Osy baǵytta kompaniia basshylyǵy Mańǵystaý oblysynda tórt memorandýmǵa qol qoidy.
Aqtaý qalasynda «CIO and Digital Professionals Workplace 2019» degen ataýmen ótken aýqymdy sharaǵa IT tehnologiia salasynyń aidynynda sýdaǵy balyqtai erkin júzgen iri kompaniialar men máiekti mamandar qatysty.
Erkin formatta ótken konferentsiiada zamanaýi tehnologiialar týraly jan-jaqty sóz boldy. Spikerler Qazaqstandaǵy indýstrialdyq jobalardyń júzege asyrylýyn qamtamasyz etetin jańasha oilary men usynystarymen bólisti.
Sondai-aq qatysýshylar operatordyń tehnologiialyq bazalaryn talqylady. Kompaniia óz kezeginde elimizdegi birden-bir infraqurylymdyq operator retinde kásiporyndardaǵy sandyq tehnologiiaǵa kóshýdiń tyń baǵyttaryn alǵa tartty.
Mańǵystaý oblysy ákiminiń orynbasary Nurdáýlet Qilybai ákimdik tarapynan múmkindiginshe qoldaý kórsetiletinin aityp, serpindi seriktestiktiń mardymdy máýe beretinine senim bildirdi:
– Qazaqtelekomnyń» jetistikterin túgeldei jipke túzý múmkin emes. Men osy kompaniianyń tarihy bastalǵan ýaqyttan beri baqylap kelemin. 1990 jyldary jańadan jasaqtalǵan kompaniia aiaǵyn tái-tái basqannan beri bári kóz aldymda.
Sol ýaqyttyń ózinde talshyqty-optikalyq bailanys týraly sóz bolǵan edi. Sol bastamany synaǵandar da boldy. Degenmen, osy qiyndyqtardyń bárine tótep berip, jetistiktiń tórine shyqtyńyz. Bolashaqta sandyq tehnologiia qaryshtap dami beredi. Bul úderis halyqtyń barlyq tobyn qamtidy. Osy salada áli ashylar múmkindik kóp. Sondyqtan kelińiz, birge jumys jasaiyq. Biz osy baǵytta qyzmet etýge, jaǵdai jasaýǵa, kómek kórsetýge daiynbyz, – Nurdáýlet Qilybai.
Jiynda 4 memorandýmǵa qol qoiyldy.
Osylaisha, tize biriktirip jumys jasaýǵa jol salyndy. Tiimdi yntymaqtastyqtyń arqasynda qoǵamdyq oryndar men joldy baqylaý júiesin kúsheitý, qoǵamdyq oryndardaǵy wi-fi júiesiniń jumysyn jyldamdatý, jaǵdaiat ortalyqtaryn salý, talshyqty-optikalyq bailanys jelileri men LPWAN toraptaryn qurý, ekologiialyq monitoring júrgizý, jedel járdemniń dispetcherlik qyzmetin avtomattandyrý, Big Data tehnologiialaryn túzý, munai kompaniialarynyń jumysyn ońtailandyrý múmkin bolmaq.
Al kompaniianyń jańa ónimderdi damytý departamentiniń direktory qolǵa alynǵan jobalar týraly Dalanews.kz-ke tolyq aityp berdi:
Samat Imbaev, «QAZAQTELEKOM» AQ KBD Jańa ónimderdi damytý departamentiniń direktory:
«Kompaniia kásiporyndarda symsyz tehnologiia túrindegi daiyn infraqurylymdy usynady. Atap aitar bolsaq, LORA bazalyq stansasy, indýstrialdy qaýipsizdikti qamtamasyz etetin «aqyldy kaskalar», tútin belgisin berý quraldary, radiatsiialyq signaldardy baqylaý jáne ólsheý fýnktsiialary. Sonymen birge telekom operatordyń seriktesterimen birlese júk kólikteriniń jumysyn baqylaýǵa arnalǵan mobildi ATS qurýǵa múmkindigi bar.
Jalpy, ár óńirdiń, ár qalanyń erekshelikteri, ózindik olqy tustary men túitkildi máseleleri bar. Mysaly Túrkistan oblysy qaita jańǵyryp kele jatqan jańa oblys, qala endi órkendei bastady. Kieli óńirdiń týristik áleýetin damytý – mańyzdy mindetterdiń biri.
Sondyqtan Túrkistan qalasyna týrister kelgen kezde olardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin qoǵamdyq oryndarda beinebaqylaý júielerin jetildirgimiz keledi, — dei kele, oiyn ári qarai tizbektedi:
«Analitikalyq tásilder negizinde qylmystyq áreketterdiń aldyn alýǵa bolady. Qala ósip kele jatqandyqtan, aimaqty joǵary jyldamdyqty internetpen qamtamasyz etý mindetteri de bar. Ózderińiz bilesizder, qoljetimdi internet jai ǵana oiyndar úshin emes, kóptegen salalardy damytýǵa arnalǵan múmkindik. Biz osy múmkindikterdiń aiasyn keńeitpekpiz.
Óńirdegi mektepterge qoljetimdi wi-fi internet jelilerimen qamtamasyz etýdi josparlaimyz. Jalpy «Smart siti» jobasyn da júieli túrde qaraimyz. Bul joba bir-eki elementti qamtymaidy, beinebaqylaý, tsifrlandyrý, wi-fi, sondai-aq ár qalanyń damý úrdisine bailanysty intellektýaldy sheshimderdi qamtidy».
Konferentsiiada qaýzalyp, airyqsha toqtalǵan taqyryptardyń biri - «Aqyldy qala» jobasy. Tarqata ketelik, bul – jahan elderinde keń taralǵan, álemniń órkenietti qalalarynda birizdendirilgen julyndy jobalardyń sanatynan.
«Smart siti» tehnologiialary engilizgen álemniń mańdaialdy qalalarynda elektr energiiasy barynsha únemdelip, turǵyndardyń qaýipsizdigi jan-jaqty qolǵa alynǵan. Jol-kólik oqiǵalary azaiyp, qylmystardyń sany kúrt kemigen. Infraqurylym júieleriniń jetiktigi baiqalyp, bir sózben halyqtyń turmys-tirshiliginiń jaqsarǵany anyqtalǵan. Arnaiy ornatylǵan bergishter (or.-datchik. red) jinaǵan málimetterdiń negizinde ortalyqqa qai salada aqaý bar ekendigi, qai aimaqta olqylyqtar oryn alǵany belgili bolady. Alynǵan aqparattar saralanyp, saraptalyp, máseleni sheshýdiń tiimdi joldary usynylady.
Qysqa ýaqytta kól-kósir nátijeler.
«Smart siti» jobasy az ýaqytta úlken nátijeler beredi. Máselen Qazaqstandaǵy alǵashqy smart qalalardyń biri – 14 000 turǵyny bar Aqkól qalasynda elektr energiiasynyń 40 paiyzǵa deiin únemdelgeni dáleldendi. Sonymen birge turǵyn úi-kommýnaldyq salasynda oń ózgerister oryn alyp, qaýipsizdik máselesi jolǵa qoiyldy. Al Arys qalasynda ekologiialyq ahýal qadaǵalanyp, qalanyń ishki turaqtylyǵy qamtamasyz etildi:
«Arys qalasynda qaiǵyly oqiǵadan keiin eki másele turdy: birinshiden, qalany qaita qalpyna keltirý, ekinshiden úreilengen turǵyndardy qalaǵa qaitarý boldy.
Qurylys júiesin qadaǵalaý úshin úlken biiktikte kameralar ornatyp, qala óńiniń ózgerýin qadaǵaladyq, qaitadan ómir bitkenin baiqadyq.
Arystaǵy radiatsiianyń mólsheri shamadan tys,-degen sybystarǵa núkte qoidyq. Sebebi, «Aqyldy qala» jobasynyń bir baǵyty – ekologiialyq monitoring bolyp tabylady. Bul boiynsha eldimekendegi ziiandy aýa mólsherin dál anyqtaýǵa bolady. Arys qalasynda radiatsiianyń eshqandai da shamadan aspaityndyǵyn kórsetip, turǵyndardyń kózin jetkizdik. Iaǵni boljamdar men joramaldardyń nemese sarapshylar pikiriniń negizinde emes, naqty matematikalyq dáldik pen datchikterdiń kórsetkishiniń negizinde kóz jetkizdik»,-dedi Samat Imbaev.
Mańǵystaý oblysy boiynsha biyl 2,5 shaqyrymdyq talshyqty-optikalyq jeli tartylmaq. Bul – shalǵai aýyldarǵa internet tartý jobasynyń bir bóligi bolatyn. Osylaisha, tsifrlandyrý mindetteriniń mardymdy bóligi iske asyrylmaq.
Sondai-aq ótken jyly «Qazaqtelekom» tarapynan LORA tehnologiiasynyń pilottyq jobasy engizilgen bolatyn.
Memorandým aiasynda osy bastama qadaǵalanady. Munai kásipshiligindegi tehnologiialardyń jańartylýy, jańǵyrtylýy, zamanaýilandyrylýy – osy memorandýmnyń sheńberinde júzege asyrylady. Nátijesinde shyǵyndardy azaityp, ónimdilikti arttyrý basty nazarda bolmaq. Bul óz kezeginde tek ekonomikalyq turǵydan tiimdi bolyp qoimai, ekologiialyq ahýaldyń turaqtylyǵyna kepildik beredi.
Jańa tehnologiia jańa mamandardy qajet etedi. Tehnologiialyq damýmen birge mamandardyń kásibi biliktiligi qatar júrýi tiis.
Sondyqtan olardy daiarlaý boiynsha «Qazaqtelekom» AQ barynsha atsalysyp, jan-jaqty jumys júrgizýge daiyn. Ózindegi bar bilimdi tutynýshylarmen bólisýge ázir. Kompaniia syrt sarapshylardyń qosar aqylyna da ashyq ekenin bildirdi. «Smart qalany» salý – tek ákimdiktiń emes, sondai-aq IT salasyndaǵy kompaniialardyń tarapynan belsendilikti qajet etedi. Osy sebepti telekom operator jergilikti IT kompaniialarmen birlese otyryp, salmaqty sheshimder qabyldaý, tiianaqty nátijelerge qoljetkizýdi murat tutqan.
Al «Smart qala» júiesi – tushymdy biznes jobalardy júzege asyrýǵa zor múmkindik ekendigi túsinikti.
«Aqyldy qala» júiesi – eldimekenniń týristik tynysyn asha túspek. Týrizmniń damýy – jekelegen jáne iri kásiptik nysandardyń irgesi nyǵaiyp, kemeldenýine jol ashpaq. «Aqyldy qalaǵa» salynǵan qarajattyń ár tiyny aqtalyp, az ýaqytta orasan paida ákeledi,-deidi mamandar.
Sondyqtan «Qazaqtelekom» kompaniiasynyń bul jobasy – der kezinde jasalǵan durys qadam, barlyǵy úshin tiimdi batyl bastama bolmaq.
Aisara AITMAN,
Dalanews-tiń Aqtaýdaǵy tilshisi
