Sonyń ishinde Qazaqstannyń qorshaǵan ortasyna ziianyn tigizbeitin reaktordy tańdaý, AES oryn tebetin aýdandy anyqtaý boiynsha aýqymdy jumys júrgizildi. Sheteldik AES-terge is-saparlar uiymdastyrylyp, osy salanyń bilikti mamandarymen konsýltatsiialar júrdi.
Sarapshylardyń uiǵarymyna sai AES qurylysyna yńǵaily aýdan retinde Almaty oblysy Jambyl aýdanyna qarasty Úlken aýylynyń aýmaǵy tańdaldy.
El úkimeti AES qurylysynda sátti jobalardy júzege asyrǵan memleketterdiń tehnologiiasyn elekten ótkizgen bolatyn. Sonyń nátijesinde kelesidei kompaniialar short-paraǵy ázirlengen edi:
- HPR-1000 qytai kompaniiasy – CNNC;
- APR-1400 reaktory bar korei kompaniiasy – KHNP;
- VVER-1200 jáne VVER-1000 reaktorlary bar Resei kompaniiasy – Rosatom;
- EPR-1200 reaktory bar frantsýz kompaniiasy – EDF.
Zertteý nátijesi 2022 jylǵy mamyrda atom óndirisin damytý jónindegi vedomstvoaralyq komissiianyń otyrysynda qaraldy ári maquldandy.
«Atom energiiasyn paidalaný týraly» QR zańynyń 12-babyna sáikes Iadrolyq qondyrǵylardy salý jáne salý aýdany týraly sheshimdi aýmaǵynda qondyrǵy salý josparlanyp otyrǵan jergilikti ókildi organdardyń kelisimimen Smaiylov Úkimeti qabyldaidy. Bul rette máslihat jergilikti ókildi organ bolyp esepteledi.
Osyǵan orai, ótken jyldyń qarasha aiynda Almaty oblysy máslihatynyń otyrysynda aýdan turǵyndaryn quptaýymen qurylysqa kelisim berý týraly sheshim qabyldanǵan.
Al osy aidyń 22-si kúni atom elektr stantsiiasyn salý boiynsha Almaty oblysynyń Úlken aýylyndaǵy mektep zalynda qoǵamdyq talqylaý ótedi.
Buǵan deiin qoǵamdyq tyńdaý 28 aqpanǵa josparlanǵan edi, alaida keiinge shegerildi.
Álemjelidegi belsendiler AES salý boiynsha referendým ótkizý qajettigin talap etken edi. Energetika vitse-ministri Jandos Nurmaǵambetov bul máseleniń referenýmǵa salynbaitynyn málimdegen.
"Referendým bolmaidy. Bul másele referendýmǵa shyǵarylmaidy. Aldymen, alańnyń ornalasqan jerine qatysty suraq bar. Ekinshiden, eń bastysy – tehnologiia jáne qarjylyq-ekonomikalyq model. Ol qalai áser etedi, biz muny qalai júzege asyramyz? Bul jóninde túitkilder bar, - degen edi vitse-ministr.
Josparǵa sáikes, AES qurylys-montaj jumystary 2034 jyly aiaqtalyp, 2035 jyly stantsiia paidalanýǵa berilýge tiis.
Buǵan deiin DALA NEWS-ke suhbat bergen sarapshy Azat Qonysbek "Qazaqstan vendor tańdaýda qatelespeý kerek" degen pikir bildirgin. Ol búgingi tańda frantsýzdardyń, shvedtiń, belgiianyń tehnologiiasy eń ozyǵy dep sanaidy.
"Frantsiiada alynatyn elektrdiń 80 paiyzy AES-qa tiesili. Shvetsiiada – 75 paiyz, Belgiiada - 65 paiyz. Osy jaǵynan alǵanda, frantsýzdardyń tehnologiiasyna arqa súiesek, múlde utylmas edik dep aitar edim.
Jalpy, olardyń bul baǵyttaǵy tájiribesi mol. Fizika salasynda alǵashqy Nobel syilyǵyn alǵandar da osy eldiń ǵalymdary.
Tipti, mektepte himiia men fizika pánderi arqyly belgili, polonii, radii syndy elementterdi ashqan ataqty erli-zaiypty ǵalymdar Per men Mariia Kiýri de Frantsiia azamattary. Munda Kiýri atyndaǵy ǵylymi institýt ta bar irgetasy ejelden qalanǵan. Aitaiyn degenim, qai jaǵynan alsaq ta AES qurylysyna qajetti tehnologiialardyń eń ozyǵy Frantsiiaǵa tiesili», - deidi Azat Qonysbek.
https://dalanews.kz/bas-takyryp/86848-vendor-tangdauda-qatelespeu-kerek-ka
