Dalanews.kz Toqaev engizgen tótenshe jaǵdaidyń saldary qandai bolaryn tuspaldaǵan sarapshynyń pikirin yqshamdap usynady.
Qulekeevtiń aitýynsha munai baǵasynyń quldyraýy elimizdegi munai óndirý kólemine aitarlyqtai áser etpeidi. Osy salada qysqartý júrýi, jalaqynyń azaiýy sekildi daǵdaryspen ilese keletin túitkilder týyndaýy neǵaibyl. Ári ketse óndiristi jańalaýǵa bólingen investitsiiany keiinge shegerer.
– Toqaev engizgen tótenshe jaǵdai birinshi kezekte bilim salasyn jipsiz bailap tastady. Mektep, JOO-lar budan japa shekpes, memleket olardy jan-jaqty qoldaýdy toqtatpaidy.
Tek mektepke deiingi jekemenshik bilim berý mekemeleri, túrli úiirmeler, sport sektsiialary úshin tótenshe jaǵdai tutqiyldan tidi.
Bilim salasynyń bul tarmaǵynda 600 myńǵa tarta adam óz kúnin ózi kórip júr, kópshiligi shaǵyn biznestiń ókili.
Bul ahýal saýda-sattyq salasy, ashanalar, kafeler tutastai alǵanda qyzmet kórsetý men oiyn-saýyq indýstriiasyna da aýyr soǵady. Ekonomikanyń shikizattyq emes baǵytynda bulardyń róli zor. Shikizattyq emes portfeldiń teń jartysy osylardyń úlesinde.
Júzdegen, myńdaǵan adam amalsyzdan demalysqa shyǵady. Másele olarǵa jalaqy tólene me, joq pa? Tym quryǵanda jarty ailyǵyn alyp otyra ma eken? Ái, qaidam... Kásipkerler ázirdiń ózinde qyp-qyzylǵa shyǵynǵa batty. Erteń olardyń ózine kómek kerek bolady. Jumysshy da, jumys berýshi de kiriptar kúige túsedi, – deidi Jaqsybek Qulekeev.
Onyń aitýynsha Mámin úkimeti daǵdarysqa dep bólingen aqshany ekonomikanyń osy sektoryna arnaýdyń ornyna, jol salý men baspana qurylysyna baǵyttap jiberdi.
Aita ketelik budan buryn Mámin: "Qazaqstan azamattaryn tarta otyryp, infraqurylymdyq, áleýmettik nysandardy jáne jergilikti mańyzy bar joldardy jóndeýdi qarastyratyn Jumyspen qamtýdyń jol kartasyn iske asyrýǵa 300 mlrd teńge bólinetinin" málimdegen.
"Jol salýdy qashan bastaimyz sonda? Keibir óńirde mamyrdyń aiaǵyna deiin qar jatady. Odan buryn halyqty jumyspen qamtý úshin jol salýǵa basymdyq berý - eskirgen ádis! Koronavirýs pen munai baǵasynyń quldyraýy saldarynan eseńgiregen ekonomikany bulaisha saýyqtyra almaisyń.
Úkimet osy arqyly 30-shy jyldary jappai haivei salyp Uly depressiiany eńsergen AQSh-tan úlgi alǵan syndy. Biraq, odan beri bir ǵasyr ótti ǵoi?!
Baspana salýǵa baǵyttalǵan baǵdarlamalar da ekonomikanyń tamyryna qan júgirte qoimas. Ulttyq valiýta qunsyzdanyp, el kúizeliske ushyraǵan shaqta qas qylǵandai baspana baǵasy da sharyqtai bastaidy. Tabysy tómendegen halyq qai aqshasyna úi alady? Odan da jurtqa, shaǵyn orta bizneske kómekteskeni áldeqaida qisyndy bolar edi, – deidi Qulekeev.
Onyń pikirinshe jurtty jumyspen qamtýdy kásipkerlerge júkteý kerek. Ol úshin biznestiń tóbesinen tónip turǵan biýrokratiianyń kózin joiǵan jón.
– Mysalǵa qazir meditsinalyq maska, antiseptik tappai alasuryp júrmiz. Oilap qaraǵan adamǵa túk qiyndyǵy joq. Maska óndirisin el kóleminde jolǵa qoiýǵa eki-úsh kún jetkilikti. Antiseptiktiń áldeneshe túrin óndiretin fabrika qurýǵa quryǵanda úsh kún ketedi. Úkimet kásipkerlerge senip, olardyń jolyndaǵy biýrokratiialyq kederginiń kózin joiǵany jón.
Memleket qazirgi shaqta aýadai qajet osy bir ónimderdi sýbsidiialasa, kásipkerler óz kezeginde baǵany ósirmeýge kepildik berse, ázirgidei alasapyran týyndamas edi, – deidi Qulekeev.
Aita ketelik Nur-Sultan men Almaty qalasy koronavirýsqa bailanysty 19 naýryzdan jabylady.
Memlekettik komissiia Nur-Sultan jáne Almaty qalalarynda qosymsha shekteý, aldyn alý jáne epidemiiaǵa qarsy sharalardy engizý týraly sheshim qabyldady.
Biylǵy 19 naýryzda saǵat 00:00-de engiziletin sharalar mynalardy qamtidy:
- karantindi engizý jáne aýqymdy sanitariialyq-epidemiiaǵa qarsy is-sharalardy júzege asyrý;
- karantin aimaǵynyń perimetrin belgileý jáne oǵan kirý/odan shyǵý pýnktterin anyqtaý;
- adamdardyń qozǵalysyn, sondai-aq kólik quraldarynyń kirip/shyǵýyn shekteý;
- úsh sanat: aýrýdy juqtyrǵandar, infektsiiaǵa kúdiktiler, karantindegiler sanaty boiynsha arnaiy emdeý mekemeleriniń úzdiksiz jumys isteýin qamtamasyz etý;
- halyqty azyq-túlikpen qamtamasyz etýdi uiymdastyrý jáne tirshilikti qamtamasyz etý júiesiniń jumys isteýine ońtaily bolýy úshin, azamattardyń qozǵalysyn shekteý úshin qalalar aýmaǵynyń sektorlaryn jáne olardyń shekaralaryn anyqtaý;
- qoǵamdyq kólik qozǵalysyn kúndizgi ýaqytta toqtata turý nemese shekteý jáne túngi ýaqytta toqtatý;
- azyq-túliktik emes saýda bazarlarynyń jumysyn, azyq-túlik ónimderi men dárilik zattardy satatyn nysandardy qospaǵanda, iri saýda-oiyn saýyq ortalyqtary men saýda úileriniń jumysyn ýaqytsha toqtata turý;
- sanitariialyq-epidemiiaǵa qarsy sharalardy kúsheite otyryp, «klientterge deiin jetkizý» qaǵidaty boiynsha qoǵamdyq tamaqtaný nysandarynyń jańa jumys rejimin belgileý;
- HQKO-nyń jumys rejimin qaita uiymdastyrý;
- karantindik aimaqtardaǵy halyqtyń jáne árbir sektordyń azyq-túlik ónimderine, dári-dármekterge, tirshilikti qamtamasyz etý zattary men alǵashqy qajettilik taýarlaryna táýlik saiynǵy qajettiligin anyqtaý;
- karantindik aimaqtyń árbir sektory úshin qoǵamdyq kólik qozǵalysyn barynsha shekteýdi eskere otyryp, saýda jáne azyq-túlikpen ári alǵashqy qajettilik taýarlarymen qamtamasyz etý ortalyqtaryn anyqtaý;
- uiymdastyrýshylyq sipattaǵy basqa da sharalar.
Ázirlegen Dýman BYQAI
