Freedom Inside '26

Álemde AES salý qaitadan qarqyn aldy

Álemde AES salý qaitadan qarqyn aldy
Búginde Atom energetikasyn damytý dúniejiúzi elderi arasynda qaitadan trendke ainalǵandai... Buǵan atom energetikasyn damytýdaǵy tehnologiialardyń damyǵan sebepshi bolǵany anyq.

Kerek deseńiz, atom enregtikasyna asqan kirpiiazdyqpen qarap kelgen EýroOdaqtyń ózi energetika salasyna qatysty jańa direktivterine atom energetikasyn ekologiialyq taza energiia kózine jatqyzyp, kári qurlyqta AES salýǵa umtylǵan elderge qoldaý kórsetip, sýbsiia bólýdi qolǵa aldy.

Olardyń atom energetikasyna bulaisha ish tartýdyń ózindik sebepteri bar. Aitalyq, 60 tonna munai men 100 tonna joǵary surypty kómir jaǵyp óndirgen energiiany AES-te 1 keli ýran jumsap óndirýge bolady.


Osydan-aq, atom energetikasynyń qorshaǵan orta úshin qanshalyqty paida ekenin baiqaimyz.

Budan basqa 60 tonna mazýt pen 100 tonna kómirdi bir jerden ekinshi jerge tasýdyń ózine qanshalyqty shyǵyn ketedi deseńizshi? Osyny esepke alǵan Batys elderi atom energetikasynyń ekonomikalyq, ekologiialyq turǵydan asa paidaly ekenin basshylaqqa alyp, EýroOdaq AES salǵan elderge qarjylai qoldaý kórsetýge kóshti.

Adamzat balasy atom energetikasy boiynsha úlken masshtabta qýat kózin óndire bastaǵanyna 50 jyldan asty. Mine, osy ýaqyt aralyǵynda jersharynda jumys istep turǵan AES-ter 55 mlrd tonna kómirqyshqyl gazynyń qorshaǵan ortaǵa taralmaýyna yqpal etkenin bireý bilse, bireý bilmeýi múmkin. Bul – dúniejúzindegi energetikalyq nysandardyń eki jyl qatarynan atmasferaǵa shyrǵatyn SO2 teń keledi.

Sonymen qatar AES qandai aýa-raiy bolsa da adam balasynyń turaqty túrde elektr qýatyna qamatamasyz etetin nysan bolyp tur.

Búginde EýroOdaq elderi AES salýǵa barynsha qoldaý tanytyp jatsa, AQSh biyl jyl aiaǵyna deiin Djordjiia men Tennessi shtatyndaǵy «Vogtl» jáne «Ýotts Bar» AES-terine qosymsha bir-bir reaktordy iske qosyp, qýat kózin óndirýdi eselemekshi.

AQSh atalǵan AES-terdiń janynan qosymsha reaktorlardy salýdyń 1973 jyldary bastaǵan edi. Biraq 80 jyldary AQSh-ta qýat kózine degen suranys azaiǵan soń, jańa reaktorlardyń qurylysy toqtap qalǵan-dy.

Tek 2007 jyly qos reaktordyń qurylysa qaitadan qaryn alǵan bolatyn. Biyl sol eki energtikalyq blok paidalanýǵa berilmekshi. Endi AQSh-ta jumys istep turǵan reaktorlardyń sany 94 jetip, atom energetikasynan óndiriletin qýat kóziniń úlesi 97 GVt-qa jetetin bolady.


Qazir AQSh álemde atom energetikasyna arqa súiegin jetekshi el degen atyn saqtap tur.

Aldaǵy ýaqytta Qazaqstan da óziniń alǵashqy AES-in salyp, bolashaqta oryn alatyn qýat kózine degen muqtajdyqtan qutylýdy kózdep otyr. Búginde Úkimet AES salý isin kezeń-kezeńimen pysyqtap jatyr.

Nurlan JUMAHAN