Ál-Farabi atyndaǵy Qazaq ulttyq ýniversitetiniń 90 jyldyǵy aiasynda III halyqaralyq Farabi forýmy bastaldy, dep habarlaidy Dalanews.kz. Ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ-dyń Baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Qazaqstan, Túrkiia, Ózbekstan, Siriia, Iran, Tatarstan, Ázirbaijan, Mysyr, Italiia jáne t.b. Ortalyq Aziia elderiniń ǵalymdary bas qosqan is-sharanyń maqsaty – ǵulama ǵalymnyń bai murasyn jańa qyrynan zertteý, otandyq jáne sheteldik farabitanýshylardy biriktirip, jańa zertteýlerdi saralaý.
«Ál-Farabi jáne qazaq halqynyń rýhani murasy» taqyrybyndaǵy konferentsiiaǵa Ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ-dyń Basqarma Tóraǵasy – Rektory Janseiit Túimebaev, Túrkiia Respýblikasynyń Almaty qalasyndaǵy bas konsýly Mýderrisoglý Evren, Iran Islam Respýblikasynyń Almaty qalasyndaǵy bas konsýly Faǵani Mýhsin, Siriianyń Qazaqstandaǵy qurmetti konsýly Dereh Samir, Nur-Múbarak Egipet islam mádenieti ýniversitetiniń rektory, professor Muhammed ál-Jindi, diplomattar, tarihshy ǵalymdar, qazaqstandyq jáne sheteldik farabitanýshylar, filosoftar, oqý ordasynyń oqytýshylary men stýdentteri qatysty.
Taǵylymdy jiyndy QazUÝ basshysy Janseiit Túimebaev ashyp, Farabi eńbekterin tereń taldap, saralaý qazirgi farabitanýshy ǵalymdardyń basty mindeti ekenin jetkizdi.
«Ál-Farabi fenomeni – shyn máninde teńdesi joq qubylys. Ábý Nasyr ál-Farabi – uly oishyl ǵana emes, ol – adamzattyń rýhani órleýine yqpal etken ǵulama ǵalym. El ǵalymdarynyń irgeli zertteýleri men izdenis jumystarynyń arqasynda Ábý Nasyr ál-Farabi esimi mádeni simvolymyzǵa, oishyl murasy túrki mádenieti men rýhaniiatynan bastaý alatyn qazaq mádenietiniń qainary retinde ulttyq maqtanyshymyzǵa ainaldy. Ótken ǵasyrdyń alpysynshy jyldary Aqjan Mashani, Aǵyn Qasymjanov, Muqash Býrabaev, Ánýar Álimjanov, Muzaffar Hairýllaev, Aýdanbek Kóbesov, Artýr Sagadeev, Qubyǵul Jaryqbaevtar ál-Farabidiń murasyn zerttep, nasihattaý isine ushan-teńiz úles qosty. Endi aldyńǵy býyn farabitanýshylardyń eńbekterin keiingi jas ǵalymdar jalǵastyrýy kerek», – dedi rektor.
Óz kezeginde Túrkiia Respýblikasynyń Almaty qalasyndaǵy bas konsýly Mýderrisoglý Evren: «Ál-Farabi – túrki álemine ǵana emes, islam álemine ózińdik lep alyp kelgen tulǵa. Onyń eńbekteri men filosofiialyq oilary áli kúnge deiin ózektiligin joǵaltqan emes. Sondyqtan Farabi eńbekterin, ǵylymi zertteýlerin jan-jaqty qarastyrý jumystary eshqashan toqtamaidy dep sanaimyn. Osy turǵyda QazUÝ-da dástúrli túrde ótetin forým ál-Farabi murasyn jańa baǵytta zertteýge mol múmkindik beredi», – dep atap ótti.
Halyqaralyq ǵylymi-tájiribelik konferentsiiada Iran Islam Respýblikasynyń Almaty qalasyndaǵy bas konsýly Faǵani Mýhsin ǵalym ál-Farabi arab tiliniń leksikasyn damytýǵa septigin tigizgenin jetkizdi.
«Ábý Nasyr ál-Farabidi Iran halqy uly ǵulamalardyń biregeii retinde jaqsy tanidy. Oishyl meditsina, filosofiia, ǵylym, bilim jáne basqa da salalar boiynsha belsendi jumys istedi. Onyń árbir oiy, pikiri, paiymy óte qundy. Ol arab tiliniń leksikasyn nyǵaitýǵa súbeli úles qosyp, ǵylymdy ilgeriletýge, adam sanasyn damytýǵa septigin tigizdi», – dedi Faǵani Mýhsin.
Taǵylymdy basqosýda Túrik halyqtary filosofiia qoǵamynyń Qazaq komiteti men oqý ordasy ǵalymdarynyń bastamasymen jaryq kórgen «Túrik filosofiiasynyń antologiiasynyń» kóptomdyq kitabynyń tusaýkeseri ótti. Tórt tomdyq antologiiaǵa Uly dalany kóne zamannan beri mekendep kelgen túrik halyqtary men ulystarynyń filosofiialyq jáne dini-mifologiialyq dúnietanymyna qatysty mátinder men olarǵa berilgen ǵylymi taldaýlar engizildi. Ál-Farabi eńbekteriniń toptamasy berilip, adamzat oishyly ómir súrgen dáýirdegi túrik órkenietiniń rýhani bolmysy baiyptalǵan. Ǵulama ǵalymnyń túrik mádenieti men filosofiiasyndaǵy orny men róli de baǵamdalǵan.
Jiyn barysynda Siriianyń Qazaqstandaǵy qurmetti konsýly Dereh Samir, Nur-Múbarak Egipet islam mádenieti ýniversitetiniń rektory, professor Muhammed ál-Jindi, sheteldik ǵalymdar men farabitanýshylar baiandama jasady.
Forým jumysy sektsiialarda jalǵasty. Qatysýshylar ǵylym men bilimniń integratsiiasyna, qazirgi qoǵamnyń rýhani-adamgershilik jáne tulǵa mádenietin jetildirýge qatysty keń aýqymdy ózekti máselelerdi talqylaýda. Sektsiialar jumysynda ál-Farabi murasy jáne farabitanýdyń ózekti máseleleri, túrik ǵulamalarynyń murasyndaǵy izgi adam máselesi jáne t.b. áleýmettik-gýmanitarlyq ǵylymynyń ózekti máseleleri qarastyrylýda.
Aita keteiik, forým aiasynda ǵalymdardyń ǵylymi baiandamalary men zertteýleriniń jinaǵy jaryq kóredi.
