"1 AQSh dollary 600 teńge bolýy tiis". Sarapshy shyndyqty aitty

"1 AQSh dollary 600 teńge bolýy tiis". Sarapshy shyndyqty aitty
pixabay

Ekonomikalyq saiasat institýtynyń direktory Qaiyrbek Arystanbekov 1 AQSh dollarynyń quny 600 teńge bolýy tiis ekenin aitady. Alaida Ulttyq bank bul protsesti tejep, sheshýshi qadamdarǵa bara almai otyrǵan kórinedi, dep habarlaidy Dalanews.kz.

"Sońǵy bes jylda jinaqtalyp qalǵan infliatsiia kórsetkishi bizde 50-60 paiyzdy qurap otyr. Al EýrAzEQ elderinde bul shama 20-30 paiyzdy qamtidy. Iaǵni, bes jyl boiy elimizde taýarlar men qyzmetterdiń, tarifterdiń quny ósip jatty, alaida aqsha baǵamy ózgerissiz qalyp otyrǵan. Sondyqtan aldaǵy perspektivada, meniń oiymsha, 1 AQSh dollarynyń naqty quny 600 teńge bolýy tiis", - dedi Qaiyrbek Arystanbekov otandyq BAQ-tardyń birine bergen suqbatynda.

Bul - mamannyń "1 AQSh dollary 600 teńge bolýy tiis" degen tujyrymǵa keltirgen alǵashqy dáleli. Ekinshi fakt retinde ol shikizattyń emes sektordyń úńireiip qalǵan tusyn nusqaidy.

"Ótken jyly tólem balansynda 9 mlrd dolar kóleminde tapshylyq oryn aldy. Eger jaǵdai osylai jalǵasa berse, onda valiýtalyq qordan aiyrylyp tynamyz. Mysaly, biz 2023 jyly shikizattyq emes sektordyń eksport kólemi boiynsha 15 mlrd dollardy joǵalttyq. Nege? Óitkeni bizdiń valiýtalyq baǵam ózgerissiz qalyp keledi. Saldarynan biz álemdik ekonomikada baǵa jaǵynan básekege qabiletsizbiz. Sondyqtan da devalvatsiia kerek bizge", - deidi ekonomist.

Onyń aitýynsha, devalvatsiiany dúńk etkizip, birden jasaýǵa bolmaidy. Ol "eńbektei joǵarylaýshy baǵam" degen túsinik baryn aitady.

"Ulttyq bank osy "eńbektei ósý aqsha baǵamyn" ustansa, biz ekonomikamyzdyń básekege qabilettigin arttyra alar edik. Iaǵni, jyl boiyna tam-tumdap baǵa qosyp, kóterý. Ondaida jumys orny kóbeiip, biýdjetke túsetin salyq kólemi de artar edi. Sonda biz syrtqy ekonomkalyq kórsetkishterimizdi de qalpyna keltire alar edik. Alaida, ázirge, Ulttyq bank usynylǵan bul tásildi paidalanýdan bas tartyp otyr", - deidi maman.

Ekonomikalyq saiasat institýtynyń direktory óz baǵamdary boiynsha, 2025-2026 jyldarda úsh daǵdarystyń nyshany bilinetinin naqtylai ketti!

"Olar jeke-dara táýekel túrinde úlken qaýipti tanytpaidy. Másele ekonomikamyz úshin sol úsh teris nyshannyń sharyqtaý shegi bir sátke, bir ýaqytqa kelýi úlken qaýip týdyrady. Beinelep aitqanda, bir sátte el ekonomikasyna úsh soqqy jasalmaq", - deidi ol.

 Atap aitqanda:

  1. biýdjettik, QR kiristeri men shyǵystary arasyndaǵy alshaqtyqqa bailanysty tapshylyq (2025 jyly - 4,1 trln teńge);
  2. saýda balansynyń daǵdarysy (importtyń eksporttan edáýir asyp ketýi, iaǵni shetelge kapitaldyń aǵylýy basym bolady);
  3. borysh boiynsha  – 2025-2026 jyldarda jeke kompaniialardyń halyqaralyq uiymdar aldyndaǵy boryshyn óteýi osy kezeńge sai keledi (jeke kompaniialardyń syrtqa qaryzy shamamen 101 mlrd dollardy quraidy). Demek, bul kapitaldyń orasan kólemde syrtqa aǵylýyn tanytady.

"Eger osy úsh daǵdarys "bir ýaqytta qylań berse", jaǵdai óte qiyn bolady. Mundai jaǵdaida teńge devalvatsiiasyna jol beriledi, Ulttyq qorymyz sarqyla túsedi jáne basty kapitalǵa jasalatyn investitsiialar aǵyny tómendeýi múmkin", - deidi Arystanbekov.