Shymken qalasyndaǵy Indýstriialyq aimaq 2010 jyly burynǵy Shymkent fosfor zaýytynyń aýmaǵyn qalpyna keltirý barysynda quyrlǵan bolatyn. Osylaisha Indýstrialdy aimaq Memlekettiń indýstriialdy-innovatsiialyq damý jáne «Biznestiń jol kartasy» baǵdarlamalaryn júzege asyrýǵa bólingen memlekettiń qarjylaryn tiimdi paidalanýǵa septesip keledi. 2010 jyldan beri bul jerde kóptegen biznes jobalar iske asyp, óńirdiń damýyna serpin berdi.
Sońǵy jyldary bizder jer-jerde qurylǵan Indýstrialdy aimaqtardyń el ekonomikasynyń damýyna barynsha yqpal etkenine kýá boldyq. Osy rette Indýstrialdy aimaqtardyń qandai tiimdiligi bar degen suraq týyndaidy. Soǵan az-kem jaýap bere ketsek. Keńes zamanynda qandaida bir iri zaýyttardyń ainalasynda tutas qala paida bolǵanyn bilemiz.
Qazirgi jańa tehnologiialardyń negizinde qurylatyn kásiporyndarǵa anaý aitqandai adam kúshiniń qajeti joq. Buryndary bir zaýyt turatyn aýmaqta qazir ondaǵan zaýyt turýy múmkin. Sol sebepti osyndai tehnologiialyq turǵydan jetilgen zaýyttardy bir jerde shoǵyrlandyrýdyń mańyzy zor.
Osynyń basshylyqqa alǵan Úkimet jańadan qurylǵan Indýstrialdy ortalyqtarǵa sý, jaryq, gaz tartyp, jol salyp qajetti infraqurylymdardy jetkizip investorlardyń jumysyn aitarlyqtai jeńildetken bolatyn.
Tipti, alǵashqyda memleket osy aimaqta jumys isteýge ańsarý aýǵan investorlarǵa salyqtyq jeńildikter de usynyp, Indýstrialdy aimaqtardyń tartymdylyǵyn arttyra túsken-di. Osyndai kómek-qoldaýdyń arqasynda qazir oblys ortalyqtarynyń irgesindegi Indýstrialdy aimaqtarda jańa kásiporyndar boi kóterip, el ekonomikasy órkendei túsýde.
Aldaǵy ýaqytta Batystyń sanktsiiasynan abdyrap, qaida bararyn bilmei otyrǵan Reseidegi biraz kompaniialardy osyndai Indýstrialdy aimaqtarǵa shaqyryp olarǵa jaǵdai jasap, olarmen jumys jasaýdyń oraily sáti týyp turǵany belgili. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Úkimetke osy baǵytta jumys isteýdi tapsyrǵanyn da bilemiz. Batystyń Reseige salynǵan sanktsiiasy Qazaqstannyń óndirisin órkendetýge tamasha múmkindik bolýda. Sondyqtan investorlardy elimizge shaqyryp, barynsha jumys istep qalýymyz kerek.
Indýstriialdy aimaqtyń jalpy aýmaǵy 337 gektardy quraidy. Búgingi tańda, indýstriialyq aimaqta 31 investitsiialyk joba iske asyrylýda. Olardyń jalpy quny 5,8 mlrd teńgeni quraidy. Indýstrialdy aimaqta ondaǵyn myń jumys oryny qurylyp, halyqtyń áleýmettik jaǵdaiynyń jaqsarýyna oń yqpal etýde. Dál qazir aimaqta temir-beton ónimderin shyǵaratyn kásiporyn tabysty jumys isteýde. Zaýyt jylyna 200 myń tekshe metr temir-beton ónimderin shyǵaryp, óz ónimderin elimizdiń túkpir-túkpirine tasymaldap otyr. Kásiporynda 200-den astam jumys isteidi.
Minsiz geometriialyq parametrli, myqty jáne úlken ónimdilik beretin, eýropalyq óndirýshilerdiń eń jańa jabdyqtaryn paidalanyp otyrǵan kásiporynnyń jumysshylary ózgelerge úlgi bolatyndai jumys yrǵaǵyn qalyptastyrǵan. Munda artyq qozǵalysty baiqamaisyz. Tsehtarda artyq jatqan zattar da joq. Jumysqa ne qajet solar ǵana bar.
Odan soń osy indýstriialyq aimaqtaǵy «Ferrum-Vtor» (Ferrým-Vtor) JShS-iniń óndiris ýchaskelerin kórdik. Munda da jumys qyzyp tur eken. Silikat úiindisin jáne suiyq shyny shyǵaratyn tseh investitsiialyq jobasyn tabysty jumys isteýde. Bul joba boiynsha jylyna 3 myń silikat úiindisi jáne 6 myń tonna suiyq shyny shyǵarylady. Ónimder metallýrgiia, himiia ónerkásibi men qurylys, energetika salalarynda keńnen qoldanylady. Daiyn ónimder elimiz ben Resei, Túrikmenstan naryqtaryna shyǵarylýda.
– Aldaǵy ýaqytta óndiris kólemin ulǵaita túspekshimiz. Keleshekte suiyq shyny ǵana emes, ártúrli qatty shynylar da shyǵaramyz, – deidi kásiporynnyń menedjerleri.
Biz alǵash aralaǵan eki kásiporyn da, Temir-beton ónimderin shyǵaratyn zaýyt ta, Silikat úiindisi men suiyq shyny shyǵa ratyn kásiporyn da Qazaqstannyń indýstriialandyrý kartasyna engen nysandar.
Taǵy bir aita ketetin másele Indýstrialdy aimaqta «Kadrlardy daiarlaý ortalyǵy» jumys isteidi. Ortalyq indýstriialyq aimaqtaǵy óndiris oryndarynda jumys isteitin kásibi mamandar daiarlaýǵa óz úlesin qosýda. Qazir ortalyqta júzdegen maman bilim alýda. Kásiptik oqý ornynyń kompiýterlik synyptary keremet eken. Keń jolaty internetke qosylǵan kompiýter synyptarynda bir aýyq jumys istep te kórdik. Jyldamdyǵy joǵary. Áp-sátte ǵalamtorǵa kirip, biraz jerdi sharlap, ózińe qajetti dúnieni tez tabady ekensiń. «Bizdiń oqýshylarymyz internetti kúnde paidalanady. Ábden mashyqtanyp alǵan» deidi oqý ornynyń óndiristik sheberleri. Kásiptik oqý ornynyń basqa da bazasymen tanystyq. Mamandyqty meńgerýge barlyq jaǵdailar jasalǵany kórinip tur.
– Bizdiń mamandarymyzǵa suranys kóp. Osy indýstriialyq aimaqta iske qosylǵan kásipkerlik nysandardyń basshylary men menedjerleri jii kelip, oilaryn aitap turady. «Bizge pálendei mamandyq boiynsha jumysshylar kerek» dep aldyn ala tapsyrys berip turady, – deidi kásiptik oqý ornynyń basshylary.
Osylaisha Shymkent qalasyndaǵy Indýstrialdy aimaqta óndiris pen maman daiyndaý isi úilesimdi júiesin tapqanyna kózimiz jetip qaitty. Barlyq máseleni bir jerde sheshilýi óndiristiń órkendeýine septigin tigizetini anyq. Osy rette Shymkenttegi Indýstrialdy aimaqtyń yrǵaqty jumysyn ózge óńirlerge úlgi tutýǵa bolatynyn baiqadyq.
Nurlan ÁÝBÁKIR
