Is-sharaǵa memleket jáne qoǵam qairatkerleri, aqyn-jazýshylar, tarihshylar, ziialy qaýym ókilderi men ǵalymdar, oqý ordasynyń oqytýshy-professorlar quramy men bilim alýshy jastar qatysty.
Jiylǵandar aldymen QazUÝ-dyń Ál-Farabi kitaphanasy qoryndaǵy qalamger kitaptarynyń kórmesimen, tarihi fotosýrettermen, gazet muraǵattaryndaǵy qujat, maqalalarymen, maidandastarynyń estelikterimen tanysty.
Aýditoriianyń ashylý saltanatynda ýniversitet basshysy Janseiit Túimebaev quttyqtaý sóz sóilep, qairatker qalamgerdiń eńbek jolyna toqtaldy. Óz sózinde rektor Kemel Toqaev qazaq ádebietinde detektiv janrynyń negizin qalaýshy ǵana emes, Ortalyq Aziia ádebietinde osy baǵyttyń damýyna erekshe úles qosqan jazýshy ekenin atap ótti.
«Jýrnalistika fakýltetinen elimizge kóptegen belgili tulǵalar ósip shyqty. Kemel Toqaev – osy úlken mektepten tálim alǵan qairatker túlekterimizdiń biri de biregeii. Ol dara talantymen jýrnalistik, ádebi ortaǵa erte tanylǵan qairatker qalamger. Aǵymdaǵy jyly elimizde ǵana emes, barsha túrki áleminde jazýshy Kemel Toqaevtyń 100 jyldyǵy keń kólemde toilanyp jatyr. 22 qyrkúiek kúni Túrkiiada «Kemel Toqaev – qoǵam qairatkeri, kórnekti jazýshy, belgili jýrnalist» atty halyqaralyq konferentsiia ótkizdik. QazUÝ bul sharany Ystambul ýniversitetindegi Farabi-Eýraziia ǵylymi ortalyǵymen birlesip uiymdastyrdy. Konferentsiia barysynda Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń túrik tiline aýdarylǵan «Áke týraly oi-tolǵaý» kitaby tanystyrylyp, tusaýy kesildi. Bizdiń basty maqsatymyz – Kemel Toqaevtyń shyǵarmashylyq murasyn jańa qyrynan zertteý, túrki álemine tanytý, ult rýhaniiaty úshin atqarǵan qairatkerlik eńbegi men ǵibratty ǵumyryn nasihattaý», – dedi rektor.
Shara barysynda Kemel Toqaevtyń 100 jyldyǵyna orai basylyp shyqqan «Detektiv darabozy» atty kitaptyń tusaýy kesildi. Bul jinaq úsh bólimnen turady. «Kemel kókjiegi» dep atalatyn birinshi bólimde jazýshynyń buryn kitapqa jinaqtalmaǵan kórkem-pýblitsistikalyq týyndylary berilgen. «Qalamdastar qurmeti» dep atalatyn ekinshi bólimde kemel tulǵa týraly aitýly ǵalymdar men zamandastarynyń estelikteri jinaqtaldy. Al «Izbasarlar izeti» dep atalǵan úshinshi bólimde Kemel Toqaev týraly qazirgi qazaq jýrnalisteriniń, ádebietshi ǵalymdardyń maqalalary toptastyrylǵan. Kitapqa QR Ortalyq memlekettik kino-fotoqujattar men dybys jazbalar arhivinen alynǵan materialdar engizildi. Sonymen qatar QazUÝ-dyń Ál-Farabi kitaphanasy qorynan alynǵan fotosýretter men qalamger kitaptary da osy jinaqqa qosyldy.
Alqaly jiynda memleket jáne qoǵam qairatkeri Amandyq Batalov, BUU Jahandyq kommýnikatsiialar departamentiniń ókili jáne Qazaqstandaǵy BUU Aqparattyq ortalyǵynyń basshysy Vlastimil Samek, Qazaqstan jazýshylar odaǵy basqarmasy tóraǵasynyń orynbasary Baýyrjan Jaqyp, filologiia ǵylymynyń doktory, professor, til janashyry Roza Qaiyrbaeva sóz sóilep, Kemel Toqaevtyń azamattyq qyry men jazýshylyq syry týraly pikir bildirdi.
Óz kezeginde jazýshy Naǵashybek Qapalbekuly Kemel Toqaevtyń birge oqyǵan kýrstasy, ardager jýrnalist, búginde 102 jasqa kelgen Hanymbúbi Aqjolovanyń ystyq sálemin jetkizdi. Quttyqtaý hatta: «Men áli kúnge deiin QazUÝ-da oqyǵanymdy maqtan etemin. Kemel Toqaevtyń sabyrly da salmaqty minezin, kisilik tulǵasyn esh ýaqytta umyta almaimyn. Gazetterge san taqyrypta maqalalar jazyp, shytyrman shyǵarmalarymen tanylyp, bizge de qamqor bolyp, ýniversitettiń qoǵamdyq jumystaryna belsendi aralasatyn. Búgingi qara shańyraq bilim ordasynda dara jazýshy atyndaǵy aýditoriianyń ashylýy úlken bastama», – delingen.
Kemel Toqaev 1923 jyly 2 qazanda Almaty oblysynyń Qaratal aýdanynda dúniege kelgen. 1948 jyly Qazaq memlekettik ýniversitetin bitirgen. Keiin «Leninshil jas» (qazirgi «Jas Alash»), «Qazaqstan pioneri» (qazirgi «Ulan»), «Sotsialistik Qazaqstan» (qazirgi «Egemen Qazaqstan») gazetteriniń redaktsiialarynda jaýapty qyzmetter atqardy. 1960-1977 jyldary Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesi «Vedomostarynyń» bas redaktory, 1980-1984 jyldary Qazaqstan jazýshylar odaǵynda ádebi keńesshi bolyp jumys istedi. Keńes chekisteri taqyrybyna arnalǵan 10-nan astam kitaby qazaq jáne orys tilderinde basylyp shyqty. Kemel Toqaev – soǵys taqyrybyna arnalǵan súbeli shyǵarmalarymen qatar, qazaq ádebietindegi detektiv janrynyń negizin qalaǵan kórnekti jazýshy. «Juldyzdy joryq», «Qys qarlyǵashy», «Túnde atylǵan oq», «Qastandyq», «Arnaýly tapsyrma», «Sarǵabanda bolǵan oqiǵa», «Tańbaly altyn», «Sońǵy soqqy», «Zamandastar syry», «Soldat soǵysqa ketti», «Uiasynan bezgen qus» atty týyndylardyń avtory.
Ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ-dyń Baspasóz qyzmeti
