Aqparattyq tehnologiia salasyn damytý maqsatynda elimizde de táýelsizdik alǵannan bergi kezeńde az jumys istelgen joq. Jarqyn jobalardyń, baiypty bastamalardyń tusaýy kesildi. Biraq... jasyryp-jaýyp qaiteiik, «igiligi mol bolady» dep asyǵa kútken jobalardyń «joly bolmai», aiaqsyz qalyp, sý aiaǵy qurdymǵa ketti. Eger 2017 jyly «Tsifrlyq Qazaqstan» baǵdarlamasy qabyldanbasa, saladaǵy máseleler qordalanǵan ústine odan beter qordalana túser me edi, bálkim.
Prezident Joldaýynda tsifrlyq tehnologiiany damytýdy birinshi basymdyq retinde eń mańyzdy keshendi mindetterdiń sanatyna jatqyzdy. Osylaisha tsifrlyq indýstriiany densaýlyq saqtaý, bilim sekildi negizgi salalarda damytýdyń ózektiligi artyp, Úkimetke «Tsifrlyq Qazaqstan» baǵdarlamasyn ázirleýdi tapsyrǵan bolatyn.
Baǵdarlama qabyldanǵaly bes jyldyń júzi boldy. Árine bes jylda atqarylǵan jumystardy tolyq baiandap shyǵý múmkin emes. Bir anyǵy, bes jylda bas barmaqpen baǵalaýǵa turarlyqtai jumystar atqaryldy. Iá, atqarylǵan jumystar az emes. Alaida, alda turǵan mindetter tipten aýqymdy.
Atap óter bolsaq, el Úkimetiniń aldynda turǵan mańyzdy mindetterdiń biri – Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasyna sáikes ótken jyldyń qazanynda qabyldanǵan «Tsifrlandyrý, ǵylym jáne innovatsiialar esebinen tehnologiialyq serpilis» ulttyq jobasyn júzege asyrý. QR Tsifrlyq damý, innovatsiialar jáne aeroǵarysh ónerkásibi ministri Baǵdat Mýsinniń aitýynsha, jobany 2021-2025 jyldar aralyǵynda júzege asyrý josparlanýda. Qaralǵan qarjy kólemi 2 255 890 323 myń teńgeni quraidy. Jalpy joba 211 is-sharadan, 44 kórsetkishten, 226 tapsyrmadan, sondai-aq 10 negizgi baǵyttan turady.
«Joldaý júktegen mindetterge sáikes «Tsifrlandyrý, ǵylym jáne innovatsiialar esebinen tehnologiialyq serpilis» ulttyq jobasy sheńberinde memlekettik qyzmet salasyna reinjiniring jasalyp, birqatar oń nátijelerge qol jetkizildi. Máselen burynǵydai esepsiz qaǵaz paidalaný, qaǵazbastylyq tyiylyp, biýrokratiianyń joly kesildi. Ulttyq joba 2025 jylǵa deiin júzege asatyn bolsa, osy ýaqyt aralyǵynda memlekettik qyzmettiń 5 000 biznes-protsesine reinjiniring jasalatyn bolady» deidi Baǵdan Mýsin.
«Tsifrlyq Qazaqstan» baǵdarlamasy qabyldanǵaly beri memlekettik qyzmetterdi elektrondy formatqa aýystyrý isi qarqyndy túrde júrgizile bastaǵany belgili. Ministrdiń málimdeýinshe, búginde memlekettik qyzmetterdiń 94 paiyzy elektrondy formatqa aýysqan eken. Sonymen qatar 10-ǵa jýyq memlekettik qyzmetti HQKO-ǵa (Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵy) barmai da alý múmkindigi jasalypty. Baǵdat Batyrbekuly biylǵy jyldyń sońyna deiin mundai qyzmetterdiń jalpy sanyn 44-ke jetkizý josparlanyp otyrǵanyn aitady.
Ulttyq joba aiasynda jer qatynastary, qurylys, aýyl sharýashylyǵy, otyn-energetika, bilim, kólik sekildi birqatar negizgi salalarda da atap ótýge turarlyqtai aýqymdy tirlikter tyndyrylǵan. Máselen ulttyq joba boiynsha asyraýshy sala – agrosektorda birinshi shildeden bastap Sýbsidiialaý júiesi iske qosylypty. Endi aýyl sharýashylyǵy taýar óndirýshileri ózderin tolǵandyrǵan kez kelgen suraqtyń jaýabyn atalǵan júieden taba alady. Eń bastysy Sýbsidiialaý júiesinde sharýalarǵa memleket tarapynan kórsetiletin kómek, qoldaýlar jaily aqparattar ornalastyrylǵan.
Ulttyq jobanyń arqasynda bilim berý salasynyń da kem-ketigi bútindelip, upaiy túgendele túsýde. QR Ǵylym jáne joǵary bilim ministri Saiasat Nurbektiń sózine súiensek, bilim berý salasyn tsifrlandyrý baǵytynda atqarylyp jatqan keshendi jumystardyń arqasynda búginge deiin qoldanystaǵy 670 baspa oqýlyqtyń 97 paiyzdan astamy tsifrlyq formatqa kóshirilgen kórinedi. 2022 jyldyń sońyna deiin 100 paiyz tsifrlandyrylady dep kútilýde.
«Ulttyq joba sheńberinde júzege asatyn «Ǵylym» baǵyty kóptegen oń nátijelerge qol jetkizýge múmkindik beredi. Mysaly, qazirgi tańda Qazaqstan boiynsha ǵalym-zertteýshilerdiń jalpy sany 21,6 myń bolsa, 2025 jylǵa deiin 1,5 esege kóbeitý kózdelýde. Barshańyzǵa málim, Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemelulynyń ǵylym-bilim salasyna qoldaýynyń arqasynda ǵalymdardyń eńbekaqysy 2 esege ósti. Aldaǵy ýaqytta da elimizdiń bolashaǵy sanalatyn jas ǵalymdardy qoldaý sharalary jalǵasa beretin bolady.
Biyl «Jas ǵalym» jobasy arqyly 1037 grant bólinse, keleshekte jyl saiyn jas ǵalymdarymyzdyń halyqaralyq taǵylymdamalardan ótýi úshin 500 grant bólinbek. Ótken jyly álemniń túkpir-túkpirindegi bilimi men ǵylymy damyǵan elderdegi ǵylymi ortalyqtarda 400 ǵalymymyz tájiribe almasyp keldi. Munyń barlyǵy jas ǵalymdardy yntalandyrý, qoldaý, talantyn shyńdaý úshin istelip jatqan jumystar», deidi Saiasat Nurbek.
Osylaisha «Tsifrlandyrý, ǵylym jáne innovatsiialar esebinen tehnologiialyq serpilis» ulttyq jobasy birqatar salanyń serpindi damýyna jol ashýda. Ásirese bilim jáne ǵylym, jer qatynastary, áleýmettik salalarda az ýaqytta-aq aýqymdy jumystar atqarylǵanyn joǵaryda biz keltirgen derekterden-aq ańǵarýǵa bolady. Bizdiń jazbaǵanymyz, qamtymaǵanymyz qanshama?!
Iá, qazirgi tsifrly dáýir jaibasarlyqty keshirmeidi. Babalarymyzsha saýyn aityp el jiiatyn nemese úshbý hat jóneltip, poshtashynyń jolyn tosyp júretin kezeń áldeqashan kelmeske ketken. Siz ben biz aqparattyq tehnologiianyń dáýirlep turǵan ǵasyrynda ómir súrip jatyrmyz. Eger ýaqyttyń aǵysymen birge júzip, dáýirdiń tynysyn sezine alsaq qana órkeniet kóshin bastaǵan kóshbasshy elderdiń qatarynan tabyla alamyz.
Qalai desek te eń bastysy seń qozǵalyp, aqparattyq tehnologiia salasynyń tamyryna qan júgirdi. Aldaǵy ýaqytta «Tsifrlandyrý, ǵylym jáne innovatsiialar esebinen tehnologiialyq serpilis» ulttyq jobasy jáne salany damytý maqsatynda qolǵa alynǵan basqa da baiandy bastamalar tiimdi júzege asyp jatsa, utarymyz kóp bolmaq.
