2025 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda Qazaqstan ónerkásibiniń kólemi ótken jyldyń osyndai kezeńimen salystyrǵanda 6,5%-ǵa artty. Halyk Finance Analitikalyq ortalyǵynyń aǵa sarapshysy Arslan Aronovtyń aitýynsha, bul kórsetkishtiń negizgi tiregi – taý-ken jáne óńdeý ónerkásibiniń qarqyndy damýy. Degenmen elektr qýaty, gaz ben sýmen jabdyqtaý sektoryndaǵy myrdymsyz ósim alańdaýshylyq týdyryp otyr. Óitkeni atalǵan salalar – eldiń ekonomikalyq belsendiligin naqty tanytatyn mańyzdy indikatorlar, dep habarlaidy Dalanews.kz.
"Jyl basynan beri ónerkásiptiń damýyna negizgi qozǵaýshy kúsh – Teńiz ken ornyndaǵy munai óndirisi kóleminiń artýy boldy. Bul munai óńdeý salasyna ǵana emes, oǵan ilespe motor otyny, dizel, gaz ben munai koksy óndirisine de jaǵymdy yqpal etti. Buǵan qosa, kóterme saýda men kólik tasymaly da qosymsha serpin aldy. Nátijesinde munai sektory jalpy ishki ónim ósimin jyldamdatqan negizgi draiverge ainaldy. Biraq, Teńiz kenishin keńeitý jobasy biyl aiaqtalatyndyqtan, ekinshi jartyjyldyqta munai óndirý qarqyny baiaýlaýy múmkin. Bul óz kezeginde jalpy ónerkásiptik óndiristiń ósimine keri áser etedi degen boljam bar", - deidi sarapshy.
2025 jylǵy qańtar-maýsym ailarynda ónerkásiptik ónim kóleminiń aqshalai kórsetkishi byltyrǵy uqsas kezeńmen salystyrǵanda 6,5%-ǵa ósken. Onyń ishinde eń joǵary úles taý-ken ónerkásibine tiesili (45,6%), bul sala 8,4%-ǵa artqan. Óńdeý ónerkásibiniń úlesi – 47,3%, elektr energiiasymen, gazben jáne jylýmen jabdyqtaý – 6,3%, sýmen jabdyqtaý jáne qaldyqtardy óńdeý sektorynyń úlesi nebári – 0,8%.
Jalpy ishki ónimniń 12%-yn qamtamasyz etetin taý-ken ónerkásibi biyl aitarlyqtai jedel ósimdi baiqatty. Munai men gaz óndirý kólemi birden 11,4%-ǵa artyp, salanyń 71,9%-yn qamtyǵan. Buǵan sebep – joǵaryda atalǵan Teńiz ken ornyndaǵy óndiris kóleminiń belsendi túrde artýy. Byltyrǵy jyldyń osy kezeńinde atalǵan sektor tek 0,3%-ǵa ósken bolsa, biyl bul kórsetkish 8,4%-dy qurady.
Óńdeý ónerkásibi de jaqsy nátijelerge qol jetkizdi. Biylǵy jartyjyldyqta byltyrǵy kórsetkishti (5,1%) azdap arttyryp, óndiris kólemi 5,5%-ǵa ulǵaidy. Bul rette eń kóp ósimdi azyq-túlik óndirisi (10%) men mashina jasaý sektory (11,1%) tanytty. Alaida, jalpy óńdeý ónerkásibiniń 40,1%-yn quraityn metallýrgiia salasynda ósim joqtyń-qasy – nebári 0,1%. Munyń negizgi sebebi – qara metallýrgiia óndirisiniń (quiýdy qospaǵanda) 0,5%-ǵa tómendeýi, bul segment metallýrgiia óndirisiniń shamamen tórtten birin quraidy.
"Elektrmen, gazben jáne jylýmen jabdyqtaý salasynda bar bolǵany 0,5% ǵana ósim baiqalǵan. Ásirese, elektr energiiasyn óndirý men taratý isinde eshqandai ilgerileý joq. Bul – elimizdiń ekonomikalyq belsendiligine qatysty alańdatarlyq jaǵdai, sebebi infraqurylymdyq sektorlar ekonomikalyq turaqtylyqtyń mańyzdy indikatory bolyp sanalady. Eger osy salalar ósim kórsetpese, bul jalpy JIÓ-niń qazirgi qarqyndy ósiminiń turaqty emestigin meńzeidi", - deidi Aronov.
Sýmen jabdyqtaý jáne qaldyqtardy qaita óńdeý sektorynda jaǵdai, tipti kúrdeli. Ótken jylǵy 0,7%-dyq tómendeý biyl da jalǵasyp, qańtar-maýsymda kórsetkish birden 5,3%-ǵa azaiǵan. Onyń ishinde sýdy alý men taratýdyń kólemi 9,6%-ǵa, al qaldyqtardy jinaý jáne óńdeý – 2,7%-ǵa qysqarǵan.
"Qazaqstan aimaqtarynyń ishinde ónerkásiptik óndiris kólemi 17 óńirde ósken. Ásirese Jambyl oblysynda kúrt ózgeris baiqalyp otyr: byltyrǵy 7,4%-dyq quldyraýdan keiin, biyl oblystyń ónerkásiptik óndirisi birden 20,6%-ǵa ósti. Bul jetistiktiń negizgi sebebi – qant óndirisiniń 79%-ǵa artýy", - deidi sarapshy.
Jalpy, Qazaqstannyń ónerkásiptik óndirisi biylǵy birinshi jartyjyldyqta turaqty ósim kórsetip otyr. Degenmen aldaǵy ýaqytta, ásirese Teńiz ken ornyn keńeitý jobasy aiaqtalǵanda, ónerkásiptiń ósim qarqyny tómendeýi yqtimal. Sondyqtan ekonomikalyq saiasatta jańa draiverler men turaqty ósim faktorlaryn izdeý qajettigi týyndaýda.
