Freedom Inside '26

Almatyda repressiia qurbandaryn aqtaý jumystary talqylandy

Almatyda repressiia qurbandaryn aqtaý jumystary talqylandy
Almaty qalasyndaǵy QR Ulttyq kitaphanasynyń konferents-zalynda 2021 jyldyń 29 mamyrynda «1920-1950 jyldardaǵy saiasi qýǵyn-súrginder. Qaitarylǵan esimder» atty dóńgelek ústel ótti, – dep habarlaidy Dalanews.kz Almaty qalasy Qoǵamdyq damý basqarmasynyń baspasóz qyzmetine silteme jasap.

Almaty qalasynyń ákimdigi uiymdastyrǵan is-sharaǵa saiasi qýǵyn-súrgin qurbandaryn aqtaý jónindegi qalalyq, respýblikalyq komissiianyń, memlekettik organdardyń ókilderi, ǵalymdar, Almaty qalasy Qoǵamdyq keńesiniń, Qazaqstan Jazýshylar Odaǵynyń, QR Prezidenti muraǵatynyń, respýblikalyq etnomádeni birlestikterdiń basshylary qatysty.

Almaty qalasy Qoǵamdyq damý basqarmasynyń basshysy D. Esdáýletov quttyqtaý sózin sóilep, memlekettiń damýynda Qazaqstan Táýelsizdiginiń 30 jyldyǵy mańyzdy kezeń bolǵandyqtan, osy jyldyń el úshin erekshe máni bar ekenin atap ótti. Ol, sondai-aq, dóńgelek ústelge «Alash Ordanyń» kórnekti qoǵam qairatkeri M. Tynyshbaevtyń uly – Sheih-Ali Daýlet Muhamedjanulynyń shaqyrylǵanyn, 1993 jyly Qazaqstanda «Jappai qýǵyn-súrgin qurbandaryn aqtaý týraly» QR Zańy qabyldanǵanyn, 1997 jyly QR Tuńǵysh Prezidenti N. Á. Nazarbaevtyń sheshimimen 31 mamyr Saiasi qýǵyn-súrgin jáne asharshylyq qurbandaryn eske alý kúni bolyp jariialanǵanyn atap ótti.

Odan keiin Saiasi qýǵyn-súrgin qurbandaryn aqtaý jónindegi qalalyq komissiia tóraǵasynyń orynbasary B. Janǵuttin sóz sóiledi, ol qazirgi kezde Memleket basshysy Q. Toqaevtyń Jarlyǵymen Saiasi qýǵyn-súrgin qurbandaryn tolyq aqtaý jónindegi memlekettik komissiia qurylǵanyn atap ótti.

Osyǵan bailanysty qalalyq komissiia quryldy, olardyń negizgi mindeti 20-50 jyldardaǵy saiasi qýǵyn-súrgin qurbandaryn tolyǵymen zań jáne saiasi aqtaý bolyp tabylady.

Onyń aitýynsha, komissiianyń aldynda kóp eńbekti talap etetin jumys tur, komissiia quramynda 51 adam jumys isteidi, onyń ishinde sarapshylardyń 70%-y ǵylymi dárejege, al 20%-y magistr dárejesine ie. Bul óte kásibi quram, bul zertteý jumysynda óte mańyzdy.

Dóńgelek ústel barysynda M. Tynyshbaevtyń uly – 90 jastaǵy aqsaqal Sheih-Ali Daýlet Muhamedjanuly sóz sóilep, óziniń ákesi, úreimen ótken balalyq shaǵy, sol qiyn jyldar, qýǵyn-súrginge ushyraǵan «Alash Orda» kóshbasshylary týraly áńgimeledi.

Odan keiin QR Jazýshylar odaǵynyń tóraǵasy U. Esdáýlet sóz sóiledi. Sol qaiǵyly oqiǵalar týraly estelikterdi saqtaýdyń mańyzdylyǵyn atap ótken ol jastardy tarihty zerdeleýge jáne óz elin súiýge shaqyrdy.

Is-sharada QR Prezidenti Muraǵaty direktorynyń orynbasary K. Álimǵazinov sóz sóilep, muraǵat materialdarymen jumys ádistemesi, saiasi qýǵyn-súrgin qurbandaryn aqtaý jónindegi respýblikalyq komissiianyń aǵymdaǵy kezeńdegi jumysynyń qorytyndylary týraly aityp berdi.

Sondai-aq, belgili ǵalym professor, tarih ǵylymdarynyń doktory H. Ábjanov sóz sóilep, Alash Orda kóshbasshylary Á. Bókeihanovtyń, A. Baitursynovtyń, M. Tynyshbaevtyń qaiǵyly taǵdyrlary, saiasi qýǵyn-súrgin qurbandaryn aqtaý jónindegi qalalyq jáne respýblikalyq komissiianyń mańyzy týraly aitty.

«Dóńgelek ústel» jumysyna B. Qabdýshev, Sh. Zabih, Z. Tólenova, R. Kámshat, M. Gýbaidýllina, G. Nurbatyrova, A. Óteǵalieva siiaqty qalalyq komissiia ókilderi, 20-50 jyldardaǵy qýǵyn-súrginniń negizgi kezeńderi, halyqtardy deportatsiialaý, qazaq ziialylarynyń ókilderi J. Dosmuhamedov, T. Júrgenov, O. Jandosov, zertteý jáne muraǵat jumystary týraly áńgimelegen K. Matyjanov, S. Borbasov siiaqty ǵalymdar qatysty.