Bilikti mamannan úirener dúnie kóp
Alǵashqy otany jasaýǵa Italiiadan arnaiy shaqyrylǵan doktor Stefano Djidaro Gabriele d’Annýntsio ýniversiteti klinikasynyń professory, Milandaǵy «Trans Enterix» firmasynyń hirýrg keńesshisi. Ol birneshe apta boiy bizdiń dárigerlermen aldaǵy operatsiianyń jai-kúiin talqylap, patsientterdi irikteý jumystarymen ainalysypty.
– Búgin áriptesterimmen ota barysynda qalai jumys isteitinimizdi anyqtap alamyz. Óitkeni robottalǵan hirýrgiiada eń mańyzdysy – komandalyq jumys. Ár múshesi óz áreketin naqty túsinýi kerek. Birinshi hirýrg qashyqtyqta jumys isteidi. Ol patsienttiń ústeliniń janynda turǵan kómekshisiniń óziniń bergen nusqaýlaryn durys túsinip, oryndaitynyna senimdi bolýy kerek, Meniń basty maqsatym – sizderdiń dárigerlerge bar bilim-tájiribemdi kórsetip, olardy óz betterimen jumys isteýge úiretý. Qajettilik bolyp jatsa, men kez kelgen ýaqytta kómek berýge daiynmyn, - degen bolatyn sheteldik qonaq alǵashqy kezdesýimizde.
Stefano Djidaronyń eki mamandyǵy bar. Alǵashqysy jalpy hirýrgiia bolsa, ekinshisi ýrolog-hirýrg. Professor – segiz jyl kóleminde robototehnikalyq júieni jasaǵan kompaniiamen tyǵyz jumys istep, jańa tehnologiiaǵa asa qyzyǵýshylyq tanytqan doktorlardyń biri. Sońǵy eki jylda osy tehnologiianyń aýrýhanalarǵa engizilýine úles qosý maqsatynda Eýropa men Eýraziianyń birqatar elderinde treningter, sheberlik synyptaryn ótkizip keledi. Robottyq hirýrgiiaǵa qatysty zertteýlerdiń saraptamasynan bastap klinikalyq qoldanylýyna deiin tájiribe jinaqtaǵan ǵalym. Endi №1 qalalyq aýrýhananyń hirýrg mamandaryna sheberlik synyptaryn ótkizip, bilgenderimen bólispek.
Birden aita ketelik, Stefano Djidaroǵa assistent bolǵan shyǵysqazaqstandyq hirýrgter men medbikeler Germaniia men Italiiada eki aptalyq bilimderin jetildirý kýrstarynan ótip kelgen mamandar edi.
– Men operatsiia zalynda tolyq túsinistik bolatynyna senimdimin. Óitkeni mamandarymyz shetelde oqyp keldi, olar aǵylshyn tilin kommýnikatsiialar deńgeiinde jetkilikti meńgergen. Sonymen qatar hirýrgterdiń arasynda tilsiz, is-qimylmen de bailanys bolady, – degen edi oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshysy Marat Shoranov.
Aldaǵy ýaqytta gibridti operatsiia zaly jabdyqtalady
...Elimizde robottyń kómegimen alǵashqy hirýrgiialyq ota 50 jastaǵy óskemendik naýqasqa jasaldy. Patsienttiń ótinde tas bolǵandyqtan, ótin alyp tastaýǵa týra kelgen. Operatsiia zalynan shyqqan sheteldik professor ózin qaýmalaǵan jýrnalistermen alǵashqy áserlerimen bólisti.
Mamandardyń túsindirýinshe, hirýrg robotty qashyqtyqtan basqarady. Al kómekshileri men medbikeler manipýliatorlardy birinshi hirýrg aitqan jerge ornatady, sondai-aq qajet bolsa, instrýmentterdi de almastyryp otyrady. Bul jerde barlyq áreket asqan dáldikpen oryndalady, robot qysymnyń kóterilýine jol bermeidi eken. Sonyń nátijesinde ota kezinde asqynýlar bolmaidy, naýqas tezirek saýyǵady.
Elimizde alǵash ret robottalǵan júieniń kómegimen jasalǵan operatsiiadan keiin oblys ákimi Danial Ahmetov óz pikirin jetkizdi.
– Men oblys turǵyndarynyń osyndai joǵary tehnologiialy meditsinalyq kómekke qol jetkizgenine qýanyshtymyn. Kópten aityp júrgen, únemi keshigý teoriiasynan alǵa ozý tájiribesine kóshtik. Munymen de toqtamaimyz. Kóp uzamai Shyǵysta elimizdegi alǵashqy gibridti operatsiia zaly jabdyqtalatyn bolady. Men sizderdi aldaǵy úsh jylda oblysymyz meditsina salasyndaǵy kóshbasshy óńirge ainalatynyna sendiremin. Keleshekte de shetelden bilikti, tájiribeli doktorlardy shaqyryp, ózimizdiń mamandardy da Eýropanyń klinikalarynda oqytýdy jalǵastyramyz, – dep atap ótti oblys basshysy.
Robottalǵan hirýrgiia júiesi meditsinanyń kóp salasynda – jalpy hirýrgiiada, ýrologiialyq jáne ginekologiialyq, tarakaldi ota kezinde de qoldanylady. Oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshysy Marat Shoranovtyń aitýynsha, italiandyq professor birneshe naýqasqa ginekologiialyq ota jasaidy. Budan basqa ýrologiialyq operatsiialar da qarastyrylǵan. Professor Stefano Djidaro áli bir aptadai osynda bolǵandyqtan, kúnine eki-úsh ota josparlanypty.
Búirekti almastyrý operatsiiasy ótedi
Sheteldik professorǵa alǵashqy operatsiiany jasaýǵa kómektesken hirýrgterdiń biri Nartai Týrahanov – Semei memlekettik meditsinalyq ýniversitetiniń 2010 jylǵy túlegi. Jas hirýrg óziniń bilimine nyq senimdi.
– Men – endoskopiialyq otalardy jasaityn mamandardyń birimin. Áriptesterimmen birge Italiia men Germaniiada biliktiligimdi jetildirip keldim. Germaniianyń robotty hirýrgiia qoldanylatyn klinikasynda bolyp, tájiribe almastym. Milanda robototehnikamen jumys isteýdiń qyr-syryn ushtai tústik. Sońǵy kúni Milanda operatsiiaǵa qatysyp, úirengenderimizdi is júzinde qoldanýdyń reti keldi, – dep oi bólisti Nartai. – Búgin professordyń birinshi kómekshisi qyzmetin atqardym. Kelesi otalardy biz ózimiz jasaityn bolamyz.
Taǵy bir jerles hirýrg Rinat Muzdybaevtyń eńbek ótili on úsh jyl. Onyń on jylyn ýrologiia salasyna arnapty. Eýropada bilimderin jetildirgen mamandardyń ishinde Rinat ta bar.
Hirýrgiialyq ota bóliminiń meńgerýshisi Sergei Belyhtyń aitýynsha, №1 qalalyq aýrýhananyń robottandyrylǵan hirýrgiia jáne transplantologiia ortalyǵynda simýliatsiialyq blok jumys isteidi. Bul jerde hirýrgter simýliatsiialyq rejimde aldaǵy otalarǵa daiyndyqtan óte alady. Olar osyndaǵy qural-jabdyqtardyń kómegimen daǵdylaryn ushtap úirenedi. Meńgerýshiniń sózine qaraǵanda, ota jasaý barysynda, robot jumysynan aqaý shyqqan jaǵdaida dáriger otaǵa tikelei aralasa alady.
Biyl atalmysh ortalyqta taǵy bir erekshe operatsiia jasalady dep kútilýde. Alǵashqy búirekti almastyrý operatsiiasy 2018 jylǵa josparlanyp qoiǵan. Ol úshin ortalyqtyń operatsiia zaly barlyq qajetti joǵary tehnologiialy quraldarmen tolyq jabdyqtalǵan.
Aina ESKENQYZY
https://dalanews.kz/35204
