Elimizde alǵash ret uiymdastyrylǵan kórmede JOO ǵalymdarynyń tabysty ǵylymi ázirlemelerimen qatar, stýdenttik startaptar tanystyryldy.
Munda kelýshiler nazaryna Ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ, Q.Sátbaev atyndaǵy QazUTZÝ, QazUAÝ, S.Asfendiiarov atyndaǵy QazUMÝ, M.Áýezov atyndaǵy OQMÝ, «Ǵylym qory», Aqparattyq jáne esepteý tehnologiialary institýty, Janý máseleleri institýty, Zoologiia institýty ǵalymdary óz jetistikterin usyndy.
Ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ-dyń Dárilik ósimdikterdi ǵylymi-zertteý ortalyǵynyń direktory Janar Jeńis Qazaqstannyń shikizaty negizinde daiyndalǵan dárilik zattar óndirisi jaily aityp berdi. «Qazirgi tańda óndiristen tumaý men baýyr aýrýlarynyń aldyn alýǵa kómektesetin jáne immýnitetti kóteretin biologiialyq belsendi qospalar daiyndalady. Sonymen qatar qandaǵy qant deńgeiin tómendetýge kómektesetin, qan qysymyn retteitin, asqazan-ishek júiesiniń jumysyn jaqsartatyn, immýnitetti kóteretin fitoshailar óndiriledi. Búginde ortalyqta daiyndalǵan ónimderdi jekemenshik shaǵyn klinikalardyń emdelýshileri tutynýda. Aldaǵy maqsat – memlekettik emhanalarmen jáne dárihanalarmen jumys jasap, ónimdi halyqqa keń taratý», – dedi professor.
QazUÝ ǵalymdary usynǵan jobanyń biri – birneshe jyldyq tájiribege súienip jasalǵan topyraqty munaidan tazartatyn tabiǵi mineral. Joba jetekshisi, Himiialyq fizika jáne materialtaný kafedrasynyń professory Erdos Ońǵarbaevtyń aitýynsha, munyń eń basty artyqshylyǵy – munai qaldyqtarymen lastanǵan jerdi sońǵy satysynda tazarta alýynda.
Iaǵni bul ádis topyraqtaǵy munai mólsheri 5-10 paiyzdan aspaityn jaǵdaida qoldanylady. Ári ekinshi ret lastanýǵa múmkindik bermei, protsesti basqarýǵa jol ashady.
Al Aqparattyq jáne esepteý tehnologiialary institýtynyń ǵalymy Órken Mamyrbaev qazaq tilindegi daýystyq habarlamalardy mátinge ainaldyra alatyn avtomatty túrde taný júiesin ázirledi. Búginde «Kazak ASR» ziiatkerlik júiesin Telegram-da tekserip kórýge bolady.
Sondai-aq kórmege «Ǵylym qorynyń» QazUÝ-men birlesken nanomaterialdarǵa negizdelgen qabyldaǵyshtar, bilim berý mekemelerine arnalǵan shaǵyn ǵarysh apparattary boiynsha jobalary, Q.Sátbaev atyndaǵy QazUTZÝ-dyń «Qalalyq jylý jelisiniń sandyq egizi» jobasy, Zoologiia institýtynyń «Qazaqstan janýarlarynyń Qyzyl kitabyn jáne sirek kezdesetin jáne quryp ketý qaýpi tóngen janýarlar boiynsha elektrondyq derekter bazasyn ázirleý» jobasy jáne ózge de 30-dan astam innovatsiia qoiyldy.
QR Ǵylym jáne joǵary bilim ministrliginiń qoldaýymen júzege asqan aýqymdy shara kórmeden soń, «Ýniversitet ǵylymynyń damýy – Qazaqstannyń innovatsiialyq damýynyń qajetti alǵysharty» atty ǵylymi-tájiribelik konferentsiiaǵa ulasty.
Alqaly jiynda JOO rektorlary, ǵylymi-zertteý institýtynyń direktorlary, akademik-ǵalymdar, oqytýshy-professorlar men bilim alýshy jastar bas qosty.
Sharanyń ashylýynda QR Ǵylym jáne joǵary bilim ministri Saiasat Nurbek quttyqtaý sóz sóiledi. Ǵylym men innovatsiiany damytýdyń jáne Memleket basshysy aitqan ártaraptandyrylǵan, tehnologiialyq ekonomikany qurýdyń mańyzyn atap ótip, ministr ýniversitetterdiń búgingi tańdaǵy damý barysyna toqtaldy. Qazirgi ýaqytta elimizde sheteldik bes jetekshi zertteý ýniversitetiniń filialy ashyldy. Ýniversitet ǵylymyn turaqty qarjylandyrý úshin 2023 jyly bes pilottyq oqý ornynda endaýment-qorlardy ashý boiynsha nysanaly kapital qorlary týraly jeke zań tujyrymdamasy jáne jol kartasy ázirlendi.
«Qazaqstanda ýniversitettik ǵylymdy damytý boiynsha qabyldanǵan basymdyq joǵary tiimdiligi men nátijesin kórsetti. Sońǵy jyldary eldegi ǵylymi-zertteý belsendiliginiń kórsetkishteri ǵylymnyń dástúrli modelin saqtaǵan postkeńestik elderdiń kópshiligine qaraǵanda joǵary. Ýniversitet ǵylymynyń damýyna joǵary bilim berý júiesin internatsionaldandyrý baǵdarlamasy yqpal etetin bolady», – dep atap ótti vedomstvo basshysy.
Jiynda sóz alǵan QR Ǵylym jáne joǵary bilim ministrligi Ǵylym komitetiniń tóraǵasy Darhan Ahmed-Zaki elimizdiń joǵary oqý oryndarynyń negizgi jetistikteri týraly aityp, qoiylǵan mindetterge nazar aýdardy.
«2018-2020 jyldarǵa arnalǵan granttyq qarjylandyrý sheńberinde jalpy somasy 28,2 mlrd teńgege jeti basym baǵyt boiynsha 1070 joba iske asyryldy. Jobalardyń basym kópshiligin: Ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ – 140, L.N.Gýmilev atyndaǵy EUÝ – 80, Q.Sátbaev atyndaǵy QazUTZÝ – 49 jobany júzege asyrdy. Dáieksózder sany jáne dáieksóz keltirýi joǵary maqalalar boiynsha ýniversitetter kórsetkishi basqa uiymnyń túrlerine qaraǵanda aitarlyqtai ilgeri. Granttyq qarjylandyrý sheńberinde jalpy somasy 21,7 mlrd teńgege 561 ǵylymi joba (42%) iske asyrylýda. Úzdik úshtikke: Ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ – 31%, L.N.Gýmilev atyndaǵy EUÝ – 16%, Q.Sátbaev atyndaǵy QazUTZÝ 13% kórsetkishpen kiredi», – dedi komitet tóraǵasy.
Sóz sońynda Darhan Jumahanuly «Ǵylym jáne tehnologiialyq saiasat týraly» jańa zańy boiynsha aýqymdy jumys kútip turǵanyn alǵa tartty. Atap aitqanda, JOO-lardyń granttyq jáne baǵdarlamalyq-nysanaly qarjylandyrý boiynsha konkýrstarǵa qatysýy jónindegi jumysty jandandyrý, ǵylym departamentteriniń, JOO-lardaǵy kommertsiialandyrý keńseleriniń jumysyn kúsheitý, oqytýdyń jańa tetikterin engizý arqyly ǵylymi kadrlardy daiarlaýdyń sapasy men tiimdiligin arttyrý qajettigi atap aityldy.
Ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ-dyń Basqarma Tóraǵasy – Rektory Janseiit Túimebaev óz baiandamasynda ǵylymi-zertteý jáne tájiribelik-konstrýktorlyq jumystardyń nátijelerin ekonomikanyń naqty sektoryna ainaldyrý úshin ýniversitette «ideiany qalyptastyrýdan – ony kommertsiialandyrýǵa deiin» tehnologiialyq dálizi qurylǵanyn aitty. «Ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ-dyń intellektýaldyq áleýeti zor. Oqý ornynda Qazaqstan jáne álemge irgeli ǵylym salasyndaǵy zertteýlerimen tanylǵan bedeldi ǵylymi mektepter bar», – dep atap ótti ýniversitet basshysy.
Ǵylym paida ákelýi úshin QazUÝ-da júzege asyrylyp jatqan jobalar aiasynda innovatsiialyq kásiporyndar qurylyp, joǵary tehnologiialyq ónim shyǵaratyn shaǵyn óndiris oryndary iske qosylǵan. Olar – shýngit kontsentraty, poliefirli shaiyrlar, gazrazriadtyq lampalar, dári-dármekter, kómirtekti nanoqurylymdar jáne taǵy basqa óndiretin 10-ǵa jýyq shaǵyn óndirister. «Jalpy mundai jobalar sany 100-den asady. Biz naqty sektormen, agroónerkásiptik keshenmen, ónerkásippen yntymaqtastyqty nyǵaitý maqsatynda bul jobalardy sipattaityn eki tomdyq kitap shyǵaryp, ákimdikter men ministrlikterge jiberdik», – dedi rektor.
Sondai-aq plenarlyq otyrysta Q.Sátbaev atyndaǵy QazUTZÝ Basqarma Tóraǵasy – Rektory Meiram Begentaev, M.Áýezov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan ýniversitetiniń Basqarma Tóraǵasy – Rektory Dáriia Qojamjarova, QR TsDIAÓM «Qazinnovations» innovatsiialardy damytý jónindegi ulttyq agenttiginiń basqarma tóraǵasy Sanat Ahanov jáne ózge de JOO basshylary men institýt direktorlary baiandama jasap, pikir bildirdi.
Qatysýshylar ozyq tájiribe almasý, ǵylymi uiymdar men ýniversitetter yntymaqtastyǵyn keńeitý qajettigin qoldady. Sonymen qatar jiynda joǵary oqý oryndaryn zertteý ýniversitetterine transformatsiialaý, ǵylymi-tehnologiialyq damý salasyndaǵy zańnamany jetildirý máseleleri talqylandy.
Sodan soń eki kúnge josparlanǵan konferentsiia jumysy parallel sektsiialarǵa jalǵasty. Onda «Stýdentterdiń ǵylymi-zertteý jumystaryn uiymdastyrý», «Ǵylymi-tehnologiialyq damýdy qamtamasyz etýdiń normativtik-quqyqtyq bazasy», «Innovatsiialyq ýniversitet ekojúiesi: tehnoparkterdi, zertteý habtaryn, injiniringtik ortalyqtardy jáne biznes-inkýbatorlardy iske asyrýdyń sátti keisteri» baǵyttary qarastyrylýda.
Ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ-dyń Baspasóz qyzmeti
