Máseleniń mán-jaiy oblys ákiminiń tóraǵalyǵymen ótken aptalyq májiliste qaraldy. Darhan Satybaldy jyl sońyna deiin barlyq monshalardy zań talaptaryna sáikestendirý boiynsha jumystar júrgizýdi júktedi. Jáne monshadan shyqqan sarqyndy sýlardyń kólemine qarai modýldi tazartqysh qondyrǵylary ornatylýy tiis.
EjTÚKSh basqarmasynyń basshysy Rýslan Muzdybekovtyń baiandaýynsha, Túrkistan oblysynyń aýmaǵynda 41 emdik-ystyq sý uńǵymalaryna qosylǵan, iaǵni jer astynan shyǵatyn ystyq sýdyń ústine kásipkerler 69 jeke menshiktegi monsha salǵan.
Olardyń eń kóbi Otyrar men Keles, Saryaǵash jáne Ordabasy aýdandarynda ornalasqan. Onyń ishinde 16 monsha káriz júielerine qosylǵan, 23 monshanyń sarqyndy sýlary talapqa sáikes emes septikke tógilýde. Kei monshalar Ekologiia departamentiniń ruqsatynsyz jumys jasaýda.
Qalǵan 30 monshadan shyqqan sarqyndy sýlar tikelei jer bederine ashyq kúide tógilýde. Iaǵni, termaldy sýdan paida taýyp jatqandar las sýdy súzgiden ótkizetin qondyrǵy ornatpaǵan. Shaiyndy káriz júiesine emes, dalaǵa aǵyp jatyr. Jaiylymǵa jetken sabyndy sý malǵa, qorshaǵan ortaǵa jáne egistik alqaptarǵa ziian keltirýde. Biznes ókilderine ekologtar eskertý jasap, súzgi ornatýdy júktegen. Alaida nátije joq.
– Jer astynan shyqqan ystyq sýdy paidalanyp jatqan monsha qojaiyndary jylyna orta eseppen 100 mln teńgege deiin tabys tabady eken. Monshalardyń árqaisysynan táýligine 30-40 m3 shyqqan sarqyndy sýlar arnaiy septikke tógilmei, eldi mekenniń mańyndaǵy jergilikti jer bederine tikelei tógilip, úlken kólemde jinalýda. Ekologiia departamentimen zerdeleý jumystary júrgizilip, qorytyndysymen monshalardyń ielerine tazartylmaǵan sarqyndy sýlardy jergilikti jer bederine tógýge tyiym salynǵandyǵy jóninde habarlama berilip, sotqa joldanǵan. Qazirgi tańda qaralýda, – dedi basqarma basshysy.
Ortalyqtandyrylǵan káriz júieleri bolmaǵan jaǵdaida, jeke kásipkerlerge óz qarajaty esebinen talapqa sáikes septikter salý qajet. Kir-qońnyń sýy merziminde arnaiy tehnikamen tasymaldap, ruqsat etilgen oryndarǵa tógý qajet. Monsha qojaiyndaryna káriz-tazartqysh qondyrǵysyn salý boiynsha usynys beriledi. Olarǵa «QR Ekologiia kodeksine» sáikes, monshalardy talapqa sáikestendirý boiynsha habarlama beriledi. Sondai-aq «Biznestiń jol kartasy» baǵdarlamasy aiasynda lokaldy káriz-tazartqysh imaratyn salý boiynsha usynys bar.
– Bul problema jyldar boiy sheshimin tappai kele jatyr. Eshqashan qolǵa alynbaǵan. Tekserýlerden esh nátije joq. Sondyqtan bul másele birjolata sheshileýi tiis. Óńirdegi kóptegen monshalar Ekologiia departamentiniń ruqsatynsyz jumys jasaýda, sondai-aq káriz júiesine qosylmaǵan. Atalǵan kemshilikterdi monsha ieleri óz qarajaty esebinen joiyp, sanitarlyq normalaryna keltirý qajet. Osy boiynsha túsindirý jumystaryn júrgizýdi tapsyramyn. Káriz júielerine qosylmaǵan monshalarǵa Ekologiia departamentimen birlesip, zań aiasynda tiisti sharalar qabyldansyn. Jyl sońyna deiin barlyq monshalardy zań talaptaryna sáikestendirý boiynsha jumystar júrgizilsin. Monshadan shyqqan sarqyndy sýlardyń kólemine qarai modýldi tazartqysh qondyrǵylary ornatylsyn, – dedi oblys ákimi Darhan Satybaldy.
