Freedom Inside '26

Tyǵyryqqa tirelý degen osy ma? Reseilikter dollaryn ótkize almai nege álek

Tyǵyryqqa tirelý degen osy ma? Reseilikter dollaryn ótkize almai nege álek
mskgazeta.ru

Keshe, iaǵni 14 qarashada Reseidiń birjadan tys naryǵynda 1 AQSh dollarynyń quny 100,2 rýbldi qurap, ósim boiynsha biylǵy joǵary shekti igerdi. Sol-aq eken, reseilikter aqsha ótkizý oryndaryna lap qoidy, sóitip qoldaryndaǵy amerikalyq valiýtadan jappai qutylýǵa tyrysýda. Dollardy qunsyzdanyp jatqan rýblge aiyrbastaý reseilikter úshin nege kerek boldy? Bul saýaldyń jaýabyn Dalanews.kz saitynan oqyp-bile otyryńyzdar.

Dollar nege kúsh aldy?

"BSK Mir investitsiia" qor naryǵynyń sarapshysy Mihail Zeltser baǵamnyń sharyqtaý shegine jetýin ózge valiýtalarǵa qatysty ǵalamdyq deńgeide dollardyń nyǵaiýy túrtki ekenin aitady.

"Sondai-aq bul - AQSh-taǵy sailaý nátijesi, AQSh federaldy rezervi belgileitin basty syiaqy mólsherlemesiniń tómendeý yqtimaldylyǵynyń kórinisi. Degenmen naryqta spekýliativtik kórinis te baiqalady. Sondyqtan alda dollar baǵamy aptyǵyn basyp, sál tómendeýi múmkin", dep onyń sózin "Kapitaly strany" reseilik saity keltiredi. 

Reseilikterdiń dollardan qutylýǵa tyrysýdaǵy úsh sebebi

Jalpy, ótken aida, qazirgi dollar qymbattap jatqanda da reseilikter AQSh dollaryn jappai satýmen bolǵan. Mysaly, DEITA.RU saitynyń málimetinshe, qazan aiynda reseilikter 55 mlrd rýbldiń dollaryn satqan.

Sarapshylar munyń úsh túrli sebebi baryn boljaidy.

Birinshiden, buǵan Ortalyq banktiń syiaqy mólsherlemesine qatysty saiasaty áser etýde. Jergilikti halyqqa aqshasyn bankte qazir dollar emes, rýbl túrinde ustaý tiimdi. Degenmen qazir nesieni aldyn ala jabý jaǵdaiy siregen. Nesiesi bar reseilikterdiń depozitte saqtap otyrǵan aqshasy da bar. Olar eki-úsh jyl burynǵy kezdegidei jinaǵan jinaǵyn nesieni jabýǵa baǵyttamaidy.

Ekinshiden, Reseide dollar banknotyn ótkizý qiyndaǵan.Reseilikterdiń tek el ishinde ǵana emes, shetelde de amerikalyq valiýtany ótkize almai áýrege túsip jatatyn kezderi bolady. Shetelde muny aqshań myjylyp qalǵan nemese osyǵan uqsas taǵy basqa sebepterdi alǵa tartatyn kórinedi. Buǵan qatysty túsinikteme bergen RF Qarjy ministrligi "bul arada másele amerikalyq valiýtada emes, Resei azamattyǵynda ekenin" aitqan. Vedomstvo bul túrimen shetel bankteri alda Resei azamattaryna qyzmet kórsetýdi múlde doǵarýy múmkin dep topshylaidy. Sol sebepti  ministrliktiń ózi el azamattaryna dollardy rýblge aiyrbastap, al jinaqty bank depozitinde saqtaýǵa keńes bergen. Al sarapshylar bul aradaǵy másele banknottyń eskiliginde ekenin aitady. Reseilik jáne sheteldik bankter dollardyń eski kýpiýrosyn onyń jalǵandyǵy qaýpiniń joǵary bolýyna bailanysty aiyrbastai bermeidi, onyń ústine ony aiyrbastaityndai jergilikti bankterde jańa banknot joq.

"Reseige qarsy salynǵan sanktsiialarǵa bailanysty reseilik bankter qazir shetelge dollardy aqshalai jibere almaidy, sáikesinshe jańasyn da keri ala almai otyr. Sondyqtan bul rette aqsha aiyrbasynda problema týyndaýda. Eger ony azamattarymyz jaqyn mańdaǵy ózge elderde aiyrbastaiyn dese, baǵam aiyrmashylyǵyna bailanysty báribir "jelinip qalady", dep "Kapital strany" reseilik basylymy qarjyger Lazar Badalovtyń sózin keltiredi.

Úshinshiden, reseilikter úshin amerikalyq valiýtany uzaqmerzimdi jinaq retinde ustaýdyń ózi belgili bir deńgeide qaýipti. Óitkeni sanktsiianyń astynda qalǵan, ekonomikalyq soǵys jaǵdaiyndaǵy Reseide amerikalyq valiýtaǵa qatysty qandai da bir shekteý Reseidiń óz tarapynan, sol sekildi qarsy taraptan da kez kelgen ýaqytta týyndaýy múmkin. Reseilikter muny ishtei jaqsy bilip, aldyn ala qam jasaýǵa tyrysady, árine.

Resei ekonomikasynda budan da úlken qiyndyqtar bar

"Resei ekonomikasy quldyrap, al kásiporyndary bankrotttyq jaǵdaida". Bul týraly úkimetke jaqyn reseilik sarapshylardyń ózi dabyl qaǵyp, aitýda. Olar ortalyq bankten basty syiaqy mólsherlemesin tómendetýdi suraidy. Alaida, bul qazirgi jaǵdaida,tipti múmkin emes. EAEO-ǵa múshe Qazaqstannyń Reseiden "infiatsiiany importtap" alatyn ádeti barshaǵa málim. Onsyz da 2025 jyly úsh daǵdaryspen bet-bet kelmek Qazaqstanǵa bul qosylsa, aldaǵy jaǵdaidyń qandai bolatynyn elestetýdiń ózi qiyn...