بٷگٸندە قازاقستان ٶزبەكستان سيياقتى رەسەيدەن گاز يمپورتتاۋدى قاراستىرىپ وتىر.
الايدا, قازاقستان بيلٸگٸ ٸشكٸ سۇرانىستى قاناعاتتاندىرۋ ٷشٸن ەكسپورتتى شەكتەۋگە ۋەدە بەرسە دە, قىتاي قىس مەزگٸلٸندە ەلٸمٸزدٸڭ تابيعي گاز جەتكٸزۋدٸ ۇلعايتۋعا كەلٸسٸم بەرەتٸنٸنەن ٷمٸتٸ زور دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
قحر پرەمەر-مينيسترٸ لي كەتسيان 29 قاراشاداعى بەينەكونفەرەنتسييا بارىسىندا «بٸز كەلٸسٸم-شارتقا سەيكەس, قازاقستان قىتايعا تۇراقتى گاز جەتكٸزۋدٸ قامتاماسىز ەتەدٸ جەنە قىس مەزگٸلٸندە ونى بارىنشا ارتتىرادى دەپ ٷمٸتتەنەمٸز», – دەپ كەسٸپ ايتتى قازاقستاندىق ەرٸپتەسٸ ەليحان سمايىلوۆقا قاراتا.
ونىڭ بۇل مەلٸمدەمەسٸ قىتايدىڭ مەملەكەتتٸك تەلەارناسى ارقىلى تاراتىلدى.
ەسكە سالا كەتسەك, ماۋسىم ايىندا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ گاز ەكسپورتىن قىسقارتۋدى جەنە قازاقستان ٸشٸندەگٸ تۇتىنۋشىلاردى قوسىمشا 2 ميلليارد تەكشە مەتر وتىنمەن قامتاماسىز ەتۋدٸ تاپسىردى.
ول شەتەل ينۆەستورلارىمەن ٶتكەن كونفەرەنتسيياسىندا «گازعا دەگەن ٸشكٸ سۇرانىستى قاناعاتتاندىرۋ مەسەلەسٸ ونىڭ ەكسپورتىمەن سالىستىرعاندا سٶزسٸز باسىمدىققا يە», – دەپ قاداپ ايتقان بولاتىن.
سول كەزدە توقاەۆ ٸشكٸ تۇتىنۋعا بٶلٸنگەن قوسىمشا گاز اقش-تىڭ ەنەرگەتيكالىق الپاۋىتى «شەۆرون» جەتەكشٸلٸك ەتەتٸن كونسورتسيۋم يگەرٸپ جاتقان تەڭٸز كەنٸشٸنەن كەلەتٸنٸن دە تٸلگە تيەك ەتكەن.
دەمەك, ۇزاق مەرزٸمدٸ پەرسپەكتيۆادا گاز ەكسپورتى ازايعانىمەن, وعان ٸشكٸ سۇرانىس ارتىپ كەلەدٸ. بۇل بٸر جاعىنان الماتىداعى ٸرٸ ەلەكتر ستانتسيياسىن كٶمٸردەن گازعا كٶشٸرۋمەن بايلانىستى. ەكولوگييا, گەولوگييا جەنە تابيعي رەسۋرستار مينيسترٸ سەرٸكقالي برەكەشەۆ تامىز ايىندا الماتىداعى كٶمٸرمەن جۇمىس ٸستەيتٸن جەو-نى تٷرلەندٸرۋ ونىڭ زيياندى شىعارىندىلارىن 80 پايىزعا ازايتۋ كەرەكتٸگٸن ايتقان بولاتىن.
ال ماۋسىم ايىندا الداعى جىلدارى گازدىڭ تاپشىلىعى قاۋپٸ تۋىندايتىنى تۋرالى بٸرٸنشٸ بولىپ QazaqGaz گاز قۇبىرى كومپانيياسىنىڭ باسقارما تٶراعاسى سانجار جاركەشوۆ پٸكٸر بٸلدٸردٸ.
ول دەپۋتاتتار الدىندا سٶيلەگەن سٶزٸندە تەز ارادا شۇعىل شارالار قابىلدانباسا, ەلدٸ اۋىر داعدارىس كٷتٸپ تۇرعانىن دا ەسكەرتكەن ەدٸ.
مامانداردىڭ بولجامىنا سٷيەنسەك, 2024 جىلعا قاراي ٸشكٸ نارىقتاعى گازدىڭ جىلدىق تاپشىلىعى شامامەن 1,7 ميلليارد تەكشە مەترگە جەتۋٸ مٷمكٸن. بۇل تۇرعىدا سانجار جاركەشوۆ 2023 جىلعا قاراي گاز ەكسپورتى تولىعىمەن توقتاۋى ىقتيمالدىعىن دا جاسىرعان جوق.
دەل وسى سەتتە, ياعني 28 قاراشادا توقاەۆ پەن رەسەي پرەزيدەنتٸ ۆلاديمير پۋتين «ٷشجاقتى گاز وداعىن» قۇرۋ مەسەلەسٸن تالقىعا سالدى.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ توقاەۆ ٶز پٸكٸرٸندە «وعان ٶزبەكستان دا كٸرۋٸ تيٸس. بۇل وداقتىڭ ماقساتى – رەسەي گازىن ورتالىق ازيياعا جەتكٸزۋدٸ ٷيلەستٸرۋ» دەگەن-دٸ.
ەزٸرگە قازاقستان بۇل ۇسىنىستى زەرتتەپ جاتىر. بٸراق ەلٸ تٷپكٸلٸكتٸ شەشٸم قابىلداعان جوق. ٶزبەكستان دا قازاقستان سيياقتى ٸرٸ گاز ٶندٸرۋشٸ بولعانىمەن, قازٸر گاز تاپشىلىعىنا تاپ بولىپ وتىر.
ايتالىق, ەنەرگەتيكا مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى شەرزود حودجاەۆ كٷن سۋىتقاننان كەيٸن ٸشكٸ سۇرانىستىڭ ٶسۋٸنە بايلانىستى كٷندەلٸكتٸ گاز ەكسپورتى 10 ميلليون تەكشە مەتردەن 1 ميلليون تەكشە مەترگە دەيٸن تٶمەندەگەنٸن حابارلادى. الايدا, ول ٶزبەكستاننىڭ گازدى قايدان الاتىنىن ناقتىلاۋدى ەلەمەي, يمپورت كٶلەمٸ 20 پايىزعا ٶسكەنٸن ايتتى.
بۇعان دەيٸن ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸ 2022 جىلى گاز ەكسپورتى 3,3 ميلليارد تەكشە مەترگە جەتەدٸ دەپ بولجاعان. مۇنىڭ نەگٸزگٸ بٶلٸگٸ قىتايعا, سونداي-اق ورتالىق ازييانىڭ باسقا ەلدەرٸنە تاسىمالدانادى.
سونىمەن, گاز تاپشىلىعى تۋىنداپ تۇرعان ۋاقىتتا ٸشكٸ سۇرانىستى قالاي قامتاماسىز ەتۋگە بولادى? ٷشجاقتى گاز وداعىنا ٶزبەكستان كٸرە مە, جوق پا? ال قىتايدىڭ سەنٸمدٸ تٷردە رەسمي استاناعا مويىن بۇرىپ, ٷمٸت ارتۋى قانشالىقتى دۇرىس? ەزٸرگە بۇل تٷيتكٸلدەر تاقىرىپقا تۇزدىق قانا بولىپ تۇر.
ەكونوميكا تاقىرىبىنا تەرەڭ تالداۋ جاسايتىن ارناعا تٸركەلۋدٸ ۇمىتپاڭىز: t.me/dalainside
https://dalanews.kz/qogam/84152-ayes-qurylysynyng-yekonomikalyq-tiimdi
