Depýtat 3 qarashada Qaraǵandy oblysyndaǵy 5 kenshiniń qazasyna bailanysty kóńil aityp, shahtadaǵy qazaly oqiǵalarǵa qatysty aqparatpen bólisti.
Tótenshe jaǵdailar ministriniń málimetine súiensek, Lenin atyndaǵy shahta 1964 jyly paidalanýǵa berilip, birneshe qazaly oqiǵalar bolǵan.
1978 jyl – 4 adam qaitys bolǵan;
1985 jyl – 2 adam qaitys bolǵan;
1995 jyl – 13 qaitys bolǵan, 2-eýi jaraqat alǵan;
1998 jyl – 1 adam qaitys bolǵan;
1999 jyl – 3 adam qaitys bolǵan, 2-eýi jaraqat alǵan;
2006 jyl – 41 adam qaitys bolǵan, – dep jazdy Jańbyrshin.
Onyń aitýynsha, jalpy óndiristegi qaiǵyly jaǵdailardyń bolýyna eski tehnologiialardyń qoldanylýy, tehnologiialyq erejelerdiń buzylýy, qaýipsizdik erejeleriniń saqtalmaýy nemese buzylýy, tehnikalyq jabdyqtar men aspaptardy paidalaný erejeleriniń buzylýy jáne t.b. sebep bolady. Buǵan qosa depýtat sheteldik kompaniialardyń birqatar problemalaryna toqtaldy.
"Shetel investorlary eldi kórkeitedi, áleýmettik máselelerdi sheshedi, jańa tehnologiialardy ákeledi, tehnikalyq jáne ekologiialyq qaýipsizdikti qamtamasyz etedi, mamandarymyzdy daiyndaidy dep, álemde qandai bailar bar, bárin tarttyq Qazaqstanǵa. Endi ne boldy? «Shevron» keldi, ekologiia saldarynan Sarqamys aýylyn Atyraýǵa kóshirdik.
Qytai kompaniiasy «SNPS» keldi, strategiialyq aýyz sý qory bar «Kókjide» ken ornyn búldirdi, munai óndirip jatqan ólkelerdiń ekologiiasy odan túzelgen joq.
Qarjyny kompaniiaǵa salmai, únemdep ólip bara jatyr jáne jumysshylardyń eńbekaqylaryn tómendetedi. 1995 jyly biznesmen Mitall keldi, Qaraǵandy oblysy qaiǵyly oqiǵalar men ekologiialyq problemalardan kóz ashpady. Tize bersek, shetel investorlarynyń artynda jaǵymsyz «shleif» problemalar jetkilikti", - dedi depýtat.
Aitýynsha, 15 shildede Májilistiń jalpy otyrysynda áriptesi Erlan Saiyrov 2005-2021 jyldar aralyǵynda «ArselorMittalTemirtaý» kásipornynyń shahtalarynda 100-ge jýyq adam qaza tapqanyn aitqan.
Al 2022 jyldyń jazynda Ónerkásiptik qaýipsizdik komiteti bankomat kásiporyndarynda barlyǵy 300-ge jýyq buzýshylyqty anyqtaǵan. Olardyń joiylǵan-joiylmaǵany belgisiz.
"Burynǵy «Ispat Karmet» AQ, qazirgi «ArselorMittalTemirtaý» kásipornymen jasaqtalǵan kelisim-shart qaita qaralýy kerek. Óitkeni olarǵa 200 mln teńgeden artyq aiyppul sala almaidy ekenbiz. Odan artyp ketse, ony Qazaqstan Respýblikasy tóleýi kerek, iaǵni bizdiń qaltamyzdan tólenedi!
Jalpy, joǵaryda keltirgen aqparat kózin oqyp qarasańyz, Mitall KarMetti arzanǵa satyp alǵan qarjysyn óz qaltasynan tólemei, KarMetten túsken paidamen tórt jyl boiy japqan.
Búkilge jýyq áleýmettik nysandardan qutylǵan, kommýnaldyq shyǵyndardan óte jeńildik alǵan. Bir qyzyǵy, Qazaqstannan tys jerdegi óziniń «ArselorMittalGrýpp» kompaniiasyndaǵy 1 tonna quryshtyń (stal) baǵasy 47.08 AQSh dollary bolsa, bizdegi «ArselorMittalTemirtaý» kompaniiasy quryshty 81.56 AQSh dollaryna satyp otyr. Bizden mai shelpekti urýda! Shahtalary men zaýytqa eshqandai modernizatsiia jasamai!", – dep kúiindi depýtat.
Sondai-aq ol ministrlikterdiń investorlar aldynda qaýqarsyz ekendigin aityp. Olarǵa qoiylatyn talaptardy kúsheitý kerek dep esepteidi.
"Biz referendýmda jerasty bailyqtary halyqtiki bolady dep daýys berip, qabyldadyq. Endi osy bailyq halyqty qyrýǵa emes, halyqtyń ál-aýqatyn kóterýge qyzmet etýi qajet! Onyń ýaqyty keldi.
Ekinshi másele, Tótenshe jaǵdai jáne Ekologiia ministrlikteri tipti qaýqarsyz. Investorlardyń aldynda avtoritetteri joq siiaqty. Álde ministrlerdiń kózderi qaiǵyly jaǵdailar men las ekologiiaǵa ábden úirenip ketken be?
Oblys ákimderi óńirlerdegi Prezidenttiń basty ókili retinde olarmen nege batyl jumys istemeidi?
Parlamentke óndiristik jáne ekologiialyq qaýipsizdikti odan saiyn qataitatyn zańdardy shyǵarýymyz kerek. 30 jyl múmkindik berildi ǵoi. Endi olardyń aldynda quraq ushyp júgirýdi qoiyp, talapty kúsheitý kerek. Bolmasa, arzanǵa alǵan nárselerin memleketke qaitarsyn! Sonda prezident aitqan ádiletti ekonomika bolady!" – dep túiindedi sózin Edil Jańbyrshin.
