Sailaý ótti, ketti, bitti... Biraq úlken ózgeristiń irgetasyn qalap ketti. Ol jóninde sońynda.
Aldymen aitpaǵym, áleýmettik ǵylymda "jaitartqysh" degen túsinik bar. Máselen, ashýlanyp úige kelgen otaǵasy óshin bala-shaǵasynan alady. Sonymen qatar, problemaǵa tap bolsaq, úmitimiz aqtalmasa, josparymyz oryndalmasa, jolymyz bolmasa, kinálini izdeimiz. Óitkeni, kináli - kúrdeli dúnielerdi ońai túsindirip beredi.
Áleýmettik júie de sondai, qyzýy kóterilgende kinálini izdeidi. Ondaida xalyqtyń nazaryndaǵy adam "jaitartqyshqa" ainalyp shyǵa keledi. Qolynda resmi biligi bar adamǵa "jaitartqysh" bolý asa qaýipti emes. Ony búkil memlekettik apparat qorǵaidy. Al jalǵyz janǵa asa qaýipti.
Qosanovty qaharmannan bir kúnde antiqaharmanǵa ainalyp ketkendei sezimde bolsańyz, muny "jaitartqysh" fenomenimen túsindirýge bolady.
Endi bul sailaýdan xalyq ne uttyǵa kelsek. Qazaqstanda qantógis arqyly, tóńkeris arqyly saiasi júie aýyspaidy. Ony eshkim de qalamaidy. Durysy - órkenietti jol. Al ol úshin ýaqyt kerek.
Otyz jyl boiy qalyptasqan qazirgi saiasi júie bir túnde aýysa salmaidy. Bul sózdi ózderin úmiti aqtalmai qalǵandai, bireý satyp ketkendei sezinip júrgen dostaryma baǵyttaimyn.
Árine, saiasi málimdemelerde qatelikter bolǵan bolar. Biraq Qosanovtyń 16 paiyzdan asa daýys alýyn óz basym úlken JEŃIS dep baǵalaimyn. Qosanovqa daýys bergen, úmit etken ár adamnyń jeńisi. Bul jerde tipti tulǵalar jóninde sóz qozǵamai-aq, saiasattaný turǵysynan kelsek, bárimiz kútetin saiasi pliýralizm zamanyn bastap bergen sailaý boldy.
Bir túnde saiasi júie ózgerip ketý úshin qoǵam uzaq ýaqyt áleýmettik kataklizmderdi bastan ótkerýi kerek. Dál qazir ondai alǵysharttar joq.
Sonymen, bul sailaýdyń bergenine kósheiik.
Eń aldymen, xalyq úmittiń tátti dámin de, ókinishtiń ashy dámin de tatty. Saiasi sanamyzdy ósirip ketti.
Ásirese, baqylaýshy bolǵan, ár kandidattyń shashbaýyn kóterip júrgen azamattar jaqsy sezindi. Sailaý arqyly da ózgeris ákelýge bolatynyna kózderi jete tústi.
Menińshe, mundai sezim el táýelsizdik alǵaly beri alǵash ret bolǵan siiaqty. Biliktiń kózi - xalyq ekenine xalyqtyń ózi sene bastady.
Ásirese, meniń zamandastarym, otyz jastyń ainalasyndaǵylar kúsh alǵany qýantady. Endi bul qozǵalys shyǵyr siiaqty ainala beredi, ainala beredi. Órkenietti saiasi óre qalyptasqansha toqtamaidy.
Sonymen qatar, bilik te xalyqtyń kúsh alǵanyn, budan bylai ońai olja bolmaitynyna kózi jete tústi dep oilaimyn. Endigi jerde bilik elge jaqyndai túspek. Qoǵamdyq saiasattyń mańyzy arta bermek.
Parlamenttiń sailaýy kele jatyr. Onda da biraz tartys bolady. Qai partiia kiretinin bilmeimin, sebebi partiialar básekelesetindei saiasi jaǵdaida emespiz. Biraq eldiń aldynda júrgen, oiyn ashyq aita alatyn tulǵalardy parlamentke ótkizedi. Oǵan bilik te múddeli jáne solai bolady.
Aldaǵy bes jylda qoǵamdyq-saiasi axýal biraz ózgeredi. Jańa urpaq ósip jetildi. Al órkenietti elderdegidei saiasi júiege, xalyq kimge ókilet beretini kabinetterde emes, sailaýda sheshiletin jaǵdaiǵa, on-on bes jyldan soń kelemiz.
Shyńǵys MUQAN,
“Mazmundama” qorynyń tóraǵasy,
Garvard ýniversitetiniń túlegi
