قازۇۋ عالىمدارى ميكروورگانيزمدەردٸڭ ەكسترەمالدى جاعدايدا تٸرشٸلٸك ەتۋ جاعدايىن زەرتتەۋدە
عىلىمي باسىلىم Scopus دەرەكتەر بازاسىنا ەنەدٸ جەنە ەكسترەموفيلدٸ ميكروورگانيزمدەردٸڭ بيولوگييالىق الۋانتٷرلٸلٸگٸ مەن ولاردى بيوتەحنولوگييادا قولدانۋدىڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸنە ارنالعان. ال Springer ەلەمدەگٸ ەڭ بەدەلدٸ عىلىمي باسپا بولىپ تابىلادى, ونىڭ مونوگرافييالارىن ەلەمنٸڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸنەن عالىمدار وقىپ, ساتىپ الادى.
مۇنداي جوعارى نەتيجەگە قاراشاڭىراق عالىمدارى حالىقارالىق سەرٸكتەستەرمەن بٸرلەسكەن «ميكروبتىق بيوتەحنولوگييا اياسىندا زەرتتەۋگە نەگٸزدەلگەن جوعارى بٸلٸم بەرۋ جەلٸسٸ» جوباسى اياسىندا قول جەتكٸزدٸ. مونوگرافيياعا كٸرگەن سەگٸز بٶلٸمنٸڭ ەكەۋٸ قازۇۋ عالىمدارىنا تيەسٸلٸ. «اۋىر مەتالدارعا ميكروبتىق سترەسس رەاكتسيياسى» جەنە «قازاقستاننىڭ جىلۋ كٶزدەرٸن تالداۋ جەنە سيپاتتاۋ» اتتى بٶلٸمدەردٸڭ اۆتورى – قازۇۋ-دىڭ بيولوگييا جەنە بيوتەحنولوگييا فاكۋلتەتٸنٸڭ وقىتۋشىلارى: ا.قىستاۋباەۆا, ل.يگناتوۆا, ا.ماشجان جەنە ي.ساۆيتسكايا. شەتەلدٸك سواۆتورلار: نيلس-كارە بيركەلاند (نورۆەگييا), ديلفۋزا ەگەمبەرديەۆا (گەرمانييا), وۆيك پانوسيان (ارمەنييا), ۆان-دجۋن لي (قىتاي).
«اۋىر مەتالدارعا ميكروبتىق سترەسس ەسەرٸ» تاراۋىندا بارلىق تٸرٸ ورگانيزمدەرگە, سونىڭ ٸشٸندە ميكروبتارعا اسا قاۋٸپ تٶندٸرەتٸن اۋىر مەتالدارمەن قورشاعان ورتا لاستانۋىنىڭ جاھاندىق ەكولوگييالىق مەسەلەسٸ قوزعالدى. ٶسٸمدٸكتەردٸڭ ابيوتيكالىق فاكتورلاردىڭ زاقىمداۋشى ەسەرٸنە تٶزٸمدٸلٸگٸنٸڭ فيزيولوگييالىق مەحانيزمدەرٸن, سونىڭ ٸشٸندە تيٸمدٸ ميكروورگانيزمدەردٸ قولدانۋدى زەرتتەۋدٸڭ ماڭىزدىلىعى سيپاتتالعان. اتالعان شەشٸم ٶسٸمدٸكتەردٸڭ ەكسترەمالدى جاعدايلاردا تٸرشٸلٸك ەتۋ ستراتەگيياسىن تٷسٸنۋ ٷشٸن, سونداي-اق ٶسٸمدٸكتەردٸ قورشاعان ورتانىڭ قولايسىز فاكتورلارىنىڭ زيياندى ەسەرٸنەن قورعاۋ تەحنولوگيياسىن جاساۋ ٷشٸن تٷبەگەيلٸ ماڭىزدى بولىپ تابىلادى.
سونىمەن قاتار بۇل تاراۋدا اۋىر مەتالل يوندارىنىڭ مىرىش, مىس, مارگانەتس جەنە قورعاسىنعا كٶپ تٶزٸمدٸلٸگٸ بار ميكروميتسەتتەردٸڭ ٶسۋٸنە ەسەرٸن زەرتتەۋ تۋرالى اقپارات بەرٸلگەن. زەرتتەۋ نەتيجەلەرٸ ٶسٸمدٸكتەردٸ ٶسٸرۋ تەحنولوگيياسىن قۇراستىرۋعا نەگٸز بولا الاتىن سترەسس فاكتورلارىنا ٶسٸمدٸكتەردٸڭ تٶزٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ قابٸلەتٸندە ميكروورگانيزمدەردٸڭ بەلسەندٸلٸگٸن تيٸمدٸ پايدالانۋعا كٶمەكتەسەدٸ.
ولار ٶسٸمدٸك ٶسٸرۋ تەحنولوگيياسىن دامىتۋعا نەگٸز بولا الادى.
كەلەسٸ بٶلٸمدە عالىمدار قازاقستاننىڭ جىلۋ كٶزدەرٸن تالداپ, سيپاتتايدى. ەلٸمٸزدە تەرمالدى سۋلار كەڭ تارالعان, بۇل سۋى بار تاۋ جىنىستارى ٷلكەن تەرەڭدٸكتە جاتقان ٷلكەن ارتەزياندىق باسسەيندەردٸڭ بولۋىمەن بايلانىستى جەنە سەيكەسٸنشە ٶنەركەسٸپتٸك بيوتەحنولوگييا ٷشٸن قىزىقتى ميكروورگانيزمدەردٸڭ بٸرەگەي قاۋىمداستىقتارىنا يە. سونداي-اق عالىمدار تەرمالدى بۇلاقتاردىڭ ەرتٷرلٸلٸگٸ, ولاردىڭ تەمپەراتۋرالىق رەجيمٸ, سۋدىڭ حيميياسى جەنە ولاردىڭ ميكروبتىق الۋانتٷرلٸلٸگٸنە سيپاتتاما بەرەدٸ.
وسىلايشا ەلەمدٸك عىلىمي كەڭٸستٸككە ىقپالداسۋ ارقىلى قازۇۋ عالىمدارى ۋنيۆەرسيتەت مەرتەبەسٸن كٶتەرۋگە قوماقتى ٷلەس قوسۋدا. شەتەلدٸك ەرٸپتەستەرمەن تيٸمدٸ ىنتىماقتاستىقتا بٸرلەسە جۇمىس ٸستەۋ – ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارىنىڭ بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸنٸڭ ايقىن كٶرسەتكٸشٸ. بۇل مونوگرافييانىڭ شىعۋى قازاقستاندىق عىلىمنىڭ ەلەمدٸك وزىق جەتٸستٸك دەڭگەيٸنە جەتۋٸنە دە ٶزٸندٸك ىقپال ەتەرٸ سٶزسٸز.
