Óńir basshysynyń aqparaty boiynsha ótken jyly áleýmettik-ekonomikalyq damýy oń serpin bergen, makroekonomikalyq kórsetkishter ósimi qamtamasyz etilgen.
– Jyl saiyn biz alys jáne jaqyn shetelderge 1,5 mln. tonna sapaly soltústikqazaqstandyq astyqty, 250 myń tonna undy, 150 myń tonna maily daqyldardyń tuqymyn eksportqa shyǵaramyz. 2016 jyly aýylsharýashylyǵy óndirisine demeýqarjy úshin biýdjetten 31,0 mlrd.-tan astam qarjy bólindi, bul 2015 jylǵy deńgeimen salystyrǵanda 1,8 ese kóp.
Oblystyń agroqurylymdary jyl saiyn mal sharýashylyǵy úshin 20 myń bastan astam iri qara satyp alyndy. Aýylsharýashylyǵy ónimderin qaita óńdeý jáne tamaq ónerkásibi kartasy sheńberinde 3 myńnan astam jańa jumys ornyn ashýǵa múmkindik beretin somasy 191 mlrd. teńgeden asatyn 64 investitsiialyq jobany júzege asyrý kózdelgen. 2016 jyly somasy 7,8 mlrd. teńge bolatyn 20 investitsiialyq joba júzege asyrylyp, 270 jumys orny ashyldy, – dep Soltústik Qazaqstan oblysyndaǵy aýylsharýashylyǵy salasynda qol jetkizgen tabystardy qysqasha baiandap berdi.
Ádette bizder Soltústik Qazaqstan oblysy jaiynda áńgime qozǵaǵanda astyqty óńir ekenine airyqsha ekpin beretinimiz belgili. Desek te, Táýelsizdik jyldary Soltústik Qazaqstan oblysy Qazaqstandaǵy mashina jasaý kásiporyndary damyǵan aimaqtardyń kóshin bastap keledi. Búginde elimizde qurastyrylǵan kólikterdiń kópshiligi osy óńirden shyǵýda. Jalpy óńirdegi ónerkásip óndirisi kóleminiń artyp, ónim shyǵarý kóleminiń 1,7 esege ósýine «ZIKSTO» AQ-nyń eleýli úles qosqanyn oblys basshysy esepti kezdesýinde atap ótti. Kásiporyn Úkimettiń qoldaýy arqasynda «Qazaqstan temir joly» ulttyq kompaniiasymen jasalǵan 15 mlrd. teńge kelisimshartynyń arqasynda múmkin boldy. Sol siiaqty ónim shyǵarýda «S.M.Kirov atyndaǵy zaýyt» AQ-da – 8 paiyzǵa, «Kazneftegazmash» AQ-da – 43 paiyzǵa, «Kópbeiindi jabdyqtar zaýyty» JShS-inde – 29,3 paiyzǵa, «Poisk» VF» JShS-inde 5,4 paiyzǵa artqany belgili boldy.
Jiyn barysynda ákimniń esebine nazar aýdarǵanymyzda, 2017 jyly quny 7,6 mlrd. teńge bolatyn 6 joba iske qosylyp, 300-den astam jumys orny ashylatynyn estidik. Taiaý ýaqytta Sergeevka qalasynda óz shikizatyn paidalana otyryp, jylyna 10 myń tonna qant shyǵaratyn «Transagroinvest» JShS-niń qant zaýyty salynbaqshy. Zaýyt ústimizdegi jyldyń sońynda iske qosylyp, soltústik turǵyndaryna óz táttilerin usyna bastaidy dep josparlanýda. Kásiporyn iske qosylǵan kezde oblystyń qantqa degen suranysyn 100 paiyz qanaǵattandyratynyn oblys basshysy alǵa tartty.
Búginde óńir basshylarynyń tiimdi jumys istep jatqanyn investitsiia tartý isimen baǵalaýdyń mańyzy zor bolyp turǵany belgili. Eger SQO ákimi Erik Sultanovtyń jumysyna osy ólshemmen qarasaq, 2016 jyly ońdy ózgerister oryn alǵanyn birden baiqaýǵa bolady. Ótken jyly oblys ekonomikasyna 165,7 mlrd. teńge investitsiia tartylyp, syrttan tartylǵan qarjy ekonomikalyq damýǵa negiz bolǵanyn baiqaýǵa bolady. Syrt elderden investitsiia tartýda SQO qandai eldermen tyǵyz áriptestik qarym-qatynas ornatqanyn ákim ózi baiandap berdi.
– Byltyr Astana qalasynda 33 diplomatiialyq missiianyń jetekshilerimen bizneslanch ótkizdik. Osy kezdesýdiń nátijesinde Estoniianyń, Germaniianyń, Malaiziianyń, Shvetsiianyń, Qytaidyń, Reseidiń jáne basqa da elderdiń isker toptarynyń ókilderi oblysymyzǵa is-saparmen kelip, yntymaqtastyqtyń múmkin baǵyttaryn talqylady. Jekelegen baǵyttar boiynsha qazirdiń ózinde birlesken jobalar júzege asyrylýda. Investorlar úshin negizgi qyzyǵýshylyq agroónerkásiptik keshen men aýylsharýashylyǵy mashinalaryn jasaý salalary bolyp tabylady, – dedi oblys basshysy.
Óz baiandamasynda Erik Sultanov: «Biz úshin jol-kólik infraqurylymyn jaqsartý jáne jańǵyrtý mańyzdy másele bolyp qala beredi», – dep infraqurylymdy damytý biyl da jalǵasatynyn alǵa tartty. 2016 jyly uzyndyǵy 143 shaqyrym «Astana – Petropavl» avtojolyn jańartý jumystary aiaqtalǵany belgili. Sol siiaqty jergilikti mańyzdaǵy 385 shaqyrym avtojol 6,8 milliard teńge qarjy jumsalyp jóndelgenin de aita ketýimiz kerek. Sonymen qatar, ótken jyldyń jeltoqsan aiynda Petropavl qalasynyń áýejai terminaly jáne ushý-qoný jolaǵyn jańartý jumystarynan keiin paidalanýǵa berilip, jolaýshylarǵa sapaly qyzmet kórsete bastady. Petropavl qalasyndaǵy áýejai Resei, Eýropa jáne Aziia elderiniń kompaniialardyń júkterin tranzitteý úshin geografiialyq turǵydan tartymdy aimaqta ornalasqan. Sondyqtan bolashaqta Soltústik Qazaqstan oblysy alyp áýe lainerleri túiisken ortalyq bolyp jatsa, tańǵalýdyń qajeti joq.
Ákimniń esebin tyńdaǵanda óńirde áleýmettik máselelerdi oń baǵytta sheshimin taýyp kele jatqanyn baiqadyq. Qarapaiym halyqty baspanamen qamtý salasynda birqatar jumystar atqarylǵanyn airyqsha atap aitýǵa bolady. Aitalyq, 2016 jyly óńirde 619 páterlik 7 turǵyn úi, sondai-aq, «SevKazEnergo» AQ qyzmetkerlerine arnalǵan 90 páterlik bir úi salynǵan. «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy – 2020» baǵdarlamasy aiasynda jumysshy jastarǵa arnalǵan 5 qyzmettik turǵyn úi jáne oblysymyzdyń bes aýdanynda 135 páterlik 6 jataqhana paidalanýǵa berilipti. Al «Qazaqstannyń turǵyn úi qurylys jinaq banki» AQ-nyń salymshylary jáne jergilikti atqarýshy organdarda kezekte turǵan turǵyndar úshin 834 páterlik 10 turǵyn úidiń qurylysy bastalyp, onyń úsheýi byltyr paidalanýǵa berilgen. Qalǵan 7 úidiń qurylysy (kelisimshart mindettemeleri boiynsha) 2017 jyly aiaqtalady dep kútilýde.
«2020 jylǵa deiin óńirlerdi damytý» baǵdarlamasy sheńberinde eki eldimekende sýmen jabdyqtaý jaqsaryp, eki aýylǵa aýyzsý berilgen. Osylaisha ótken jyly aýyldardyń ortalyqtandyrylǵan sýǵa qoljetimdiligi 56 paiyzǵa deiin ósken (2015 jyldyń sońynda 55,8 paiyz). Bul baǵyttaǵy jumystardy júzege asyrýda qoldanystaǵy tozyǵy jetken sýmen jabdyqtaý jelilerin 2020 jylǵa deiin 72 paiyzdan 60 paiyzǵa deiin tómendetýge múmkindik týǵan. «Nurly jol» baǵdarlamasy aiasynda 2017 jyly 683 million teńgege Petropavl qalasynda sý tartý boiynsha 6 jobany júzege asyrý bastalady.
– 2015 jyly jańartý barysynda jylý-elektr ortalyǵynda quny 5,6 milliard teńgeniń №1 trýboagregaty iske qosyldy. Atalmysh týrbina elektr qýatyn 63 MVt-qa (479 MVt-qa deiin) arttyrdy. Ótken jyly quny tiisinshe 3,4 jáne 6,6 milliard teńge bolatyn №12 jylytý qazandyq agregaty jáne №5 týrbinalyq agregatyn iske qosý belgilengen qýattylyqty 479-dan 541 MVt-qa deiin arttyrýǵa múmkindik berdi. Aldaǵy ýaqytta jylý jelilerin jańartý jobalaryn odan ári júzege asyrý 2020 jyly qubyrlardyń tozýyn 62 paiyzǵa deiin tómendetýdi kózdep otyrmyz, – dedi oblys basshysy.
– Jergilikti biýdjetten bólingen qarjy esebinen Qyzyljar aýdanynyń Báiterek aýylynda 300 oryndyq mekteptiń qurylysy aiaqtalǵan. Kompiýterlik tehnologiialardyń teń qoljetimdiligin qamtamasyz etý maqsatynda 2016 jyly kompiýterlerdi jańartýǵa jáne bir myńnan astam kompiýterdi satyp alýǵa biýdjetten 100 mln. teńge bólindi. Qazir 5 oqýshyǵa 1 kompiýterden kelip otyr. Oblysymyzdyń 26 mektebinde IT-tehnologiia engizý úshin 2016 jyldyń 1 qyrkúieginen bastap robototehnika kýrsy ótkizile bastady. 107 robot jiyntyǵy satyp alynyp, 1500 oqýshyny qamtyp otyrmyz. 2017 jyly elimizde Memleket basshysynyń «Barlyǵy úshin tegin kásiptik-tehnikalyq bilim berý» jobasyn iske asyra bastaimyz, – dedi ákim.
Ótken jyly densaýlyq saqtaý salasyn qarjylandyrý 20 paiyzǵa artyp, 25 mlrd. teńgege jetipti. 2016 jyly meditsinalyq uiymdardy jóndeý men materialdyq-tehnikalyq bazasyn nyǵaitýǵa 1,2 mlrd. teńge bólingen.
Al halyqty jumyspen qamtý salasynda 2016 jyly 23 myńnan astam adam jumyspen qamtylyp, 11,5 myń jańa jumys orny ashylǵan. Qoldanylǵan sharalardyń nátijesinde oblys boiynsha jumyssyzdyq deńgeii 2016 jyldyń úshinshi toqsanynda 4,9 paiyzdy qurady.
Ákim esebine qulaq qoiyp tyńdaǵanymyzda, oblystyń áleýmettik-ekonomikalyq jaǵdaiy jyl ótken saiyn damyp kele jatqanyn baiqadyq. Esepti kezdesýde oblys basshysy Erik Sultanov myrza Memleket basshysy atap kórsetken mańyzdy baǵyttardy basshylyqqa alyp, óńirdi órkendetý jolyndaǵy jumystardyń qarqynyn báseńdetpeitinin aitty.
Nurlan ÁÝBÁKIR
