«Aqorda» – ardaqty ataý
Bizdiń tarihymyz bar. Qazaq degen eldi zamatta eske túsiretin brend, ataýlarymyz bar. Solar oiymyzǵa oralǵanda ózimizdiń qazaq ekenimizdi sezinip, kókiregimizde maqtanysh sezimi (basqalardy qaidam, ózimde solai) kerneidi.
Ataý degennen shyǵady, kúni keshe ǵana Almatydaǵy Rysqulov kóshesiniń boiymen júitkip bara jatqanymda joldyń oń qaptalynda salynyp jatqan «Aqorda» degen bazardy (saýda úii de bolýy múmkin) kórip, ádettegidei kókiregimdi maqtanysh sezimi kernei jóneldi.
Oidyń mazmuny mynadai: «Almatynyń qadirsiz aýdanynda («nije Ryskýlova ne predlagat» degen ádepki jarnama eske túsip ketti. Avtor – N.J.) salynǵan bir bazardyń ataýyn «Aqorda» dep ataǵanyna sonsha nege qýanasyń. «Aqorda» Táýelsiz Qazaqstannyń, Astana tórinde turǵan Prezidenttiń rezidentsiiasynyń ataýy emes pe? Rysqulov kóshesiniń boiyn jaǵalai salynǵan kóp bazardyń birin «Aqorda» dep ataǵanǵa namystanbaimysyń» degen ashy shyndyq sý betine qalqyp shyqqanda, sońǵy kezderi qalyptasqan jasandy patriottyq sezimder shytynap, synǵan áinektei kúl-parshasy shyqty.
Iá, «Aqorda» degen ataý qazaq úshin asa qadirli ataýdyń biri emes pe? Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń ózi ótken tarihqa salaýat aityp, Astanada salynǵan aqshańqan rezidentsiiasyn «Aqorda» dep atady emes pe? «Aqorda» sózi ótken tarihymyzdyń jarqyn betteriniń bastaýy ǵoi. At ústinde jortqan ata-babalarymyzdyń erligi men órligin aiǵaqtaityn tutas bir dáýirdi kóz aldymyzǵa ákeletin aibarly kezeń emes pe?
Qazir naryq zamany ekenin túsinemiz. Ár kásipker qalaǵan ataýyn ózi ashqan bazar, saýda úii men meiramhanalarynyń qasbetine oiyp jazyp, óziniń ult patrioty ekenin dáleldeýine bolady.
Qazaqy ataýlar qala shetinde qalǵan
Eń soraqysy, osynda qazaqtyń kóne tarihynan habar beretin «Aqorda», «Altyn orda», «Han saraiy» degen aiaýly ataýlardy elimizdegi qalalardan uzap shyǵyp, qadirsizdeý aýdandarǵa aiaq basqanda kóptep kezdesetinine kóńil toqtatyp, mán bermeimiz.
Al Qazaqstandaǵy úzdik kásipkerlerdiń kóshin bastap júrgen Nurlan Smaǵulov myrza elimiz boiynsha sáýleti kelisti ǵajap saýda úilerin salyp, olarǵa «Mega» dep at berip, aidar taǵýǵa sheber. Eger Nurlan myrza sol saýda nysandarynyń birin «Altyn orda», «Han saraiy» dep atasa qandai jarasymdy bolar edi. Biraq Nurlan myrza birde-bir ǵimaratyn qazaqy uǵymǵa jaqyn ataýmen ataǵan joq. Shamasy, olar saýda úilerin, keremet ǵimarattaryn qazaqy ataýmen atasa, jurt kelmei qoiady dep oilaityn bolsa kerek.
Táýelsizdik jyldaryndaǵy ataýlar
Basqa qalany qaidam, Almaty qalasynda ál-Farabi kóshesimen júrip, Dostyq kóshesiniń boiymen joǵary órleseń, Esentai moll, Ritts-Karlton, Resei, Ritts-Palas, Parasat Hotel&Residence, Wellness Club LUXOR, Roial Týlf syndy qonaqúi, saýda úileri kózińizge ottai basylyp, ózińdi Qazaqstannan basqa elde júrgendei sezinesiń. Ózińiz turatyn qalada osyndai ataýlar kóp bolsa, jazyp jiberińiz. Sheteldiń qandai myqty ataýlary bar ekenin bile júreiik.
Ótkenge baiyptap qarasaq, bizder Keńes zamanynda qazirgige qaraǵanda áldeqaida ultjandy, áldeqaida eljandy bolyptyq qoi.
Jurtty magnittei tartqan osy ǵimarattardyń qojaiyndarynyń kópshiligi qazaq ekeni anyq. Árine, olar óz eliniń ótken tarihyn bilmeidi. Bilse de, mán bermeidi. Olar shetelde kórgen ataýlaryn saýda nysandary men qonaqúileriniń qasbetine qashap jazýǵa qumar. Qazaqtyń tarihy, aibyndy ataýlary olardy qyzyqtyrmaidy (qarǵam-aý, olar qazaq tilin bilmeidi ǵoi).
«Kreml» degen bazar joq
Endi qaitpek kerek? Shetel dese baryn beretin «elitanyń» betin beri qaratýǵa bola ma? Biraq oǵan ondaǵan jyl kerek shyǵar? Menińshe, oǵan deiin «Aqorda», «Altyn orda» degen aiaýly ataýlardy meiramhana men ybyrsyǵan bazarlarǵa qoiýǵa tyiym salǵan jón.
Patriot bolýdyń jóni osy eken dep «Aqorda» dep bazar men meiramhanany ataýǵa óz basym qarsymyn. Bul – bizdiń memlekettigimizdi pash etetin atribýt. Aitalyq, orystardyń «Kreml» dep bazar ashyp, qonaqúidi ataǵanyn kórgen de, estigen de emespin. Sol siiaqty amerikandyqtar «Aq úiin» qalai qadirlese biz de «Aqordamyzdy» solai qadirleýimiz kerek.
Sondyqtan, bizder de eldigimizdi aiqyndaityn ataýlarmen meiramhanalardy atap, aiaýly sózdiń qadirin ketirmeiik. Mundai jaittarǵa memlekettik turǵydan shekteý qoiýymyz kerek.
Nurlan JUMAHAN, jýrnalist
