سوڭعى اپتالاردا رەسەيدٸڭ ەسكەري بەلسەندٸلٸگٸ ەۋروپادا عانا ەمەس, ورتالىق ازييا مەن كاۆكاز ٶڭٸرٸندە دە كٷشەيٸپ كەلەدٸ. ساراپشىلار مەسكەۋدٸڭ ۋكرايناداعى سوعىستان كەيٸنگٸ جاڭا ستراتەگيياسى — “جاسىرىن ىقپال مەن اقپاراتتىق سوعىس” كەزەڭٸنە ٶتكەنٸن ايتادى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz "Washington Post"-قا سٸلتەمە جاساپ.
ناتو كەڭٸستٸگٸندەگٸ پروۆوكاتسييالار
سوڭعى ۋاقىتتا رەسەيدٸڭ ەسكەري ۇشاقتارى ناتو مەن ەۋروپالىق وداق ەلدەرٸنٸڭ ەۋە كەڭٸستٸگٸنە جيٸ كٸرٸپ, بريۋسسەل بۇل ەرەكەتتەردٸ “وتپەن ويناۋ” دەپ باعالادى.
بۇل جاعداي ۋكراينا شەكاراسىنان تىس ايماقتاردا جاڭا گەوساياسي شيەلەنٸس وشاقتارىنىڭ پايدا بولۋ قاۋپٸن كٷشەيتٸپ وتىر.
نازار نەگٸزٸنەن بالتىق ەلدەرٸنە اۋىپ جاتقاندا, مەسكەۋ ٶز شەكاراسىنا جاقىن ٶڭٸرلەردە, مىسالى ورتالىق ازييا مەن وڭتٷستٸك كاۆكازدا اقپاراتتىق سوعىستاردى جانداندىرىپ جاتىر.
ۋكراينادان كەيٸنگٸ جاڭا تاكتيكا
2022 جىلى ۋكرايناعا باسىپ كٸرگەننەن كەيٸن رەسەيدٸڭ بەدەلٸ ايتارلىقتاي تٶمەندەدٸ.
فينلياندييا ناتو-عا قوسىلدى, مولدوۆا گيبريدتٸك شابۋىلدارعا دايىندالا باستادى, ال پولشا شىعىس شەكاراسىن نىعايتتى دەۋگە بولادى.
بٸراق جاۋلاپ الىنعان اۋماقتاردى ۇستاپ تۇرۋ مەسكەۋگە تىم قىمباتقا تٷسٸپ وتىر. سوندىقتان كرەمل ەندٸ تٸكەلەي سوعىس ەمەس, “جاسىرىن ىقپال ەتۋ, دەزينفورماتسييا تاراتۋ جەنە تۇراقسىزدىق تۋدىرۋ” تاكتيكاسىنا قايتا ورالدى, دەيدٸ ساراپشىلار.
مولدوۆا — رەسەيدٸڭ جاڭا «سىناق الاڭى»
مولدوۆا پرەزيدەنتٸ ماييا ساندۋ مەسكەۋدٸ ەلدٸڭ ٸشكٸ ساياساتىنا ارالاسۋعا جٷزدەگەن ميلليون ەۋرو جۇمسادى دەپ ايىپتادى.
سول سيياقتى رەسەيدٸڭ چەحييا مەن رۋمىنيياداعى سايلاۋ پروتسەستەرٸنە دە ىقپال ەتۋگە تىرىسقانى ايتىلىپ جٷر. قازٸر وسىنداي گيبريدتٸك ىقپال بەلگٸلەرٸ قازاقستان مەن ارمەنييادا بايقالا باستاعان دەگەن بولجامدار ايتىلا باستادى.
مەسكەۋدٸڭ ۋايىمى - ورتالىق ازييا مەن كاۆكاز
بۇل ەكٸ ايماق بۇرىننان رەسەيدٸڭ ىقپالىنداعى كەڭٸستٸك سانالعانىمەن, ۋكرايناداعى سوعىس باستالعالى قازاقستان مەن ارمەنييا مەسكەۋدەن بٸرتٸندەپ الىستاي باستادى. ايتالىق, 2024 جىلى پرەمەر-مينيستر ميحايل ميشۋستين ۇسىنعان قۇپييا باياندامادا “رەسەيدٸڭ ورتالىق ازييا مەن كاۆكازداعى پوزيتسيياسى ەلسٸرەپ بارادى” دەگەن قورىتىندى جاسالعان.
بۇل كرەمل ٷشٸن ەلبەتتە دابىل قاعۋعا نەگٸز بولاتىنى سٶزسٸز.
گەوساياسي مٷددە مەن رەسۋرستىق ەسەپتەر
اقش ٷشٸن دە بۇل ايماقتىڭ ماڭىزى ارتىپ كەلەدٸ. سيرەك كەزدەسەتٸن مەتالداردىڭ ەلەمدٸك قورىنىڭ ەلەۋلٸ بٶلٸگٸ قازاقستان مەن ورتالىق ازييادا شوعىرلانعان. بٷگٸندە اقش يمپورتىنىڭ 70%-ى قىتايعا تەۋەلدٸ, ال قازاقستان — ەلەم بويىنشا سيرەك مەتالدار قورى جٶنٸنەن ٷشٸنشٸ ورىندا دەگەن اقپارات ايتىلادى. سونىمەن قاتار, ايماق ازييا مەن ەۋروپانى بايلانىستىراتىن “دەلٸزدٸڭ” نەگٸزگٸ بٶلٸگٸ, ول رەسەي مەن يراندى اينالىپ ٶتەتٸن ماڭىزدى كٶلٸك-لوگيستيكالىق باعىت ەكەنٸ دە راس.
تۇراقسىزدىق تۋدىراتىن ەرەكەتتەر قانداي?
سوڭعى ۋاقىتتا مەسكەۋدٸڭ وسى ٶڭٸرلەردە دەسترۋكتيۆتٸ بەلسەندٸلٸگٸ جيٸلەگەن. قازاقستاندا رەسەيلٸك اگەنتتەر ەلدٸڭ سولتٷستٸگٸندە (ورىس تٸلدٸ ٶڭٸرلەردە) تەرتٸپسٸزدٸك ۇيىمداستىرۋعا تىرىسقانى تۋرالى حابار تارادى, دەپ جازادى باتىستىق باق. ال ارمەنييادا بيلٸك كرەملگە جاقىن كەسٸپكەردٸ مەملەكەتتٸك تٶڭكەرٸس جاساماق بولدى دەگەن كٷدٸكپەن ۇستادى.
ارميان شٸركەۋٸنە رەسەي بارلاۋ قىزمەتٸمەن بايلانىسى بار دەگەن ايىپتاۋلار ايتىلىپ قالدى. بۇل ۋكرايناداعى ستسەنارييدٸڭ اينا-قاتەسٸز قايتالانۋىنا نەگٸز بولا ما? ال ورىس تٸلدٸ ايماقتارداعى نارازىلىقتى قوزدىرۋ, كرەملگە ادال تۇلعالاردى قارجىلاندىرۋ, دٸن ينستيتۋتتارىن پايدالانۋ دەرەكتەرٸ شە?
قازاقستان — باستى نازاردا
قازاقستان — رەسەيمەن ەڭ ۇزىن قۇرلىقتىق شەكاراسى بار ەل جەنە مۇندا ەڭ ٸرٸ ورىس دياسپوراسى تۇرادى. كەي رەسەيلٸك ساياساتكەرلەر مەن باق قازاقستاننىڭ اۋماقتىق تۇتاستىعىنا كٷمەن كەلتٸرۋدٸ بۇرىننان ايتىپ جٷر. پۋتيننٸڭ ەلگٸ بٸر ايتقان سٶزٸن دە ۇمىتۋعا بولمايدى. ول “قازاقستاندا ەشقاشان مەملەكەتتٸك بولماعان”,- دەدٸ ەمەس پە? رەسەيدٸڭ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى قازاقستاندىق بيلٸكتٸ جيٸ رۋسوفوبييا ٷشٸن ايىپتاپ, ەتنيكالىق ورىستاردى “قورعاۋ” قاجەتتٸگٸن العا تارتادى. بۇل — مەسكەۋدٸڭ قىرىم مەن دونباستا قولدانعان سىلتاۋىنىڭ تۋرا كٶشٸرمەسٸ دەۋگە دە كەلەدٸ.
قورىتا ايتقاندا كەيبٸر ساياساتتانۋشىلار رەسەي ۋكرايناداعى سەتسٸزدٸگٸن ورتالىق ازييا مەن كاۆكازدا اقپاراتتىق جەنە ساياسي ىقپالمەن ٶتەۋگە تىرىسىپ وتىر.بۇل ٶڭٸرلەردە تۇراقتىلىقتىڭ شايقالۋى كەلەسٸ جىلدارى جاڭا گەوساياسي تەكەتٸرەستٸڭ نەگٸزگٸ الاڭىنا اينالۋى مٷمكٸن, دەيدٸ. بۇل پٸكٸرلەردٸ باسىلىمعا اقش ەسكەري-تەڭٸز كٷشتەرٸ مينيسترٸنٸڭ ەكس-ورىنباسارى سەت كروپسي مەن Turan زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى جٶزەف ەپشتەين ايتىپ بەرگەن.
