تٶتەنشە جاعداي قىزمەتكەرلەرٸن تۇرعىن ٷيمەن قامتاماسىز ەتۋ مەملەكەتتٸڭ قاۋٸپسٸزدٸك جٷيەسٸنٸڭ اجىراماس بٶلٸگٸ دەسەك ارتىق ايتقاندىق بولماس ەدٸ. ٶيتكەنٸ ٶرت سٶندٸرۋشٸ نەمەسە قۇتقارۋشىنىڭ ەڭبەگٸ ادامنىڭ ٶمٸرٸ مەن تاعدىرىن ساقتاپ قالاتىن كٷردەلٸ ميسسييا. مۇنداي ماماندار ەر مينۋت سايىن تەۋەكەلدٸڭ ٷستٸندە جٷرەدٸ, ال ولاردىڭ قوعام الدىنداعى جاۋاپكەرشٸلٸگٸ كەز كەلگەن سالاداعى قىزمەتكەردٸڭ مٸندەتٸنەن ەلدەقايدا اۋىر. سوندىقتان تۇرعىن ٷي مەسەلەسٸن شەشۋ تٸكەلەي ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸڭ كەپٸلٸ.
استاناداعى №4 مامانداندىرىلعان ٶرت سٶندٸرۋ بٶلٸمٸندە ٶتكەن شارا وسىنىڭ ايقىن دەلەلٸ بولدى. قر تٶتەنشە جاڭدايلار مينيسترٸ شىڭعىس ەرٸنوۆتٸڭ قولىنان جاڭا پەتەرلەردٸڭ كٸلتٸن العان قۇتقارۋشىلار ٷشٸن بۇل كٷن ولاردىڭ تاعدىرىنداعى ماڭىزدى كەزەڭدەردٸڭ بٸرٸ ەكەنٸ سٶزسٸز.
قونىس تويى – ەر وتباسىنىڭ ارمانى. ال قاۋٸپتٸ قىزمەت اتقارىپ جٷرگەن ادامنىڭ وتباسى جايلى باسپاناعا يە بولسا, ول قىزمەتكەردٸڭ ٶز مٸندەتٸن اتقارۋداعى سەنٸمدٸلٸگٸ دە ارتادى. قاراپايىم تٸلمەن ايتقاندا, ٷي مەسەلەسٸ شەشٸلگەن قۇتقارۋشى تەۋەكەلگە بارعان سەتتە ەكٸۇداي ويدان ارىلادى. ونىڭ ارتىندا باسپاناعا يە وتباسى بارىن بٸلۋٸ, پسيحولوگييالىق تۇرعىدان دا ونىڭ باتىلدىعىن ارتتىرادى.
ستاتيستيكاعا جٷگٸنسەك, ەلٸمٸز بويىنشا تٶتەنشە جاعداي قىزمەتٸندە 18 مىڭنان استام ادام ەڭبەك ەتەدٸ. سولاردىڭ ايتارلىقتاي بٶلٸگٸ قىزمەتتٸك پەتەردە نەمەسە جالدامالى باسپانادا تۇرادى. ولاردىڭ جالاقىسى تۇرمىستى الىپ جٷرۋگە جەتكەنٸمەن, باسپانا مەسەلەسٸن ٶز كٷشٸمەن شەشە المايدى. نارىقتاعى پەتەر باعاسىنىڭ ٶسٸمٸ, يپوتەكانىڭ اۋىر شارتتارى بۇل ساناتتاعى ازاماتتارعا قوسىمشا جٷكتەمە تٷسٸرەتٸنٸ انىق.
سوندىقتان مەملەكەت تاراپىنان تۇرعىن ٷي بٶلۋ – ولاردىڭ ٶمٸر ساپاسىن جاقسارتۋعا عانا ەمەس, سالاعا كادر تارتۋعا دا تٸكەلەي ەسەر ەتەدٸ. قىزمەتٸ قاۋٸپتٸ, جالاقىسى ورتاشا دەڭگەيدە, ال ەلەۋمەتتٸك كەپٸلدٸكتەر از بولعان جاعدايدا جاستاردىڭ بۇل سالاعا قىزىعۋشىلىعى تٶمەندەيتٸنٸ جاسىرىن ەمەس. ال تۇرعىن ٷي بەرۋ – سول كەپٸلدٸكتەردٸڭ ەڭ ماڭىزدىسى.
قاۋٸپسٸزدٸك سالاسىنداعى حالىقارالىق تەجٸريبەگە كٶز جٷگٸرتسەك, دامىعان ەلدەردە قۇتقارۋشىلارعا تۇرعىن ٷي بٶلۋ جٷيەسٸ ارنايى باعدارلامالار ارقىلى شەشٸلەدٸ. مەسەلەن, اقش-تا ٶرت سٶندٸرۋشٸلەر مەن پوليتسەيلەرگە ەلەۋمەتتٸك يپوتەكا جەڭٸلدٸكتەرٸ بار. تٷركييادا جەر سٸلكٸنٸسٸنە قارسى كٷرەسەتٸن قۇتقارۋ بٶلٸمدەرٸنٸڭ قىزمەتكەرلەرٸنە ارنايى تۇرعىن ٷي كەشەندەرٸ سالىنادى. بۇل – ولاردىڭ قوعام الدىنداعى ەڭبەگٸن مويىنداپ قانا قويماي, تٶتەنشە جاعداي كەزٸندە بار كٷشٸن جۇمىسىنا ارناۋىنا جاعداي جاساۋ. قازاقستاندا قولعا الىنعان سوڭعى شارالار دا وسى تەجٸريبەمەن ٷندەسٸپ وتىر.
– «تٶتەنشە جاعدايلار قىزمەتكەرلەرٸن تۇرعىن ٷيمەن قامتاماسىز ەتۋ – ەرتەڭگٸ كٷنگە دەگەن سەنٸمدٸلٸك» دەگەن سٶزٸ جاي عانا رەسمي مەلٸمدەمە ەمەس, سالاداعى ناقتى احۋالدى دٶپ باسقان تۇجىرىم. شىندىعىندا, باسپانا مەسەلەسٸن شەشۋ – قۇتقارۋشىعا مورالدىق دەمەۋ. ال مورالدىق دەمەۋ – قىزمەتتەگٸ باتىلدىقتىڭ العىشارتى. مەسەلەن, ٶرت ورتاسىنا كٸرٸپ بارا جاتقان قىزمەتكەردٸڭ ويىندا ارتىندا قالعان وتباسى الاڭ بولىپ تۇرادى. ەگەر ونىڭ وتباسى باسپانا جاعىنان قىسىلماسا, قۇتقارۋشى بار كٷشٸن ٶز ٸسٸنە ارنايدى. بۇل – پسيحولوگييالىق تۇراقتىلىقتىڭ تٸكەلەي فاكتورى, – دەيدٸ قر تٶتەنشە جاڭدايلار مينيسترٸ شىڭعىس ەرٸنوۆ.
سونىمەن قاتار بۇل سالادا تەر تٶگٸپ جٷرگەن ازاماتتارعا جاڭا قىزمەتتٸك اۆتوكٶلٸكتەردٸڭ بەرٸلۋٸ دە نازاردان تىس قالماۋى تيٸس. قۇتقارۋ قىزمەتٸنٸڭ تەحنيكاسى ەسكٸرگەن جاعدايدا, ول قانشا جەردەن بٸلٸكتٸ مامان بولسا دا, اپات وشاعىنا ۋاقىتىلى جەتە الماۋى مٷمكٸن. سوندىقتان كٶلٸكتەردٸڭ جاڭارۋى – جەدەلدٸكتٸ قامتاماسىز ەتسە, تۇرعىن ٷيدٸڭ بەرٸلۋٸ – ادام فاكتورىن تۇراقتاندىرادى. ەكەۋٸ قاتار كەلگەندە عانا قۇتقارۋ جٷيەسٸ تولىققاندى كٷشەيەدٸ.
بۇل باستاما تەك استاناداعى بٶلٸمدەرمەن شەكتەلمەي, ٶڭٸرلەرگە دە كەڭٸنەن تارالۋى كەرەك. ٶيتكەنٸ ەڭ كٶپ تٶتەنشە جاعدايلار الماتى, شقو, قىزىلوردا, جامبىل سيياقتى ٶڭٸرلەردە تٸركەلەدٸ. دەل وسى ايماقتارداعى قۇتقارۋشىلار دا باسپاناعا مۇقتاج. سوندىقتان ەل استاناسىندا باستالعان يگٸ قادام رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە جٷيەلٸ ساياساتقا اينالعانى دۇرىس.
تۇرعىن ٷي – ادامنىڭ ەلەۋمەتتٸك تۇراقتىلىعىنىڭ نەگٸزگٸ كٶرسەتكٸشٸ. قۇتقارۋشىلاردىڭ باسپانالى بولۋى – ولاردىڭ جۇمىسىنا ادالدىعىن ارتتىرىپ قانا قويماي, حالىقتىڭ مەملەكەتكە دەگەن سەنٸمٸن دە كٷشەيتەدٸ. ٶيتكەنٸ قاراپايىم تۇرعىندار تٶتەنشە جاعداي كەزٸندە ٶز ٶمٸرٸن سەنٸپ تاپسىراتىن ادامداردىڭ ەڭبەگٸ ەدٸل باعالانعانىن كٶرۋٸ كەرەك. بۇل – بيلٸكتٸڭ قوعام الدىنداعى جاۋاپكەرشٸلٸگٸنٸڭ كٶرٸنٸسٸ.
قۇتقارۋشىلارعا باسپانا بەرۋ – ەلەۋمەتتٸك ساياساتتاعى جاي عانا تارماق ەمەس, ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك جٷيەسٸنٸڭ باستى بۋىنى. بۇل قادام ارقىلى مەملەكەت ادام ٶمٸرٸن قورعاۋدى ەڭ جوعارعى قۇندىلىق رەتٸندە مويىنداپ وتىر. ال وسىنداي قۇندىلىققا سٷيەنگەن ەلدٸڭ بولاشاعى سەنٸمدٸ بولماق.
ايتارىم بار:
شىڭعىس ەرٸنوۆ, قر تٶتەنشە جاڭدايلار مينيسترٸ
– مەن ٷشٸن قۇتقارۋشىلارعا تۇرعىن ٷي بەرۋ مەسەلەسٸ ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸگٸمٸزدٸڭ قۇرامداس بٶلٸگٸ. ٶيتكەنٸ ادام ٶمٸرٸن ساقتاپ قالۋ جولىندا الدىڭعى شەپتە جٷرگەن قىزمەتكەرلەردٸڭ جاعدايى جاسالماسا, ولاردىڭ كەسٸبي دايىندىعى مەن باتىلدىعىنا تولىق سەنٸم ارتۋ قيىن. جايلى باسپاناسى بار مامان تەۋەكەل سەتٸندە ەكٸۇداي بولمايدى, ونىڭ بار ويى – ادامداردى امان الىپ شىعۋ.
سوندىقتان تۇرعىن ٷيمەن قامتاماسىز ەتۋ – بٸز ٷشٸن ەڭ الدىمەن پسيحولوگييالىق تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ, ەرتەڭگٸ كٷنگە دەگەن سەنٸمدٸ نىعايتۋ. بۇل قادام قۇتقارۋشىنىڭ وتباسىنا دا, ٶزٸنە دە مەملەكەت تاراپىنان جاسالعان قامقورلىقتىڭ ناقتى بەلگٸسٸ.
ەرينە, تۇرعىن ٷي بەرۋ ەلەۋمەتتٸك مەسەلەلەردٸ عانا شەشپەيدٸ. ول سالاعا جاڭا كادر تارتۋعا دا ىقپال ەتەدٸ. جاستار قاۋٸپتٸ ەرٸ جاۋاپتى ماماندىقتى تاڭداعاندا, ولاردىڭ الدىندا بٸر عانا سۇراق تۇرادى – مەنٸڭ ەڭبەگٸم لايىقتى باعالانا ما? ال مەملەكەت تاراپىنان تۇرعىن ٷي ۇسىنىلۋى – سول سۇراققا بەرٸلگەن ايقىن جاۋاپ. بۇل – ماماندىقتىڭ بەدەلٸن كٶتەرەتٸن, بولاشاققا باعىت بەرەتٸن شەشٸم.
بٸز تەك باسپانامەن عانا ەمەس, قۇتقارۋ قىزمەتٸنٸڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن دا ٷنەمٸ جاڭارتىپ وتىرامىز. جاڭا تەحنيكا, زاماناۋي قۇرال-جابدىقتار – قۇتقارۋشىلاردىڭ قولىن ۇزارتاتىن مٷمكٸندٸك بولسا, باسپانا – ولاردىڭ جٷرەگٸنە تىنىشتىق سىيلايتىن كەپٸل. ەكەۋٸ بٸرگە بولعان جاعدايدا عانا جٷيە شىن مەنٸندە تيٸمدٸ جۇمىس ٸستەيدٸ. مەنٸڭشە, قۇتقارۋشىنى قولداۋ – قوعامدى قولداۋ. سەبەبٸ ەر تٶتەنشە جاعدايدا بٸز ولاردىڭ كەسٸبي باتىلدىعىنا سٷيەنەمٸز. ال ولاردىڭ ەڭبەگٸن باعالاۋ – مەملەكەت پەن حالىق الدىنداعى بٸزدٸڭ ەڭ باستى بورىشىمىز.
