Jemqorlyqtyń ólshemi
Jurttyń jemqorlyqqa eti úirenip ketti, baiqaisyz ba? Buryndary jemqorlyqqa urynǵan adamdy qoǵam istikke shanshyp tik kótermese de, halyq aldynda abyroi-bedelinen aiyrýshy edi. Qazir jemqorlyq áreketke qatysty ózindik uǵym, ólshem-paiym qalyptasty.
Jemqorlyqpen isti bolǵan basshylardy aqtaý, olar jaiynda jaqsy pikir qalyptastyrý syndy halyqtyń oi-sanasyn keri súireitin úrdister júrip jatyr. Osyǵan deiin isti bolǵan shendilerdiń eshqaisysy sot zalynda óziniń halyq qarjysyn jymqyrǵanyn moiyndap, jurttan keshirim suraǵanyn kórmedik.
Kúni keshegi Úkimet basqarǵan Serik Ahmetovten bastap Erlan Aryn, Baýyrjan Ábdish, Anar Meshinbaeva – bári-bári qolmen istegen isin moinymen kótermedi. Jazyqsyz... taza... kúiinde túrmeniń tórinen bir-aq shyqty. Olar sot aldynda ózderiniń aiyby joq ekenin dáleldei alǵan joq. Tipti, keibireýleri memleket qazynasynan jymqyrǵan aqshalaryn qazynaǵa qaitarsa da, kinásin bilip, júzderi qyzǵarmady.
Tuńǵyshbai kúresti qashan bastady?
Endi Jamanqulovtyń isine oralsaq. Sońǵy jyldary akter talai ret daýǵa qalǵanyn bilemiz. M.Áýezov atyndaǵy akademiialyq drama teatryna direktor bolǵan kúnnen bastap talai máselemen betpe-bet keldi.
Ol kezde Tuqań ákemteatrdaǵy ierarhiialyq júiege qarsy shyǵyp, eń sońynda múiizi qaraǵaidai aǵalaryn ózine qarsy qoiyp aldy.
Mine, sodan beri ataǵy jer jarǵan akterler reti kelgende Tuqańdy múiizdep qalýdyń múmkindigin múlt jibergen emes. Osylaisha Tuqań óz ortasynan «máńgilik jaý» taýyp aldy. Kezinde bul iske aqparat quraldary aralasyp, bul daý Tuńǵyshbaidy tuqyrtýmen aiaqtalǵan-dy.
Bilsek, ol kezde Jamanqulov teatrdy túletip, jastarǵa múmkindik týǵyzý úshin bel býyp, bilek sybana kirisken edi...
Onyń búgingi daýynyń jóni bólek. Keibireýler mádeni ortada «daýkes» retinde tanylǵan Tuńǵyshbai Jamanqulovqa memleket tarapynan kino túsirý úshin bólingen qarjyny talan-tarajǵa saldy degen kúdik keltirýde.
«Feniks» filmi úshin bólingen qarjynyń qoldy boldy degen somasyn basqa jemqorlyq faktilerimen salystyrsaq, balanyń oiyny siiaqty kórinýi múmkin. Biraq, zań aldynda jemqorlyqtyń úlken-kishisi bolmaidy. Sondyqtan, bul jerde Tuńǵyshbai aǵamyzdy aqtap alýdyń ózi qiyn bolyp tur. Biraq, áleýmettik jelide erkin kósilgen jurt súiikti akterlerin jamanatqa qimai, arasha túsip jatyr. Bul endi halyqtyń oiy, qoǵamnyń pikiri.
Kúresker bolyp qalyńyz, Tuqa!
Bizdiń nazarymyzdy aýdarǵan bir máseleni aitsaq. Tuńǵyshbai Jamanqulov mádeniet salasynyń atqaminerlerimen aiqasqa túskende bul daý ýshyǵyp, laýlaǵan ottyń shalasy óziniń qorasyna túsetinin oilaǵan joq.
Kim biledi, akter aǵamyz ótken jazda oryn alǵan oqiǵalarǵa aralaspaǵanda mundai pushaiman kúige túspes pe edi. Iá, «sen timeseń, men timeimin badyraq kóz» degen ádepki ustanymdy ustasa Tuqań qazir «Feniks» filminiń premerasyn ótkizip, shapqylap júrer edi ǵoi?!
Ol sol bir oqiǵaǵa aralasqan sátinde mádeniettiń ainalasynda júrgen biraz adamdar (qarapaiym halyqpen shatastyrmańyzdar) qoldaý bildirdi. Biraq, sońyna deiin Tuqańnyń qoldaýshysy bola almady. Al halyq Tuqań «Feniks» filmi boiynsha on jerden aiypty bolsa súiikti akterlerin qoldaityndaryn ashyq aitýda.
Jamanqulov bitpes daýǵa aralasqanda istiń sońy qalai aiaqtalatynyn durys baǵamdamaǵany anyq. Han, bilerdiń rolin somdap, optimizmge boiy ábden úirenip alǵan Tuqań jaǵdaidyń oilamaǵan jerden kúrt ýshyǵatynyn esepke almasa kerek.
Akter jaǵdai ýshyqqan jaǵdaida ózin qalai ustaý kerek ekenin oilamaǵany anyq. Oǵan onyń «aǵalap» Prezidentke ún qatýy aiqyn dálel bola alady.
Tuqa, mundaida borkemik bolmańyz. Halyqtyń ózi qoldap otyr sizdi. Sol «Feniks» filminen jyrǵatyp, qaltaǵa qyrýar aqsha baspaǵanyńyzdy jurttyń bári biledi. Elimizde túieni túgimen jutatyn jemqorlar turǵanda Sizdiki ásheiin dúnie emes pe? Ózińiz oinaǵan han-bilerdiń harizmasyn az da bolsa boiyńyzǵa darytpaǵanyńyz qalai?
Álihan Bókeihanov ózin «barsa kelmestiń saparyna» alyp ketýge kelgen úsh áriptiń adamdary kelgende qalai qarsy alyp, olardyń óktemdigin qalai basqanyn umyttyńyz ba? Alash ardaqtysy Álihan ult múddesi jolynda óziniń basyn báigege tikkenin bildi. Ádilettilik óz jaǵynda bolǵandyqtan ajaldyń ózin de úlken sabyrmen qarsy alyp, keiingi urpaqqa ónege kórsetti emes pe?
Siz de óz ádiletińizden ainymańyz. Árbir istiń sońyna deiin kúresker bolyp qalyńyz. Kópshilik sizdi qoldaidy, Tuqa!
Nurlan ÁÝBÁKIR
