الداعى ٷش جىلدىق كەزەڭگە ارنالعان بيۋدجەت جوباسىندا قالانىڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋى بولجامىنىڭ نەگٸزگٸ پارامەترلەرٸ ەسكەرٸلدٸ, پرەزيدەنت توقاەۆتىڭ الماتى قالاسىن ودان ەرٸ دامىتۋ جٶنٸندەگٸ تاپسىرمالارىن ساپالى ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن قاجەتتٸ قارجىلاندىرۋ قاراستىرىلعان.
2023 جىلعا ۇسىنىلعان بيۋدجەت جوباسى اعىمداعى جىلدىڭ قىركٷيەگٸندە بەكٸتٸلگەن "الماتى قالاسىن دامىتۋدىڭ 2025 جىلعا دەيٸنگٸ باعدارلاماسىندا جەنە 2030 جىلعا دەيٸنگٸ ورتا مەرزٸمدٸ پەرسپەكتيۆالاردا" ايقىندالعان 7 نەگٸزگٸ باعىت بويىنشا قۇرىلدى.
كەلەسٸ جىلعا ارنالعان بيۋدجەتتٸڭ جالپى سوماسى 1 ترلن 258,2 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايدى, ونىڭ ٸشٸندە بولجامدى مەنشٸكتٸ كٸرٸستەر (1 ترلن 138,4 ملرد تەڭگە) جەنە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن نىسانالى ترانسفەرتتەر (119,8 ملرد تەڭگە) ەسەبٸنەن. 2022 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بيۋدجەت تٷسٸمدەرٸنٸڭ بولجامدى باعاسىنا سەيكەس, 2023 جىلعا ارنالعان كٸرٸستەر بولجامىنىڭ ٶسۋٸ ترانسفەرتتەردٸ ەسەپكە الماعاندا (1 138,4 ملرد.تەڭگە) شامامەن 103% - دى قۇرايدى.
بيۋدجەتتٸڭ شىعىس بٶلٸگٸ بىلايشا بٶلٸندٸ - بٶلٸنەتٸن قارجىنىڭ 61,7%-ى اعىمداعى شىعىستارعا تيەسٸلٸ, 18,3%-ى قالانىڭ دامۋ بيۋدجەتٸن, 20%-ى-بيۋدجەتتٸك الۋلار, جاو رەزەرۆٸ, مەملەكەتتٸك بورىش جەنە مەملەكەتتٸك مٸندەتتەمەلەر.
بٸرٸنشٸ باسىمدىق
"الماتى قالاسىن دامىتۋدىڭ 2025 جىلعا دەيٸنگٸ باعدارلاماسىنىڭ جەنە 2030 جىلعا دەيٸنگٸ ورتا مەرزٸمدٸ پەرسپەكتيۆالاردىڭ" بٸرٸنشٸ باسىمدىعى بويىنشا 2023 جىلعا ارنالعان بيۋدجەت جوباسى اياسىندا جايلى قالالىق ورتا قۇرۋ جٶنٸندەگٸ كوممۋنالدىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا 175,8 ملرد تەڭگە باعىتتالاتىن بولادى.
- قارعالى ٶزەنٸندە سۋ تازارتۋ قۇرىلىسىن اياقتاۋ جەنە اقساي ٶزەنٸندە سۋ تارتۋدى ودان ەرٸ جٷرگٸزۋ ٷشٸن 8,6 ملرد. تەڭگە قاراستىرىلعان.
- جول-كٶلٸك جٷيەسٸن دامىتۋ ٷشٸن 300 گازبەن جٷرەتٸن اۆتوبۋسى ساتىپ الىنادى.
- باتىس باعىتتا مەتروپوليتەن جەلٸسٸنٸڭ قۇرىلىسى جالعاسادى. بۇل 2024 جىلى قالانىڭ باتىس بٶلٸگٸنٸڭ 50 مىڭنان استام تۇرعىنىنا قوسىمشا كٶلٸكتٸكتٸ قامتاماسىز ەتەدٸ.
- تٶلە بي كٶشەسٸن ۇزارتۋ جالعاسادى. 2 جولايرىعى (بۇقتىرما – قۇلجا تراكتٸسٸ, ساين – مٶڭكە بي كٶشەسٸ) تاپسىرۋ جوسپارلانۋدا.
- 2 كوممۋنالدىق اۆتوبۋس پاركٸن جوبالاۋ اياقتالادى. جول ينفراقۇرىلىمى جەنە قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەلەرٸ بويىنشا كەلەسٸ جىلى 30 كم تروتۋارلار مەن 80 ايالداما الاڭدارى اباتتاندىرۋ, 200 كم جولدى ورتاشا جٶندەۋ جوسپارلانعان.
ەكٸنشٸ باسىمدىق بويىنشا
تۇراقتى ەكونوميكالىق ٶسۋدٸ قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸن, تۋريزمدٸ, IT-سەكتوردى جەنە كرەاتيۆتٸ يندۋسترييالاردى دامىتۋعا باستى نازار اۋدارىلدى.
الماتىنىڭ يندۋستريالدى ايماعىنىڭ 2 كەزەڭٸن 189 گەكتارعا كەڭەيتۋ جوسپارلانۋدا. 2023 جىلى 7 ٶنەركەسٸپتٸك پارك ٸسكە قوسىلادى.
كرەاتيۆتٸ يندۋسترييالاردى دامىتۋ ٷشٸن 10 ملرد. تەڭگە سوماسىنا ۆەنچۋرلٸك قور قۇرۋ جوسپارلانۋدا, ونىڭ ٸشٸندە جەكە ينۆەستيتسييالار ەسەبٸنەن 5 ملرد.تەڭگە.
باسقارىلاتىن ۋربانيزاتسييانىڭ ٷشٸنشٸ باسىمدىعى اياسىندا
الماتى اگلومەراتسيياسىن تەڭگەرٸمدٸ دامىتۋ ارقىلى ٷكٸمەتتٸڭ 2040 جىلعا دەيٸنگٸ قالانىڭ باس جوسپارىن بەكٸتۋٸ جوسپارلانۋدا, ونى ٸسكە اسىرۋ دامۋداعى تەڭگەرٸمسٸزدٸكتٸ جويۋعا, ەلەۋمەتتٸك, ينجەنەرلٸك جەنە كٶلٸكتٸك مەسەلەلەردٸ قامتاماسىز ەتۋگە, ينفراقۇرىلىمنىڭ بولۋىن شەشۋگە, الماتى حالقىنىڭ ٶمٸر سٷرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
تٶرتٸنشٸ باسىمدىق
مەگاپوليس بيۋدجەتٸ ەلەۋمەتتٸك باعدارلانعان كٷيٸندە قالادى.
2023 جىلى الماتىنىڭ بارلىق تۇرعىندارى ٷشٸن ەلەۋمەتتٸك ورنىقتىلىق پەن تۇراقتىلىققا قاتىستى تەڭ مٷمكٸندٸكتەردٸ قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا تٶرتٸنشٸ باسىمدىقتى ٸسكە اسىرۋعا شامامەن 44% (553,3 ملرد تەڭگە) ەلەۋمەتتٸك باعىتتاعى شىعىستارعا تيەسٸلٸ, ونىڭ 75% - ى نەمەسە 416,5 ملرد تەڭگەسٸ بٸلٸم بەرۋ سالاسىنا جۇمسالادى.
"الماتى قالاسىن دامىتۋدىڭ 2025 جىلعا دەيٸنگٸ باعدارلاماسىن جەنە 2030 جىلعا دەيٸنگٸ ورتا مەرزٸمدٸ پەرسپەكتيۆالاردى" ٸسكە اسىرۋ اياسىندا بٸلٸم بەرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا سەرتيفيكاتتالعان حالىقارالىق مەنەدجمەنت باعدارلامالارى بويىنشا 2 505 تەربيەشٸنٸ, 3 مىڭ مەكتەپ مۇعالٸمٸن, 150 باسقارۋشى پەرسونالدى قايتا دايارلاۋ جەنە بٸلٸكتٸلٸگٸن ارتتىرۋ جوسپارلانۋدا.
"جايلى مەكتەپ" ۇلتتىق جوباسىن ٸسكە اسىرۋ اياسىندا 53 ملرد سوماعا 22 مەكتەپتٸڭ قۇرىلىسى باستالادى, جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەت ەسەبٸنەن جەر ۋچاسكەلەرٸ جەنە ولاردى ينفراقۇرىلىمعا قوسۋ مەسەلەلەرٸ شەشٸلەتٸن بولادى.
سونداي-اق كەلەسٸ جىلى الاتاۋ اۋدانىندا 1100 ورىندىق 2 مەكتەپ جەنە جەتٸسۋ جەنە (№65, №73) بوستاندىق اۋداندارىندا مەكتەپتەرگە (№112, №103) 4 قوسىمشا قۇرىلىس سالۋ جوسپارلانۋدا.
2023 جىلى الماتىنىڭ 29 مەكتەبٸندە 7,7 مىڭ بالاعا ارنالعان "مەكتەپ اۆتوبۋسى" جوباسىن پيلوتتىق رەجيمدە ٸسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا. 100 جاڭا اۆتوبۋس زاماناۋي قاۋٸپسٸزدٸك جٷيەسٸمەن جابدىقتالاتىن بولادى. كەلەسٸ جىلى 1-4 سىنىپ وقۋشىلارىن, سونداي – اق حەوت ساناتىنداعى بالالاردى تەگٸن ىستىق تاماقپەن قامتاماسىز ەتۋ جوباسىن ٸسكە اسىرۋ جالعاسادى (133 مىڭ بالا-وقۋشىلاردىڭ جالپى سانىنىڭ 45% - عا جۋىعى).
الماتىلىقتاردى تولعاندىراتىن مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸ – تۇرعىن ٷي قۇرىلىسى, ەسٸرەسە جاستاردى ٷيمەن قامتاماسىز ەتۋ,
"الماتى جاستارى" تۇرعىن ٷي باعدارلاماسىن جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەن قارجىلاندىرۋ (1050 پەتەر) جالعاسادى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى جوبالار مەن مٸندەتتەردٸ ٸسكە اسىرۋ ٷشٸنا 31,5 ملرد تەڭگە بٶلٸنەدٸ.
تەگٸن دەرٸلٸك زاتتارمەن, مەديتسينالىق بۇيىمدارمەن جەنە مامانداندىرىلعان ازىقپەن قامتاماسىز ەتۋ كٶزدەلگەن, سيرەك كەزدەسەتٸن (ورفاندىق) اۋرۋلاردىڭ 45 تٷرٸ بويىنشا 6 مىڭعا جۋىق پاتسيەنتتٸ, حالىققا يممۋنوپروفيلاكتيكا جٷرگٸزۋ ٷشٸن ۆاكتسينالار مەن باسقا دا مەديتسينالىق يممۋنوبيولوگييالىق پرەپاراتتاردى ساتىپ الۋ جەنە ساقتاۋ قاراستىرىلعان. 8,1 ملرد.تەڭگە سوماسىنا مەديتسينالىق جەنە تەحنولوگييالىق جابدىقتاردى ساتىپ الۋ جوسپارلانۋدا.
امبۋلاتورييالىق-ەمحانالىق قىزمەتتەر كٶرسەتۋ, ۇوس قاتىسۋشىلار مەن مٷگەدەكتەردٸ تٸس پروتەزدەرٸن جاساۋ, تەلەمەديتسينالىق ورتالىق جەنە ت. ب. بويىنشا قارجىلاندىرۋ جالعاسادى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا قالانىڭ جاڭا ستاتسيونارلارىن جوبالاۋ جەنە قولدانىستاعىلارىن قايتا قۇرىلىمداۋ باستالادى. ولاردىڭ قاتارىندا ورتالىق قالالىق كلينيكالىق اۋرۋحانانىڭ جاڭا كورپۋسىن سالۋ, 8 كٶپسالالى اۋرۋحانا مەن بوساندىرۋ ۇيىمدارىن جاڭعىرتۋ بار.
بۇدان باسقا, الاتاۋ اۋدانىندا پەرزەنتحانالىق بالالار بٶلٸمشەسٸ بار 500 تٶسەكتٸك كٶپبەيٸندٸ اۋرۋحانانى جوبالاۋ جەنە مجە تەتٸگٸ بويىنشا مەدەۋ اۋدانىندا 200 تٶسەكتٸك كٶپبەيٸندٸ اۋرۋحانا سالۋ جوسپارلانۋدا.
قالانىڭ باستى مٸندەتٸ ينكليۋزيۆتٸ ورتانى دامىتۋ بولىپ تابىلادى.
مٷگەدەكتٸكتٸڭ الدىن الۋ جەنە الدىن الا ەسكەرتۋ ماقساتىندا 2023 جىلى جىل سايىن 950 ماماندى وقىتاتىن ەرتە ارالاسۋ ورتالىعىن قۇرۋ بويىنشا پيلوتتىق جوبانى ٸسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا.
الماتى ەكٸمدٸگٸ اربامەن جٷرەتٸن 200 بالانى ەلەكتر جەتەگٸ بار جوعارى ساپالى جەكە كرەسلو-اربالارمەن, 170 ادامدى جاڭا تەحنولوگييالار بويىنشا پروتەزدٸك-ورتوپەدييالىق قۇرالدارمەن جەنە سٷيەك ٶتكٸزگٸش ەستۋ اپپاراتتارىمەن, سٶيلەۋ پروتسەسسورلارىمەن قامتاماسىز ەتۋدٸڭ ارنايى باعدارلاماسىن ٸسكە اسىراتىن بولادى. 1350 مٷگەدەك جانداردى جۇمىسپەن قامتۋعا 775 ملن تەڭگە بٶلۋ جوسپارلانۋدا.
جاسىل الماتى بەسٸنشٸ باسىمدىعى بويىنشا
2023 جىلى 320 مىڭ اعاش وتىرعىزۋ, 8 ساياباق ايماعىن قۇرۋ جەنە رەكونسترۋكتسييالاۋ جوسپارلانۋدا. سونداي-اق 13 جوبا بويىنشا جسق ەزٸرلەۋدٸ اياقتاۋ جوسپارلانعان (باۋم توعايى, تۇڭعىش پرەزيدەنت ساياباعى, ٷلكەن الماتى, كٸشٸ الماتى ٶزەندەرٸ, قوناەۆ اتىنداعى ٷلكەن الماتى كانالى, الاتاۋ اۋدانىنداعى "سوسنوۆىي بور" جاڭا ساياباعى جەنە اتاكەنت اۋماعىن قايتا قۇرۋ جەنە ت. ب.).
قالادا قاتتى جاۋىن-شاشىن كەزٸندە سۋ باسۋ مەسەلەسٸ ٶزەكتٸ بولىپ قالۋدا.
بيىل جٷرگٸزٸلگەن زەرتتەۋلەر قورىتىندىسى بويىنشا سۋ باسۋعا بەيٸم 102 ۋچاسكە انىقتالدى, ونىڭ ٸشٸندە اعىمداعى جىلى 56 ۋچاسكەنٸ جويۋ اياقتالۋدا. 2023 جىلى 46 ۋچاسكەدە 305 كم ارىق جەلٸلەرٸن قايتا جاڭارتۋ جەنە سالۋ جالعاسادى.
الماتى – SMART city التىنشى باسىمدىعى بويىنشا
قالانى باسقارۋ ساپاسىن جاقسارتۋ ٷشٸن 2023 جىلى الماتىنىڭ "تسيفرلىق قوسالقىسى" جوباسىنىڭ بٸرٸنشٸ كەزەڭٸ جٷزەگە اسادى.
جوبانى ٸسكە اسىرۋ كوممۋنالدىق قىزمەتتەردٸڭ, مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ جەنە باسقا دا جەكە كومپانييالاردىڭ دەرەكتەرٸن بٸرىڭعاي دەرەكتەر قويماسىنا دۇرىس ينتەگراتسييالاۋ قالا تۇرعىندارىنىڭ ٶمٸر سٷرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
2023 جىلدىڭ سەۋٸرٸنە قاراي جول قوزعالىسىنىڭ قوعامدىق قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ جٶنٸندەگٸ شارالاردى ارتتىرۋ ٷشٸن جەلٸلٸك جەنە كٶشەلەر قيىلىستارى ۋچاسكەلەرٸندە (3 000-نان استام كامەرا) قوسىمشا 575 سەرگەك اٶك ورناتۋ جوباسى اياقتالادى.
مجە اياسىندا ادامدار كٶپ جينالاتىن ورىنداردا قوسىمشا 6 000 بەينەكامەرا ورناتۋ جوسپارلانۋدا. قالالىق بەينەباقىلاۋ جٷيەلەرٸ كامەرالارىنداعى بەينەكٶرٸنٸستەر ورتالىقتاندىرىلعان باسقارۋ جەنە بەينەساراپتامانى قالىپتاستىرۋ ٷشٸن بٸرىڭعاي بەينەباقىلاۋ جٷيەسٸنە بٸرٸكتٸرٸلەدٸ.
باعدارلامانىڭ قاۋٸپسٸز قالانى دامىتۋ جٶنٸندەگٸ جەتٸنشٸ باسىمدىعى
2023 جىلى الاتاۋ اۋدانىندا ٸسكە اسىرىلعان پيلوتتىق جوبا بويىنشا قالانىڭ 7 اۋدانىندا پوليتسييانىڭ سەرۆيستٸك ورتالىقتارىن اشۋ جوسپارلانۋدا.
سەيسميكالىق تەۋەكەلدەردٸ ەسكەرە وتىرىپ, 17 سەيسموستانتسييا ورناتۋ ارقىلى حالىقتى بولۋى مٷمكٸن جەر سٸلكٸنٸستەرٸ تۋرالى ەرتە حاباردار ەتۋ جٷيەسٸن ەنگٸزۋ بويىنشا جۇمىس جالعاساتىن بولادى.
سونداي-اق, كەلەسٸ جىلى قالا كٶشەلەرٸن جارىقتاندىرۋ جۇمىستارى جالعاسادى (550 ۋچاسكە). ايتا كەتەرلٸگٸ, كەلەسٸ جىلعا ارنالعان بيۋدجەتتە سپورتتى, تۋريستٸك ينفراقۇرىلىمدى, مەدەنيەتتٸ جەنە ت. ب. دامىتۋعا قارجى قاراستىرىلعان.
بۇدان باسقا, قولدانىستاعى مەملەكەتتٸك جوسپارلاۋ جٷيەسٸنە سەيكەس الماتى قالاسىن دامىتۋدىڭ 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان جوسپارى ٶزەكتەندٸرٸلدٸ.
تٷيٸندەي كەلە
جوسپارعا 7 باسىم باعىت بويىنشا قولجەتكٸزۋ جٶنٸندەگٸ 117 ينديكاتور كٸرەدٸ, ولاردىڭ باستى ماقساتى ەرتاراپتاندىرىلعان جەنە تۇراقتى ەكونوميكاعا نەگٸزدەلگەن جايلى, ينكليۋزيۆتٸ جەنە قاۋٸپسٸز قالالىق ورتا قۇرۋ بولىپ تابىلادى.
سونىمەن قاتار, "قوعامدىق كٶلٸكتٸ ديسپەتچەرلەۋ" جوباسى بويىنشا مەملەكەتتٸك-جەكەشەلٸك ەرٸپتەستٸك شارتى قوسىمشا 5 جىلعا, ياعني 2027 جىلعا (تولىعىمەن) ۇزارتىلدى, سونداي-اق وپەراتسييالىق شىعىنداردىڭ ٶتەماقىسىن جەنە باسقارعانى ٷشٸن سىياقىنى تٶلەۋ جٶنٸندەگٸ مەملەكەتتٸك مٸندەتتەمەلەر ۇلعايتىلدى.
ديسپەتچەرلەۋ قىزمەتٸنە باعىتتار قوزعالىسىنىڭ سىزبالارىن, كەستەلەرٸن ەزٸرلەۋ, قالا باعىتتارىندا قوعامدىق كٶلٸكتٸڭ جۇمىسىن باقىلاۋ جەنە وعان تالداۋ جٷرگٸزۋ كٸرەدٸ.
جىلجىمايتىن مٷلٸككە قۇقىقتاردى رەسٸمدەۋ جٶنٸندەگٸ پروبلەمالىق مەسەلەلەردٸ شەشۋ ٷشٸن جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاننىڭ جانىنان تيٸستٸ رۇقساتتاردى الماي جەنە ونىڭ ەرەجەسٸن بەكٸتپەي سالىنعان جىلجىمايتىن مٷلٸكتٸ رەسٸمدەۋ جٶنٸندەگٸ كوميسسييانى قۇرۋ جٶنٸندەگٸ ەرەجە ەزٸرلەندٸ, سونداي-اق 17 ادامنان قۇرالعان كوميسسييانىڭ قاراۋىنا جاتاتىن بەكٸتٸلەتٸن اۋماقتاردىڭ تٸزٸمٸ جاسالدى.
