Aldaǵy 19 naýryzda elimizde Májilis pen máslihat depýtattary sailanady – bul sailaý ótken jyly prezident sailaýymen bastalǵan sailaý tsiklin aiaqtaidy. Daýys berý ótken jyly qabyldanǵan Konstitýtsiiaǵa ózgerister engizýdi kózdeitin jańa ereje boiynsha ótedi.
Sailaýda Májilis depýtattarynyń 70 paiyzy partiialyq tizim boiynsha, 30 paiyzy bir mandatty okrýgterden sailanady. Aralas sailaý júiesi boiynsha 50/50 qatynasy boiynsha oblystar men respýblikalyq mańyzy bar qalalardyń máslihattaryna sailanady. Al aýdandar men oblystyq mańyzy bar qalalardyń máslihattaryna sailaýda azamattar bir mandatty okrýgterdegi kandidattarǵa ǵana daýys beredi.
Saiasi partiialar, qoǵamdyq birlestikter óz kandidattaryn usyndy, ózin-ózi usynǵandar kandidat boldy. Eger buryn Qazaqstanda proportsionaldy sailaý júiesi bolsa: partiialyq tizimder boiynsha parlamenttik sailaýǵa tek saiasi partiialardyń ókilderi ǵana qatysa alatyn. Al búgingi tańda sailaýshylar jeke kandidatqa daýys bere alady.
«Ádil sailaý úshin» qalalyq shtabynyń jetekshisi Baýyrjan Maqulbaev olardyń negizgi mindeti zańdardy túsindirý, quqyqtyq kómek kórsetý, keńes berý ekenin atap ótti. Zańgerler beitarap pozitsiia ustana otyryp halyqty tolyq aqparatpen qamtamasyz etedi. Almatyda barlyǵy 16 zań keńesshileri palatasy jumys isteidi, ázirge kandidattardyń eshqaisysy quqyqtyq kómekke júgingen joq.
– Búginge deiin biz almatylyq kásiporyndardyń iri ujymdarymen 30-ǵa jýyq kezdesý ótkizdik. Qoldanystaǵy sailaý zańnamasynyń normalaryn túsindiremiz. Biz árbir adam óz quqyqtary men mindetterin bilgenin qalaimyz, bul sailaýdyń ádildigi men ashyqtyǵyn qamtamasyz etýdiń birden-bir joly. Biz eshkimdi úgittep, eshkimdi usynbaimyz, zań normalaryn túsindiremiz, – dedi B.Maqulbaev.
Qorytyndylai kele, Almaty qalasy zań keńesshileri palatasynyń múshesi Baýyrjan Baitaǵurov sailaý úderisindegi baiqaýshylardyń quqyqtary men mindetterine toqtaldy.
– Baiqaýshylar sailaý zańnamasyna sáikes áreket etýge mindetti, olardyń sailaý qyzmetine aralasýǵa quqyǵy joq. Olar syrttan baqylaidy, eger zań buzýshylyqtar bolsa, onda olardy tirkeý qajet, – dedi B.Baitaǵurov.
Sondai-aq, tirkeý merzimi aiaqtalǵan sátten bastap úgit aiaqtalǵanǵa deiin kandidattardyń, partiialyq tizimdi usynǵan saiasi partiialardyń úgit júrgizýge jáne óziniń sailaýaldy baǵdarlamasyn nasihattaýǵa quqyǵy bar ekeni aityldy.
Jiyn qorytyndysynda zańgerler syrtqy jarnamamen ainalysatyn kompaniialardy, BAQ ókilderin, blogerler men áleýmettik jelilerdegi pablik ielerin úgit júrgizý jumystary úshin teń quqyqtar men múmkindikter berýge shaqyrdy.
Al kandidattar bolsa, óz kezekterinde ózderiniń sailaýaldy baǵdarlamalarynda zań talaptaryn buzbai, bótenniń ar-namysyn qorlamai, úgit-nasihat júrgizýdiń zańsyz ádisterin qoldanbaýlary kerek.
