Dese de, ózgeden daralanyp is bastaý ekiniń biriniń qolynan kele bermesi aqiqat. Qandai kásip túri bolmasyn ol – óner. Inemen qudyq qazǵandai, asa yjdahattylyqty talap etetin salanyń biri – etikshilik. Sodan bolsa kerek, kóne kózderimizdiń «erinbegen etikshi bolady» deýi.
Ismerligin isimen dáleldegen
Sheberligin shyńdap, ismerligin isimen dáleldegen adam ǵana etikshi bola alady. Sondyqtan da qazaq qoǵamy etikshini joǵary baǵalaǵan. Qazir osy mamandyqqa qyzyǵýshylyq azaiǵandai.
Qoǵam kóz salmasa da, túbi jurtyń nazary osyǵan aýady, elimiz otandyq ónimdi tutynady dep úmit artatyn jerlesterimiz de tabylady. Ózimiz úirenýge eringen kásipten, násibin taýyp otyrǵan jandar Jambyl aýdanynda turady.
Jyr alybynyń qurmetine atalǵan aýdanǵa qarasty Uzynaǵash aýylynda zaty názik bolǵanymen erdiń isin atqaryp otyrǵan Ásel Bolatqyzy «ekiniń biri, egizdiń syńaryna» buiyra bermeitin kásipti dóńgeletip otyr.
Ásel hanym alǵashqy jumysty 2015 jyly jazdyq aiaqkiimdi tigýden bastaǵan edi.
Tyńnan túren salyp, qandai da bir sharýamen ainalysý úshin memleket tarapynan arnaiy baǵdarlama arqyly grant utyp alýǵa bolatynyn bilmegen. «Damý» kásipkerlikti qoldaý qorynyń qyzmetkeri isiniń alǵa basýyna yqpal etken alǵashqylardyń biri.
Qalai bastaldy?
Ásel Ómirbekovanyń aitýynsha, istiń mánisi bylai órbigen. Almaty qalasyndaǵy «Damý» kásipkerlikti qoldaý qorynyń qyzmetkeri aiaǵyn endi basqan biznes ókilinen aiaqkiim alǵan.
O basta tutynýshy bolyp kelgen qordyń ókili Ásel hanymǵa arnaiy baǵdarlamalar bar, nege qatysyp kórmeisiz dep suraǵan. Ónim alýshynyń bul sózi qazaqtyń dana qyzyna qamshy bolyp tise kerek-ti. Málimetti estigennen keiin, baǵyn synap kórmekke «Alataý» biznes keńesi ortalyǵyna baryp 3 kún oqý oqyp, sertifikat alǵan.
Qajetti qujat qolǵa tigennen soń Bolattyń qyzy belin bekem bailap, baǵdarlamaǵa usynys jasap, 2016 jyly 3 mln teńge grantqa ie bolǵan. Artynsha aiaqkiim tigýge kerek quraldardy alǵan. Sol sátten bastap juldyzy janǵan jan shaǵyn kásibiniń tasyn órge súirep keledi.
Biznestiń túri san alýan bolǵanyna qaramastan, mashaqaty kóp jumysty nege tańdadyńyz degen saýalymyzǵa bylai dep til qatty.
– Búginde naryqty Qytai ónimderi jaýlaǵany jasyryn emes. Olardyń sapasyz taýarlarynan shyny kerek óz basym jalyqtym. Tórt túliktiń barlyǵyn ósiremiz. Ádette, «ishseń sýsyn, jeseń et, kiseń kiim» degenmen nege onda sol sózdi iske asyrmasqa.
Denniń saýlyǵyn birinshi kezekke qoisaq, kesel ataýly aiaqtan syz ótýden keledi ǵoi. Sondyqtan aiaqkiim tigýdi qolǵa alǵym keldi. Osy maqsatta maldyń terisin alyp, óndirip iske kirisip kettik, – deidi kásipker Ásel Bolatqyzy.
Tórt mezgildiń sapaly aiaqkiimderin shyǵarady
Ataýǵa basa mán beretin yrymshyl ulttyń qyzy kásibin «Kadam_kz» dep ataǵan. Bulai atý sebebi, qadamyń qutty bolsyn, qosh keldiń degen sózden alynǵan. Kz dep qoiǵandaǵy bar oiy aldaǵy ýaqytta aiaqkiimderdi shetelge shyǵarý maqsaty bar ekenin de jasyrmady. Kz degen jazýdy kórip qazaqstandyq ónim ekenin bilgenin qalaimyn dedi.
Búginde tsehta er jáne áiel adamdarǵa jyldyń 4 mezgiline laiyqtalyp sapaly aiaqkiimder shyǵarylady. Aldaǵy tańda balalarǵa da jyly ári jaily etikter shyǵarý josparlanǵan.
Atalǵan ónimderdi jasaý úshin qajetti materialdardy Ásel hanym óz elimizden bólek, Qyrǵyzstan, Qytai, Túrkiia, Reseiden alyp keledi.
Sondai-aq aiaqkiimniń negizgi bólshegi tabandy tek Reseiden alady. Sebebi basty qural qalyp Reseidiń ónimi bolǵandyqtan basqa elderdiń shyǵarǵan ónimderi kele bermeidi eken.
Tsehtyń jumysy júieli júrse de tutynýshylar sanynyń kóp emestigin alǵa tartady kásipker. Sebebi qazaq qoǵamy ulttyq naqyshtaǵy kiimder nemese buiymdardy qoldanýǵa áli de bolsa daiyn emes.
Aiyna 90 jup aiaqkiim
Qajymas qairatty talap etetin bul mamandyqtyń jiligin shaǵyp, maiyn iship otyrǵan azamatsha qazirgi tańda tek qana qazaqi bolmys pen bitimdi kórsetetin erekshe týyndylaryn nasihattaýmen ainalysýda. «Eńbek etseń emersiń» demekshi, taban aqy, mańdai terine qarai Táńiri de yrzyq-nesibesin molaityp qoiǵan. Ár iske epti kelgen Áseldiń bir armany elimizdiń basty qalalarynda óziniń arnaiy dúkenderin ashyp, ulttyq ónimdi brendke ainaldyrý.
Otandyq aiaqkiim óndirisiniń aldyn bermes qarym-qabiletke ie sheberdiń jumysyn óńir basshysy Amandyq Ǵabasuly da oń baǵalaǵan. El basqarǵan azamattardyń kóńilinen shyqqan dúnieler dúniejúzin moiyndatýǵa ábden laiyqty.
Álemniń sán toptamalarynyń qatarynan kórýge turarlyq bul ónimderdi bar-joǵy 4 adam ǵana shyǵarady. «Eńbegi kóptiń uiqysy az» deýshi me edi?
Iá, dál solai, olar tynymsyz ter tógýde. Birligi jarasqan tseh qyzmetkerleriniń sheberligi arqasynda aiyna 90 jup aiaqkiim shyǵarylady.
Ónimniń dizainyn biznes iesi ózi jasasa, úlgilerdi baýyry naqyshyna keltirip beretinge uqsaidy. Barlyq taýarlar taza bylǵarydan, siyr men qoidyń terisinen jasalynady.
Sheberhanada negizgi protsestiń bári qol eńbegin talap etedi. Demek, aiaqkiimniń ár jubyn qolóner týyndysy dep baǵalaǵan jón. Altyn qoldardan shyqqan bul dúnieler sheteldikten esh kem emes. Modeli jaǵynan da qazirgi zamanǵa laiyqtap tigilgen. Qol óneriniń baǵasy da qoljetimdi.
Qyzdarǵa arnalǵan baletkalar 10 myń teńgeden, jazdyq aiaqkiimder 5 myń teńgeniń kóleminde bolsa, qystyq etikter 25 myńnan, kóktem mezgiline arnalǵan kebister 20 myńnyń ainalasynda.
– Ónimge degen suranys ta óte joǵary. Ulttyq naqyshtaǵy, qazaqi aiaqkiimderge arnaiy tapsyrys beretinder de joq emes. Óitkeni túp tamyrymyzdy kórsetetin osynaý naqyshtar óte ádemi kórinedi, shetelge shyqsa da qazaq ekenin kórsetedi. Sapaly taýardyń sórede samsap turýy jaramaidy. Ásel Bolatqyzy árbir qazaqtyń aiaqtarynan ulttyq naqyshtaǵy aiaqkiimdi kórýdi armandaimyn, – deidi.
Qadamy nyq, oiy oq, kózi ot, bitimi bólek tulǵanyń armany adastyrmaidy dep senim bildiremiz. Ózimizge ǵana tán naqysh arqyly, qalyń elge qajetti aiaqkiimdi jasap otyrǵan jannyń tabandylyǵy tuǵyrynan túsirmesin.
Kásipkerdiń uialy telefony: + 7 (747) 732 70 70
Anar SABYROVA,
Almaty oblysy
