Freedom Inside '26

Sanktsiia salǵannan orysqa aqyl kire me?

Sanktsiia salǵannan orysqa aqyl kire me?
Ýkrainadaǵy jaǵdailarǵa bailanysty AQSh-tyń Reseige qatysty daiyndaǵan sanktsiiasy qanshalyqty nátije beredi? Jańadan qabyldanǵan sanktsiialar Reseidiń ekonomikasyna aýyr soqqy bolyp tietini aitpasa da túsinikti.

 

Qaýqarsyz oligarh

Biraq oilańyzshy, Reseide naryqtyq ekonomikanyń zańdylyǵy boiynsha jumys isteitin ekonomika bar ma? Joq. Reseidiń ekonomikasy aqshaly toptardy qaltasyn qampitatyn júie dep atasa bolady.

Menińshe, AQSh-tyń Memlekettik departament qyzmetkerleri Resei ekonomikasyn shyǵynǵa batyryp, ormandai orysty Pýtinge qarsy qoiamyz dese qatty qatelesedi.

Oligarhtar arqyly Kremldi qysymǵa alý "tehnologiiasy" da Pýtindi raiynan qaitara qoimasy anyq. Qaita AQSh bastaǵan batys elderi Reseidiń oligarhiialyq ekonomiksyna qysymdy kúsheitip, Pýtinniń aldyna baishykeshterdi jyǵyp bergenderin ózderi de baiqamai otyrǵan syńaily.



Áńgimeniń ashyǵyn aitsaq, búginde Reseide bilikke qarsy turatyndai tabanynyń búri bar oligarhtar da qalǵan joq. Muny Reseidiń ardager jýrnalisti Vladimir Poznerdiń óz birneshe ret aitqany esimizde.

Qazir milliardtaǵan dollardy qaltaǵa basqan oligarhtar aqsha men jaqsy ómir súretin múmkindike ie. Biraq olardyń Kremlge qarsy saiasi ambitsiiasyn kórsetetindei qaýqary qalǵan joq.

Sondyqtan AQSh pen Batys elderiniń Reseige birqansha aýyr sanktsiialar salyp, oligarhtar arqyly Pýtindi taqtan taidyramyz degeni iske asýy óte qiyn sharýa.

AQSh pen Batysta ekonomikaǵa, qarjyǵa, dúnie-múlikke qatysty ǵasyrlar boiy qalyptasqan kózqaras bar. Aitalyq, AQSh-taǵy aýqatty jandary (olardy oligarh dep aitýǵa aýzyń barmaidy) milliardtaǵan dollarǵa baǵalanatyn dáýletine tabandy eńbektiń arqasynda qol jetkizgeni belgili.

Al osyndai mehnat tirlikpen tapqan dáýletine qandaida bir toptar kúsh salsa, olar jan aiamai kúreske shyǵatyny belgili.

Al Reseidiń (postkeńestik elder dep qabyldasańyz da bolady) oligarhtary kommýnistik qoǵamnan qalǵan qyrýar dúnie-múliktiń bir-aq kúnde qojasy bolyp shyǵa kelgenin jurttyń bári biledi.

Osyndai ońai jolmen az kúnde baiyǵan jandar kompaniialarynyń múddesi úshin jan aiamai kúresedi degenge kim senedi. Oligarhtar bilik qalasa, zamatta sol mal-múliktiń teń jartysynan aiyralatynyn jaqsy biledi. Pýtin olardy osyndai qurbandyqqa barýǵa daiar bolýǵa jyldar boiy daiyndaǵanyn da umytpaýymyz kerek.

Sol sebepti kún saiyn osyndai kúmán-kúdikpen ǵumyr keshetin Reseidiń oligarhtary bilikke qarsy batyl áreketke baryp, Pýtindi taǵynan tóńkerip tastai almaidy. Boiyndaǵy úreiin jeńe almaǵan oligarhtar orys halqyn ushpaqqa shyǵarady degenge kim senedi. Jalpy bul postkeńestik elderge tán qasiet.

Jelikken jurt

AQSh pen Batys elderiniń Reseige qarsy sanktsiialary oligarhtarǵa, jekelegen kompaniialarǵa, tipti Reseidiń ekonomikasyna qatty áser etetini anyq. Biraq osy sanktsiialardan japa shekken oligarhtar men qarapaiym halyq Kremldiń qazirgi qojaiyny Pýtinge qarsy shyqpaidy. Biz biletin orys halqy taǵdyrdyń taýqymetin kórgen saiyn ómirge alakózdenip, ainalasynan jaý izdeitin romantik halyq emespe? Muny biz tarihi oqiǵalardan jaqsy bilemiz.

Buǵan bir mysaldy keltire keteiin. Búginde Siriiada islamshyl toptarmen kúresip júrgen Reseidiń "Vanger" dep atalatyn jeke áskeri uiymy taiaýda AQSh-tyń áýe kúshteriniń nysanasyna iligip, biraz sarbazynan aiyrylǵanyn dúniejúziniń aqparat quraldary jarysa jazdy.

Alǵashynda Reseidiń syrtqy vedmostvasy bul aqparatty joqqa shyǵaryp, mert bolǵandardyń arasynda Reseidiń áskerileri joq ekenin aitty. Biraq keiinnen apta ainalmai jatyp, bar shyndyqtyń beti ashylyp, maidan dalasynda mert bolǵandardyń "Vagnerdiń" sarbazdary ekeni belgili boldy.

Eń qyzǵy, sol kezde kúnkóristiń qamymen Siriiadaǵy soǵysqa aqsha úshin attanǵan qarapaiym orystyń ofitserleriniń sońynda ańyrap qalǵan jesirleri ózderin osyndai kúige túsirgen Pýtindi aiyptaýdyń ornyna "bizdiń er azamattarymyzdyń ólimi beker bolmasyn, ósh alyńdar" dep aqylǵa simaityn áńgime aitqanyna kýá boldyq.

Al osyndai halyqpen Pýtindi bilikten taidyrýǵa bola ma? Bul tipti múmkin emes. Osy bir jaittardan-aq AQSh-tyń Reseige salǵan sanktsiialary óziniń tiimdiligin kórsete almaitynyn baiqaýǵa bolady.

Nurlan JUMAHAN, jýrnalist