Asqar Jumadildaev: "Men ministr bolsam..." (video)
Ókinishke orai, biz sońǵy kezderde kóp reforma jasadyq. Sebebi, ana elde osyndai eken degen dalaqbailyq ádiske kóship kettik. Olai bolmaidy.
***
Qazaqta nege aqyn kóp? Nege aityskerler kóp? Óitkeni, qazaq emotsiiamen, obrazben uǵady. Matematikany da obrazben túsindirińiz. Sonda este qalady.
***
Qazaqtyń toiy bes saǵat bolady. Ony qysqartý kerek. Kóp degende jarty saǵat bolsyn, múmkin qyryq minýt, jaraidy, elý minýt bolsyn. Odan aspasyn. Sol jetedi.
***
Meniń armanym bar: matematikanyń ózin kem degende 20 salaǵa bólý kerek. Olar: algebra, geometriia, sandar teoriiasy, statistika degen siiaqty kete beredi.
***
Ǵylym – óner emes. Eger Dimash sahnaǵa shyǵyp, ánin aityp, shyńǵyryp berse, bári jaqsy kórip qalady, transqa túsedi. Bul túsinikti. Tikelei shyǵady ǵoi. Nemese bireý ekinshisiniń murnyn buzsa da, ne bolǵanyn uǵyp turasyz. Al, ǵylymda olai emes. Ony igerý úshin ýaqyt kerek.
***
Shyndyǵynda qazaqtyń bailary Amerikanyń bailarynan asyp túspese kem emes. Biraq „Aseke, aqsha bereiin, Siz tegin kýrs ótkizińiz„ degendi osyǵan deiin kórgenim joq. Ondailar shyǵyp jatsa, tek qýanam. Munda 5 kýrs qamtylǵan, al matematikada kem degende 20 kýrs bolýy kerek.
***
Bizdiń balalarymyz gramota alǵandy jaqsy kóredi. Olarǵa satyp ta alyp berýge bolatyn edi. Biraq, eńbek sińirip, esep sheship alǵany – tipti jaqsy.
***
Menen bári mentaldy arifmetika týraly surai beredi. Ol degeniń taza aqymaqtyq. Tipti áńgime qylýǵa da turmaidy. Alaida, bári nege soǵan ǵana nazar aýdarady? Bul durys emes.
***
Britaniiada “Akademik” degen ataqty qandai adamdarǵa beretinin bilesizder me? Ǵylymdaǵy jetistikterimen birge, ǵylymnyń tanymaldylyǵyn arttyrýǵa qosyp júrgen úlesi úshin beredi. Al, bizde ol týraly eshkim oilamaidy, tipti ministrlikte de aitpaidy.
***
Qazaq tilinde jazylǵan matematika kitaptarynyń 90 paiyzy matematikalyq analizdeý men joǵarǵy matematikaǵa qatysty jazylǵan. Nege olai? Sebebi, olardy jazǵan ońaiyraq. Kóshirip, jańa kitap jaza beresiń.
***
Ádette qazaqtar báriniń birden bola salǵanyn qalaidy. Ǵylymda olai isteýge bolmaidy. Eger batystyq stildi alatyn bolsaq, olar naqtylyqty jaqsy kóredi. Al, naqtylyq degenimiz – joǵarǵy mektep. Demek, bizge bárinen buryn joǵarǵy mektepterge arnalǵan kitaptardy jazý kerek.
***
Bizde mádenietti adam dep kimdi aitady? “Soǵys jáne beibitshilik” romanyn oqyǵan adamdy aitady. Al, meniń oiymsha, mádenietti adam degenimiz – matritsany túsinetin adam.
***
Eger men ministr bolsam, úshtildilik, ekitildilik degendi qoiyp, ýniversitetke oqýlyqtar jazdyrtatyn edim. Barlyǵy mektep oqýlyqtaryn sóz qylady. Problemasy jeterlik, oǵan daýym joq. Ony aitasyz, ýniversitet oqýlyqtarynyń ózinde túk joq.
https://youtu.be/o7mf925I0_I
Derekkóz: szh.kz
