Himiia ǵylymynyń bilgiri
Soltústik Qazaqstan oblysy, Shal aqyn aýdany, Baǵanty aýylynda dúniege kelgen Ajar Qospanqyzy Gorodetsk aýylyndaǵy orta mektepti altyn medalmen bitirgennen keiin S.M.Kirov atyndaǵy Qazaq memlekettik ýniversitetiniń (qazirgi ál-Farabi atyndaǵy Qazaq Ulttyq ýniversiteti) himiia fakýltetin himiia mamandyǵy boiynsha bitirgen.
Maitalman ǵalym tústi metaldar men halkogenderdiń elektrohimiialyq qasietteri jáne óndiristik ainymaly toktyń áserimen júretin elektrodtyq úrdisterdi zertteýge bar kúsh-qýatyn arnap keledi. Ol untaqty metallýrgiiada almastyrylmaityn shikizat bolyp tabylatyn, mailaǵysh material retinde keńinen qoldanylatyn, metaldyq tetikterdiń tozýyna jol bermeitin óte maida dispersti mys jáne qorǵasyn untaqtaryn alýdyń jańa tiimdi ádisterin usynyp, qazaq ǵylymnyń órisin keńeitti.
Óndiristik ainymaly tokpen poliarizatsiialaý kezinde júrýi múmkin bolmaityn totyqsyzdaný, erý, untaqtardyń, qosylystardyń túzilýi úrdisterine negizdelgen jańa áserlerin anyqtaǵan.
Sonymen qatar «qiyn totyqsyzdanatyn» selenat-iondaryn totyqsyzdandyrý tásilderi, selenidterdi, tústi metaldardyń sýlfidterin, hrizokolla alý tásilderi usynyldy. Zertteý nátijeleri himiialyq jáne metallýrgiialyq óndiristerdiń qaldyqtaryn óndeýde jáne olardan baǵaly zattardy alýdy, qoldanylǵan eritindilerdi aýyr metall iondarynan tazartýǵa baǵyttalǵan.
Bilikti ustaz-ǵalym Ajar Qospanqyzynyń ǵylymi jetekshiligimen 4 kandidattyq dissertatsiia 40-tan astam magistrlik dissertatsiia jáne 100-den astam diplomdyq jumystar qorǵalǵan.D.V.Sokolskii atyndaǵy Organikalyq himiia jáne kataliz institýtyndaǵy jáne QR Mineraldy shikizatyn keshendi óndeý Ulttyq ortalyǵyndaǵy doktorlyq dissertatsiialyq keńesterdiń múshesi retinde belsendi qyzmet atqaryp keledi. Birneshe ret kandidattyq jáne doktorlyq dissertatsiialardy resmi opponent retinde saraptap, pikirler daiyndady.
Ǵalymnyń búgingi kúnge deiin 500-den astam ǵylymi, oqý-ádistemelik eńbekteri, avtorlyq kýálikteri men patentteri bar.
Izdenisteri men nátijeli ǵylymi eńbekteriniń arqysynda 2003 jyly bilim, ǵylym jáne tehnika salasyndaǵy QR Memlekettik syilyǵynyń laýreaty atanyp, akademik E.A.Bóketov atyndaǵy syilyqqa ie boldy. Budan bólek «Q.A.Iassaýi ýniversitetiniń qairatkeri»,«Joǵary oqý ornynyń úzdik oqytýshysy» baiqaýynyń jeńimpazy, Búkilodaqtyq ónertapqyshtar qoǵamy tarapynan «Ónertapqyshtar men ratsionalizatorlar úzdigi» ataǵynyń iegeri atandy.
Ajar apaidyń otbasy onyń baǵa jetpes bailyǵy, maqtanyshy. 50 jyl otasqan joldasy qashan da qoldaý kórsetýge daiyn. Balalarynyń árqaisysy tulǵa retinde qalyptasyp, Otanymyzdyń igiligi úshin jaýapty qyzmetter atqarýda. Qazirdiń ózinde úlken jetistikter kórsetip júrgen nemereleri apaidyń kóz qýanyshy.
Búginde ujymnyń, stýdentterdiń úlken qurmetine bólengen ónegeli ustaz, otbasynda qamqor ana, asyl jar Ajar Qospanqyzyna zor densaýlyq, qajymas qairat tileimiz. Sizdi qýantar talantty shákirtterińiz kóp bolyp, eńbegińiz jana bersin!
Roza RYSQALIEVA, ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ-diń dotsenti, himiia ǵylymdarynyń kandidaty.
