaryldy.
«Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev: «Halyqpen tiimdi keri bailanys ornatý – jergilikti basqarýdyń basty qaǵidaty bolýy kerek», – dep atap ótken bolatyn. Sondyqtan, sizderdiń jumystaryńyz – tek ákimshilik emes, qoǵammen tikelei jumys isteý, halyqtyń únine qulaq asý, senimdi aqtaý jolyndaǵy kúndelikti eńbek. Aýyl – el tiregi ǵana emes, bolashaqtyń bastaýy. Aýyl kóterilse – el eńsesin tikteidi. Ár aýyldyń damýy – eldiń órkendeýine tikelei áser etedi. Sondyqtan da, árbir ákim, óz aýylyn shaǵyn ortalyq retinde damytýdy maqsat tutýy tiis. Sizderdiń kúndelikti eńbekterińiz, shynaiy janashyrlyqtaryńyz arqyly aýyldarymyz ózgeredi, jańarady, jańǵyrady», - dedi Altynsary Úmbetáliev forým jumysyn bastaýǵa arnalǵan alǵysózinde.
Atap ótýimiz kerek, «AMANAT» partiiasy Memleket basshysynyń qoǵamdyq-saiasi tiregi retinde, Jańa Qazaqstannyń saiasi júiesin jańartýǵa, eldiń tutastyǵyn bekemdeitin saiasi úrdisterdiń barynsha ashyq bolýyna úlesin qosýda. Parlament Májilisiniń spikeri, partiia Tóraǵasy Erlan Jaqanuly Qoshanov aýyl ákimderiniń sailaýy, eń aldymen, aýyl turǵyndarynyń múddesin qorǵaýǵa baǵyttalǵanyn erekshe aitqan bolatyn. Bul turǵyda, Qazaqstan halqynyń 40 paiyzdan astamy, aýyl turǵyndary bolyp tabylatyny eskerilip, azamattardyń el basqarý jáne sheshim qabyldaý protsessterine qatysýyna jol ashyldy. Turǵyndarynyń basym kópshiligi aýyldarda turatyn Túrkistan oblysynda 2021 jyldan beri 226 márte aýyl ákimderiniń sailaýy ótip, sonyń 214-de «AMANAT» partiiasynyń kandidattary jeńiske jetken.
Túrkistan oblysynyń ákimshilik-aýmaqtyq qurylymynda 181 aýyldyq okrýgi bolsa, partiiamyz bastamashyl bolǵan búgingi forýmǵa 137 aýyldyq okrýgtiń ákimi qatysyp, memlekettik biliktiń árbir eldi mekendegi tikelei ókili bolyp tabylatyn aýyl ákimderiniń róli men jaýapkershiligi máselesi jan-jaqty qaraldy. Forým jumysyna qatysqan oblys ákiminiń orynbasary Beisenbai Tájibaev búgingi jiyn el bolashaǵyna qyzmet etetin aýyl ákimderiniń kásibi jáne qoǵamdyq rólin arttyrýǵa arnalǵan mańyzdy saiasi-áleýmettik dialog alańy bolyp otyrǵanyn jetkizdi. Osy is-sharanyń bastamashysy bolyp otyrǵan “AMANAT” partiiasynyń Túrkistan oblystyq filialyna oblys basshylyǵynyń atynan zor alǵysyn bildirdi.
«2021 jylǵy 25 shildeden búgingi kúnge deiin oblys aýmaǵyndaǵy 181 aýdandyq baǵynystaǵy qala, kent, aýyldyq okrýg, aýyl ákimi laýazymdaryna 226 ákimderdiń tikelei sailaýy ótti. Sailanǵan ákimderdiń 61,5 paiyzy aýyldyq okrýg ákimi laýazymyna alǵash ret sailanǵandar, 38,5 paiyzy – qaita sailanǵan laýazym ieleri. Bul – eldiń jergilikti basqarýǵa qatysýynyń naqty kórinisi. Aýyl ákimderi endi tek taǵaiyndalatyn emes, halyqtyń senim mandatyn alǵan jaýapty tulǵa retinde áreket etýi tiis. 2023 jyldan bastap aýyl ákimdikterine derbes biýdjettik ókilettik berildi. Bul – tek quqyq emes, úlken jaýapkershilik. Biýdjet josparlaý, qarjy igerý, jobalardy iske asyrý – barlyǵy aýyl ákiminiń biliktiligine bailanysty», - dep atap ótken oblys ákiminiń orynbasary, bul jumystar úsh negizgi baǵytta: halyqpen tyǵyz bailanys, infraqurylymdyq jobalardy iske asyrý, jastar saiasaty jáne áleýmettik qoldaý salalary boiynsha júrgizilip jatqanyn málimdedi.
Basqosýda aýyl ákimderiniń qyzmet tiimdiligin arttyrý boiynsha tájiribelik usynymdar berildi, turǵyndar tarapynan keń qoldaýǵa ie bolǵan «Aýyl amanaty», «Jer amanaty», «Qaryzsyz qoǵam» jobalaryn iske asyrý mehanizmderi týraly ádistemelik kómekter kórsetildi. Memleket basshysynyń saiasi reformalary keń aýqymdy ózgerister jasaýǵa múmkindik bergeni aityldy. Sonyń ishinde aýyl ákimderiniń sailaýyn ótkizý protsessteri elimizdegi saiasi úderisti demokratiialandyryp, azamattyrdyń memlekettik basqarý isine qatysýyn keńeitkeni sóz boldy.
Forým jumysyna arnaiy qatysqan Qazaqstan Respýblikasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty, áleýmettik damý komitetiniń tóraǵasy Ashat Aimaǵanbetov búgingi forým aýyl ákimderi úshin shyn máninde paidaly jiyn bolyp otyrǵanyn jetkizdi. Ózi jetekshilik etetin komitet 6 negizgi baǵyt boiynsha qyzmet atqaratynyn málimdep, osy salalarǵa túbegeili ózgerister ákeletin zań bastamalary týraly maǵlumat berdi. Sonyń ishinde MÁMS júiesin jetildirý, aýyldyq FAP-tardyń jumysyn júieleý, balabaqshalarda bala quqyqtarynyń saqtalýyn qamtý, olardyń qyzmetin litsenziialaýdy qaita qalpyna keltirý máseleleri bar ekeni aityldy. Balalardyń jazǵy demalys lagerlerine qoiylatyn talaptardy bekitý, sanitarlyq-epidemiologiialyq baqylaý júiesiniń pármendiligin arttyrý, bilim berý júiesindegi attestatsiiaǵa memlekettik baqylaýdy kúsheitý talaptaryndaǵy ózgerister jóninde maǵlumattar berildi. Biýdjet kodeksindegi jańa talaptar, memlekettik satyp alý protsesiniń jariialyǵyn qamtamasyz ete otyryp, jetildirý, sport salasynda legionerlerge biýdjet jáne kvazimemlekettik sektor qarajatynyń jumsalýyna tosqaýyl qoiý baǵytyndaǵy ózgerister jaily aityldy.
Jiynnyń kún tártibine sáikes, Qazaqstan Respýblikasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty Temir Qyryqbaev sóz alyp, «AMANAT» partiiasynyń fraktsiiasy VIII shaqyrylymnyń sessiiasy aiasynda Prezident Joldaýlary men partiianyń Sailaýaldy baǵdarlamasyn júzege asyrý boiynsha júieli jáne nátijeli jumys júrgizip jatqanyn málimdedi. Fraktsiia barlyq zań jobasynyń 82 paiyzynan astamyna bastamashylyq etip, turǵyndarmen 4 myńnan astam kezdesý ótkizgenin jáne azamattardyń ómirinde oryn alǵan naqty ózgeristerge qol jetkizgenin atap ótti. Májilis depýtattary 158 zań jobasyn qarastyryp, onyń 89-na Memleket basshysy qol qoiǵan. Parlament qabyrǵasynda jańa Biýdjet kodeksi jan-jaqty qarastyrylyp, jurtshylyqtan túsken kóptegen usynystar saralanǵanyn, jańa normativter aýyl ákimderiniń qyzmeti úshin asa mańyzdy ekenin aitty. Memlekettik basqarýdy jetildirý, halyqty áleýmettik qoldaý, óńirlerdiń infraqurylymdyq ahýalyn jaqsartý, meditsina salasy, mindetti áleýmettik meditsinalyq saqtandyrý júiesiniń tiimdiligin arttyrýda jańa quqyqtyq normalar qarastyrylǵanyn túsindirdi.
Atap ótýimiz kerek, Parlament Májilisindegi «AMANAT» fraktsiiasy 62 zań jobasyna bastamashylyq etken zań jobalaryna 5322 túzetý engizgen. Kún tártibindegi aktýaldy degen máseleler boiynsha 626 depýtattyq saýal joldap, qaitalanǵan saparlardy qosa eseptegende 2099 eldi mekenge shyǵyp, turǵyndar kótergen problemalyq máselelerdiń sheshilýin depýtattyq qadaǵalaýǵa alǵan. Fraktsiia ókilderi azamattarmen 4209 kezdesý ótkizip, 128 myń adam qamtylǵan. Depýtattardyń yqpal etýimen 527 másele der kezinde sheshimderin tapqan. Jańa Salyq kodeksi, Biýdjet kodeksi, Sý kodeksi qabyldaý boiynsha irgeli qadamdar jasalyp, Mindetti áleýmettik saqtandyrý, «Keleshek» júiesi, Mádeniet, tálimgerlik jáne bilim berý, Densaýlyqty qorǵaý jáne lýdomaniiaǵa qarsy, Bailanys, kólik, memlekettik qyzmetter jáne poshta, Taýardyń shyǵý tegi, Esirtki qylmysyna qarsy kúres týraly Zańdar qabyldanǵan.
Oblystyq máslihat depýtattarynyń aýyl ákimderimen yqpaldastyǵy máselesin aitqan Túrkistan oblystyq máslihatynyń tóraǵasy Nuraly Ábishov, óńirimiz úshin aýyldardyń ahýalyn túzeý – strategiialyq basymdyq dep baǵalady. Óitkeni, Túrkistan oblysyndaǵy 2,2 mln. halyqtyń 1,6 milliony – aýyl turǵyndary ekenine nazar aýdaryp, jergilikti atqarýshy bilik júiesinde aýyl ákimderiniń róli mańyzdy dedi. Turǵyndardyń tabysyn arttyrýda investitsiia tartýdyń ózektiligine toqtaldy. Parlament, máslihat, ákimdik jáne partiia bolyp birlesip, aýyl ákimdikteriniń ǵimarat máselesin sheshý, aýyl ákimderin qyzmettik kólikpen qamtý, aýyl ákimdikteriniń qyzmettik resýrsyn nyǵaitý, aýyldarda politsiia tirek pýnkttaryn ashý, aýyldardy kórikti mekenge ainaldyrýda arnaiy tehnikalar bólý máselesinde jan-jaqty yntymaqtastyq kerek dep baiyptady.
Oblystyq partiia filialy atqarýshy hatshysynyń orynbasary Polat Tursynbaev aýyl ákimderine partiialyq qyzmet týraly maǵlumat berip, aýyl turǵyndaryn tolǵandyratyn negizgi máselelerge toqtaldy. Partiianyń qoǵamdyq qabyldaý bólmeleriniń qyzmeti, shalǵai eldi mekenderde ótkizilip jatqan mobildi kóshpeli qoǵamdyq qabyldaýlar, fraktsiia otyrystarynyń barysy, keńesterdiń májilisterinde kóterilgen ózekti máseleler, partiia qabyldaǵan Sailaýaldy baǵdarlamanyń oryndalýy týraly paidaly aqparattardy usyndy. Sailaýshylarmen jumys júrgizý, qoǵam suranystary men turǵyndar kótergen máselelerdiń sheshim tabýynda partiiamen yqpaldastyq máseleleri týraly habarlama jasady.
Forým alańynda aýyl ákimderi úshin ózekti degen saýaldar boiynsha oblystyq basqarmalarǵa, departamentterge tikelei júginýge múmkindik jasaldy. Ashyq pikir almasý formatynda ótken jiynda aýyl ákimderine paidaly kóptegen aqparattar aityldy. Aýyldarda memlekettik baǵdarlamalardyń oryndalýy jáne olardy júzege asyrýda kezdesip jatqan ózekti máseleler týraly Saýran aýdanynyń ákimi Maqsat Tańatarov, aýyl turǵyndarynyń tabysyn arttyrýǵa, aýyldyq jerlerde jumys oryndaryn ashýǵa septigi tiip jatqan «Aýyl amanaty» jobasynyń iske asyrylýy, baǵdarlamaǵa engizilgen jańa talaptar jóninde Túrkistan oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasy basshysynyń orynbasary Álibek Plalov aqparat berdi. Jiyn barysynda aýyl sharýashylyǵy salasynda kezek kúttirmeitin máseleler bar ekenine basa mán berilip, oblys turǵyndary úshin negizgi kúnkóris kózi bolyp tabylatyn salanyń ózekti máselelerin túbegeili sheshýde oblystyq basqarma aýyl ákimderimen tyǵyz bailanysta jumys isteýi qajet ekeni aityldy.
Aýyldardyń infraqurylymdyq ahýalyn jaqsartý, aýyz sý, tabiǵi gaz júieleriniń tartylýy, elektr qýatynyń sapaly bolýy máseleleri Túrkistan oblystyq energetika jáne turǵyn úi-kommýnaldyq sharýashylyq basqarmasy basshysynyń orynbasary Roza Sarievanyń habarlamasynda aitylsa, aýyl turǵyndarynyń áleýmettik suranystary, halyqtyń jumyspen qamtylýy, memlekettik áleýmettik qoldaýlardyń kórsetilýi týraly Túrkistan oblystyq jumyspen qamtýdy úilestirý jáne áleýmettik baǵdarlamalar basqarmasy basshysynyń mindetin ýaqytsha atqarýshy Almas Ábdiqadyrovtyń baiandamasynda qamtyldy. Oblystyq jer qatynastary basqarmasynyń basshysy Erǵali Tilegen «Jer amanaty» jobasynyń oryndalýy, jaiylymdyq jerlerdi ortaq igilikke qaitarý boiynsha qabyldanǵan jospardyń iske asyrylýy týraly aqparat usyndy. Al Túrkistan oblysy boiynsha memlekettik kirister departamentiniń óndiristik emes tólemder basqarmasynyń basshysy Meirambek Kókenov salyq tólemderiniń oryndalýy boiynsha aýyl ákimderiniń qyzmettik fýnktsiiasy jóninde túsinik berip, paidaly maǵlumattar berdi.
Airyqsha atap ótýimiz qajet, «Qaryzsyz qoǵam» jobasynyń oryndalýyna oblystyq qarjy basqarmasy tikelei jaýapty bolǵanymen, ony tiisti deńgeide atqarýdaǵy jaýapkershilik aýdan jáne aýyl ákimderine júktelgeni aityldy. Partiia bul baǵyttaǵy jumystardy úilestirip, sapaly oryndalýyna qoǵamdyq baqylaý júrgizedi. «Qaryzsyz qoǵam» jobasy boiynsha biyldyń ózinde 8102 adam oqytyldy. Onyń ishinde bank aldyndaǵy nesie qaryzdary 90 kúnnen asqan qaryzy bar azamattar sanatynan 1785 adam – oflain, 317 adam – onlain oqý kýrstarynan ótti. Bul baǵyttaǵy jumystar júieli jalǵasyn tabýy qajet ekeni aityldy. Jobany iske asyrýdyń nátijeleri men ózekti máseleleri týraly Túrkistan oblysy boiynsha «Qaryzsyz qoǵam» jobasynyń jetekshisi Erjan Kangeldiev baiandama jasady. Jiyn barysynda nesie qaryzdary boiynsha bereshegi bar azamattardyń esepshottaryn buǵattaýdan shyǵarý, osy sanattaǵy azamattarǵa zańgerlik kómek kórsetý, nesie qaryzdary bar azamattarǵa qaryzdaryn óteýge jeńildikter berý máselesi jóninde qajetti keńester berildi. Tutynýshy nesiesin rásimdeýde azamattardyń jas mólsherin 18-den 21-ge deiin ulǵaitýdy zań júzinde belgileý, kollektorlyq uiymdardyń qyzmetin quqyqtyq retteý boiynsha sharalar qabyldanyp jatqany aityldy.
Al Túrkistan oblystyq máslihatynyń depýtaty, oblystyq partiia filialy janyndaǵy óńirlik damý keńesiniń jetekshisi Baqytjan Sermanizov Shardara sý qoimasynda sý deńgeiiniń kúrt túsip ketkenine alańdaýshylyq bildirip, bul ahýal turǵyndar úshin qolaisyz bop jatqanyn jetkizdi. Ekologiia, energetika jáne halyq tutynatyn aýyz sýǵa tikelei qatysy bar bul máseleni Parlament depýtattarynan Úkimet aldynda kóterip, ortalyq memlekettik organdardyń qatysýymen arnaiy qaraýdy usyndy.
«AMANAT» partiiasynyń Túrkistan oblystyq filialy ashyp bergen alańnyń praktikalyq turǵyda paidaly jiyn bolǵanyn Qazyǵurt aýdany, Qyzylqiia aýyldyq okrýginiń ákimi Birjan Mahsýtov pen Báidibek aýdany, Myńbulaq aýyldyq okrýginiń ákimi Ǵalymjan Amanataiuly aityp, partiiaǵa rizashylyqtaryn bildirdi. Partiia atynan sailanǵan aýyl ákimderi Sailaýaldy baǵdarlamanyń oryndalýy, partiialyq jobalardyń júzege asýy týraly tájiribelerimen bólisti.
Aýyldyq deńgeidegi basqarý júiesiniń ózekti máseleleri ashyq talqylanǵan, ózara tájiribe almasýǵa sep bolǵan, ortaq sheshimder qabyldaýǵa múmkindik ashqan jiynnyń qorytyndysynda, aýyl azamattarynyń suranysyn dóp basqan, olardyń qoldaýyna ie bolǵan «Aýyl amanaty», «Jer amanaty», «Qaryzsyz qoǵam», taǵy basqa partiia jobalaryn naqtyly iske asyrý, aýyl-aimaqtardyń tazalyǵyn saqtaý, eldiń ishki birligin bekemdeý máseleleri boiynsha mańyzdy sheshimder qabyldanyp, olardyń oryndalýy partiialyq baqylaýǵa alyndy.
Forým jumysynyń qoryndysymen memleketke adal eńbegi sińgen, oblystyń qoǵamdyq-saiasi ómirine belsene aralasyp, elimizdiń órkendeýine úlesin qosqan jáne «AMANAT» partiiasynyń strategiialyq baǵytyn qoldap, onyń baǵdarlamalyq mindetteri men jobalaryn iske asyrýǵa tabandylyq tanytqan birqatar aýyl ákimderi Túrkistan oblystyq máslihatynyń jáne «AMANAT» partiiasy Túrkistan oblystyq filialynyń Alǵys hattarymen marapattaldy.
