Saiasi keńistik pen saiasi ýaqyt tarihi arenaǵa qashanda jańa tulǵalardy shyǵaratyny belgili. Olardyń qalyptasyp, túzilýi sol kezeńdegi qoǵamdyq qatynastardyń ishki talaptary men halyqtyń saiasi-demokratiialyq jáne áleýmettik-ekonomikalyq murat-múddeleri men umtylys-maqsattaryna bailanysty. Osyndai sabaqtastyqtan HH ǵasyrdyń sońǵy on jyldyǵyndaǵy Qazaqstannyń saiasi tarihy sony ózgeristerden, saiasi sahy- naǵa jańa tulǵalardyń kelýinen kende bolǵan joq.
Sondai kezeńde saiasi arenaǵa erekshe tegeýrinimen, ózindik baǵdar-ustanymymen julqyna shyqqan saiasatkerlerdiń biri ári erekshe turpattysy, tereń biliktisi Marat Turdybekuly Ospanov edi. Mákeńniń kózi tiri bolǵanda biyl 75 jasqa aiaq basar edi. Biraq sum ajal aptal azamatty aramyzdan tym erte alyp ketti.
Sóz joq. Táýelsiz Qazaqstan memleketi men onyń basty zań shyǵarýshy organy Parlamenttiń tolysyp, qalyptasýynda Marat Ospanovtyń eńbegi zor. Kezinde úzeńgiles áriptesi, eks-prezident Nursultan Nazarbaev: «Marat Ospanovtyń memlekettik jáne qoǵamdyq jumysy eli men halqyna qyzmet etýdiń úlgisi bolyp tabylady» dep baǵalady.
Marat Ospanovtyń intellektýaldyq deńgeiin, saiasatkerlik alymyn, adamgershilik qasietterin, demokrat, parlamentshi retindegi kózqarastaryn tereńnen biletin, pikir talasymen de, pikir birligimen bir-biriniń qadir-qasietin ádiletti sezingen kórnekti jazýshy, memleket qairatkeri Ábish Kekilbaev óziniń talantty áriptesi, rýhani inisiniń kelbeti týraly bylai tolǵanǵan bolaty: «Ol rasynda da, bizdiń tusymyzdaǵy saiasat aspanynyń eń jaryq juldyzdarynyń biri bop shyrqaý biikke kóterildi. Talantynyń, tabandylyǵynyń, bilimdiligi men kúreskerlik ótkirliginiń arqasynda kóterildi» dep memlektshil tulaǵaǵa ádil baǵasyn bergen bolatyn.
Onyń saiasatker, memleket qairatkeri retindegi san-salaly qyzmetin saiasi tarihymyz áli de baǵalaidy. Saiasatkerdiń saiasi kelbetin ashý – ǵylym ári óner. Ásirese saiasi Olimptiń biigine shyqqan, Marat Ospanov turpattas keń tanymal, kóp qyrly saiasatker týraly jazý kúrdeli de jaýapty is.
Saiasatkerdiń saiasi kelbetin ashýda saiasattaný ǵylym mynadai negizgi tipterdi usynady: saiasi-ideologiialyq (saiasi-dúnietanymdyq) kelbet, saiasi-psihologiialyq kelbet, tarihi kelbet; saiasi ómirbaian.
Marat Ospanovta óz ýaqytynyń perzenti. Tarihi kelbeti men saiasi ómirbaiany sol kezeńdegi kóptegen zamandastaryna uqsas, biraq ózgesheligi de az emes.
Marat ospanov óziniń eń alǵashqy eńbek jolynda pioner, komsomol uiymdary aiasynda alǵashqy saiasi sabaqtar alǵanyn bilemiz. SOKP-nyń qatal da júieli uiymdyq jáne ideologiialyq mektebinde synnan ótti. Onyń negizi bolyp tabylatyn iri bastaýysh uiymyn basqaryp, ujymnyń taǵdyry men áleýmettik jaǵdaiyna, ondaǵy psihologiialyq-adamgershilik ahýalǵa, tártibine, jastardyń bolashaǵyna, kadrlardyń sapasyna jaýap berý jaýapkershiligin moinyna aldy.
Saiasi-ideologiialyq uiymnyń bedeli men abyroiy kóp rette onyń liderine, onyń ustanymy men intellektýaldyq deńgeiine bailanysty. Bul rette Aqtóbe meditsinalyq akademiiasy professor-oqytýshylar ujymynyń urpaqtar aldynda maqtanýyna bolady. Olardyń saiasi lideri – Marat Ospanov 90-jyldardyń basynda saiasat sahnasyna shyqqan qairatkerlerdiń qataryndaǵy, ádiletin aitsaq, eń bir intellektisi, demokrattyǵy, ishki jáne syrtqy mádenieti bir tutas, tabiǵi úilesken tulǵa edi.
Al Marat Ospanovtyń saiasi jolynyń, ómirbaianynyń basqalardan ózgeshiligi nede? Eń aldymen ol Máskeýdegi sol kezdegi eń bir elitalyq oqý orny G.V. Plehanov atyndaǵy halyq sharýashylyǵy institýtyn bitirip, ekonomikalyq ǵylymnan, irgeli bilim alýy, jalpy tereń gýmanitarlyq, jalpy filosofiialyq bilim alýynda.
Erkin, ózgeshe oilaý, dúniege, ár qubylysqa, synshyl filosofiia kózimen qaraý, shynaiy intelligenttik pen tazalyqtyń, printsipshildiktiń tamasha mektebinen ótýi. Máskeý oqý oryndaryna tán ozyq oidan, rýhani táýelsizdikten taǵlym alyp, boiyna erkin sińirýi edi. Osy turǵydan Marat Ospanov ekonomikalyq teoriia salasynda, ásirese, salyq teoriiasy men praktikasynda, memlekettik ekonomikalyq saiasattyń túbegeili máselesinde óz opponentterinen kósh ilgeri turdy.
Marat Ospanovtyń saiasi ómirbaianyndaǵy taǵy bir erekshelik – onyń ár máselede óz jolymen júrýi, basqalardy qaitalaýdan boiyn aýlaq salyp, taptaýyryn bolǵan joldar men ádisterden aýlaq bolýǵa tyrysýy, qai iste de sony baǵyttar men bastaýlarǵa umtylysyn erekshe atap aitýǵa bolady.
Ol árbir iste óziniń qoltańbasyn, óz pikiri men oiyn, óziniń jan azabymen kelgen joldar men baǵyttardy taýyp otyratyn.
Úlken saiasatqa kelýi de erekshe. Elge kóp úmit pen kúdik ákelgen, álemge de, KSRO-da jan bitirip, qozǵalysqa keltirip, búkil álemdik saiasat pen ideologiiaǵa, adamdar kózqarasyna qan júgirtken 1985 jyldyń sáýirinde jariialanǵan jańasha oilaý men qaita qurý elimiz intelligentsiiasyn, ásirese onyń erkin oilaityn, eldiń damý jolyn boljamdap, baǵamdaǵan jas qanatyn jan tynyshtyǵynan aiyrdy. Olar el taǵdyryn, ult qamyn oilady. Olar jańarý, qaita qurý men demokratiiaǵa qatty sendi.
Iá, Marat Ospanovta qaita qurý, jańarý úderisterin tól isim dep tanyp, oǵan tikelei aralasýdy óziniń azamattyq boryshy dep túsindi. Onyń saiasi qyzmetiniń, dúnie tanymy men ustanymdarynyń jańa kezeńi bastaldy. Abai danyshpan aitqandai «Sóz túzeldi, sóileýshi sende túzel!» deitin zaman keldi. Tý ustap, tulpar mingisi kelgender qatary Qazaqstannyń ár aimaǵynan shyqty. Olar ondaǵan, júzdegen klýbtar, qoǵamdar, birlestikter qurdy. Saiasi ahýal qyza tústi...
Mákeń bul kezeńde de óz jónimen júrdi. Myna bir jaǵdaidy da aitý kerek. SOKP jańa saiasatyna bailanysty óziniń Ortalyq jáne jergilikti basshylyq apparatyna jańa, tyń kadrlardy iriktep, tarta bastady. Partiia, ásirese, analitikalyq oilaý qabileti daǵdysy bar, ǵylymi ataǵy bar jas kadrlarǵa meilinshe zárý bolatyn. Partiia uiymdarynda, konferentsiialarda balamaly sailaýlar ótip, aýdandyq, qalalyq, tipti oblystyq partiia komitetteri hatshylary qatarynda osyndai demokratiialyq jolmen kelgen kadrlar Qazaqstanda da barshylyq edi. Partiia saiasatynyń arnasynda júrse Mákeńniń aldynan da biraz múmkindik ashylar edi. Biraq ol óz jolymen, soqtyqpaly, soqpaqty tar jol, taiǵaq asýlarmen ketti...
Bári Marat Ospanovtyń 1989 jylǵy KSRO Halyq depýtattaryn sailaý qarsańyndaǵy sol kezdegi Qazaqstan Kompartiiasy Aqtóbe oblystyq komitetiniń birinshi hatshysy Iýrii Trofimovke 1989 jyly 17 martta jol- daǵan hatynan bastalǵan edi. Ádette, kóptegen zertteýshiler bul hatta negizgi másele azyq-túlik tóńiregindegi ahýal dep esepteidi. Al bizdiń qolymyzdaǵy «Marat Ospanov qory» arqyly tigen hattyń mazmunyna naqty ári tereńirek úńilsek onda kóterilgen máseleler áldeqaida mańyzdy ekenin baiqaýǵa bolady. Hatta saiasi, demokratiialyq máseleler naqty ári ótkir qamtylǵan. Avtor obkomnyń basshysyna: «Meniń joldaýym eń sońǵy instantsiiadaǵy aqiqat bolýǵa dámeli emes, biraq ol sizge oblysymyzdyń qoǵamdyq-saiasi, ekonomikalyq jáne áleýmettik ómiriniń mańyzdy baǵyttaryndaǵy ahaýaldy obektivtendirýge kómektesetinine senimdimin» dep, óz joldaýynyń negizgi leitmotivin naqty aitqan.
Shyndyǵynda 1989 jylǵy KSRO Joǵarǵy Keńesine sailaý keńestik qoǵamdy dúr silkintti. Keńes Odaǵynyń batys aimaǵynda sailaý balamalyq negizde ótip, halyq tuńǵysh ret óz kúshine sendi. RSFSR quramyndaǵy 40-qa jýyq oblystardyń birinshi basshylary sailandy.
Saiasi biliktiń basynda qalt-qult etip otyrǵan, alaida ákki, tis qaqqan jyryndy fýnktsioner, sirijandy Gennadii Kolbin bul ahýaldyń ózi úshin sońǵy tuiaq serper ekenin sezgendei, respýblikadaǵy búkil saiasi-ideologiialyq ahýaldy partiialyq apparattyń tezimen óz qaraýynda ustaýǵa jantalasty. Aqtóbe oblysyndaǵy jaǵdai da sondai edi. Ol kezde oblystyq partiia komitetiniń qolyndaǵy bilik ushan-teńiz bolatyn. Muny Marat Ospanov durys paiymdaǵan. Sondyqtan ol óz hatynda «oblys tirshiliginiń jaǵdaiy kóp rette birinshi hatshynyń jeke basyna, onyń biliktiligi deńgeiine, qazirgi zamanǵy kategoriialarmen oilaý qabiletine tyń ideialar men jańasha ádisterdiń generatory bola bilýine, túptep kelgende, obektivtiligi men adamgershiligine tikelei bailanysty» dep týra atap kórsetken.
Marat Ospanov eń aldymen ekonomist. Ol úshin ekonomikalyq saiasattyń túpki nátijesi jáne basty kórsetkishi – halyqtyń áleýmettik jaǵdaiy, ár otbasynyń dastarqanynyń toqshylyǵy. Sondyqtan hat avtory endi máseleni naqty arnaǵa oblystaǵy agrarlyq sektordaǵy ahýalǵa burady. Ol oblys basshysynyń uzaq jyldar Qazaqstan Kompartiiasy Ortalyq Komitetiniń hatshysy retinde aýyl sharýashylyǵy salasyn birneshe jyldar basqarǵanyn esine sala otyryp, toqyraý jyldaryndaǵy osy saladaǵy qordalanǵan máseleler negizinde óziniń endigi arada onyń oblystyń aýyl sharýa- shylyǵyn quldyraýdan alyp shyǵýyna kúmáni barlyǵyn da týra jariialaidy.
Hatta odan keiin oblys halqyn, ásirese, Aqtóbe qalasyn azyq-túlikpen qamtmasyz etýdegi óreskel olqylyqtar, densaýlyq saqtaý mekemeleri men oqý oryndarynyń materialdyq-tehnikalyq jaǵdaiyndaǵy ahýal, joǵarǵy oqý oryndaryn turǵyn úimen qamtamasyz etýdegi jyldar boiy sheshilmei kele jatqan máselelerge oblys basshysynyń nazary aýdarylǵan.
Marat Ospanovtyń hatynda oblys, basqa deńgeidegi basshylar úshin kúni búginde, keleshekte de mańyzdy mynadai qorytyndy bar: «Adamdardyń óz úmitterin, óz ańsarlaryn árkez naqty basshymen bailanystyrýy qashanda ádiletti. Budan eshqaida kete almaisyń. Olar (adamdar) tehnologiialyq nemese ekonomikalyq názik máselelerge tereń mán berip jatpaidy jáne istiń jaiyn turmystyq sana deńgeiinen jáne óz dastarqanyna qosylǵan dámmen baǵalaidy». Eldegi kúni búgingi ahýal úshin de mańyzdy qorytyndy.
Oblysty, qalany, aýdandy kim basqarsyn, ol qandai josparlar jasap, tamasha demokrat, keremet jariia qairatker, quqyqty qorǵaýshy bolsyn, biraq ár aimaqtaǵy adamdardyń qoly kúndelikti qarapaiym dastarqan molshylyǵyna jetispese – esh saiasat halyq tarapynan qoldaý tappaidy. Halyq dóp aitqan ǵoi: «Oraza namaz – toqtyqta» dep.
Hatty taldaýdan shyǵatyn basty qorytyndy – onyń avtorynyń qoǵamdyq qatynastardyń tabiǵatyn jaqsy biletindigi, partiia basshylyǵyndaǵy kadrlardyń zaman aǵysyn, jańa ýaqyttyń talabyn sezbegendigin týra, batyl aitýy, búkil qoǵamdaǵydai, onyń ár aimaqtarynda da demokratiia men jariialylyq rýhyna sai tyń ózgerister men batyl qadamdardyń qajettigin búkil bolmys-tanymymen sezgen jańa turpatty bir saiasatkerdiń pisip- jetilgendigi.
Bul hattan keiin M.Ospanovqa búkil kózqarastyń ózgergendigi – belgili másele. Biraz qysym da kóre bastady. Ol oblystyń saiasi tirshiliginiń bel ortasynda turdy. Bireýler onyń batyl pikirine qoldaý bildirip, onyń tóńiregine toptasty.
Osyndai saiasi kúrestiń nátijesinde Marat Ospanov 1990 jylǵy on ekinshi sailanǵan Qazaq KSR-y Joǵarǵy Keńesiniń depýtaty bolyp sailanyp, eldiń saiasi ómirindegi bedeldi tulǵalardyń birine ainaldy.
Aqtóbeden kelgenmen «aimaqtan keldim, áliptiń artyn baiqaiyn» degen máimóńke psihologiiadan boiyn áýelden aýlaq saldy. Saiasi úderisterdiń qyzýy kóterilip, keneresinen tasyp, býyrqanyp, qoǵamdyq ómirdiń, ulttyq namystyń nebir kúrdeli máselelerin kún tártibine shyǵaryp, talqylap jatqan sol kezdegi astana Almatydaǵy saiasat «maidanyna» birden aralasty. Jaltaqtamai, kibirtiktemei, bel sheship, bilek túre, belsene kiristi.
Oiy da, tegeýrindi is-qimyly da kóbinen biik turdy. Saiasat sahnasyna taǵy bir marqasqa, bilimi men biliktiligi mol, keń alymdy, planetarlyq oilaý júiesi bar saiasatkerdiń kelgendigi birden kórindi. Onyń úlken saiasattaǵy onjyldyq is-áreketi, qimyly, paiym parasaty osyny dáleldedi. Osy on jylǵy kúrdeli de qaishylyqty saiasattaǵy, ne bir jan alysyp, jan berisken kezeńdegi Marat Ospanovtyń saiasi kelbeti qandai? Ol bizge nesimen taǵylymdy jáne qundy?
Eń aldymen ekonomist-teoretik bolyp tabylatyn Marat Ospanov saiasatker retinde óziniń kemel, jan-jaqty tereń teoriialyq bilimimen, ásirese qoǵam damýynyń ekonomikalyq-áleýmettik damýynyń kúrdeli zańdylyqtary men kategoriialaryn bilýimen erekshelendi.
Ótken ǵasyrdyń 90-shy jyldarynyń basy Qazaqstannyń memlekettik, saiasi damýynda ótpeli qoǵam kezeńine aýysyp, el bolashaǵyn, ásirese, onyń ekonomikalyq-áleýmettik damýyn baǵdarlaýda múldem jańa mindetter turdy. Josparly ekonomikadan naryqtyq ekonomika qundylyqtary men kategoriialaryna, basqarý ádisterine aýysý, jekemenshik pen biznestiń damýyna keń óris ashý el sharýashylyǵy damýynyń negizgi baǵytyna ainaldy. Irgeli teoriialyq bilimi bar Marat Ospanov XII sailanǵan Joǵarǵy Keńestiń osy saladaǵy basty teoretikteriniń, onyń zańnamalyq negizin qalaýshylardyń birine ainaldy.
Onyń «Parlament demokratiianyń negizgi tiregi» degen tujyrymy onyń qoǵam ómirindegi parlamenttiń orny týraly printsipti ustanymy edi. Ol Parlamentti elimizdiń búkil tirshiligin retteitin sapaly zańdardy shyǵarýdyń bedeldi ortalyǵyna ainaldyrýdy óziniń depýtattyq, spikerlik qyzmetiniń basty maqsaty jáne máni dep túsindi.
Onyń parlament, parlamentarizm institýty týraly tamasha oilary, pikirleri, bastamalary óte kóp edi. Ol 1995 jylǵy Konstitýtsiiaǵa sáikes elde prezidenttik basqarý nysany engizgennen keiin de parlament, parlamentarizm institýty bedelin saqtaý, nyǵaitý isinde bir qaraǵanda kózge kórinbeitin kóp jumys tyndyrǵan spiker desem aqiqattan alystamaǵan bolar edik. Marat Ospanov esimi halyq jadynda parlament palatalarynyń eń bedeldi tóraǵasy retinde saqtalyp qaldy. Ol Qazaqstan Úkimeti basshylarynyń da bilgir de ádil opponenti bola bildi.
Marat Ospanovtyń Májilis spikeri retindegi basty qasieti – Parlamentti demokratiia men jariialylyqtyń eldegi basty tiregi men úlgisi dep túsinip, zań shyǵarý úrdi men sol kezeńdegi el damýyndaǵy kúrdeli áleýmettik-ekonomikalyq problemalardy talqylaý kezinde keń de ashyq pikir talasyn qamtamasyz etip, biri-birine qarama-qarsy pikirlerdiń aitylyp, tyńdalyp, talqy tezine túsýine jaǵdai jasap, baǵyttap otyrdy.
Májilis Tóraǵasy zań shyǵarý úrdisindegi, ár jylǵy respýblikalyq biýdjetti bekitý men oryndalý esebi jónindegi Parlamenttiń basty áriptesi Úkimetpen araqatynastyń printsipti, joǵary talapkershilik jaǵdaiynda bolýyna jetisti. Bul máselelerde Marat Ospanov árkez biikte boldy, sarabdal saiasatker-strateg retinde kórindi. Sol kúrdeli tarihi kezeńdegi eldegi shetin áleýmettik-ekonomikalyq ahýaldy naqty baǵalaýda, ondaǵy qordalanǵan problemalardy sheshýdiń makroekonomikalyq joldaryn, onyń zańnamalyq negizderin nyǵaitýda qandai zańdardyń basymdyǵy men qajettigin bilýi, jalpy intellektýaldyq deńgeii jóninen Marat Turdybekuly, bizdiń pikirimizshe, Úkimet basshysy men onyń orynbasarlarynan kósh ilgeri joǵary turdy. Muny sol ýaqyttaǵy Úkimet músheleri de moiyndady.
Marat Ospanov basqarǵan Májilispen áriptestik sol kezdegi Nurlan Balǵymbaev basqarǵan Úkimet úshin naǵyz saiasi syn mektebi boldy. Óz spikeriniń úlgisimen depýtattarda sol Úkimettiń aldyna úlken talaptar qoia bildi. Onyń ústine, makroekonomikalyq máselelerdi sheshý týrasynda Májilis Tóraǵasynyń derbes, balamaly baǵdarlamasynyń bolýy Nurlan Balǵymbaev kabinetindegi, ásirese, ekonomikalyq-qarjy blogyndaǵy kadrlardyń isine erekshe talap ahýalyn týdyryp, olardyń parlamentshiler pikirimen únemi eseptesýine zor yqpal etetin.
Marat Ospanovtyń suńǵyla saiasatkerlik, harizmalyq úzdik qasietteri myńdaǵan sailaýshynyń kóńil-kúiin, talǵamyn dál tapqan talǵampazdyǵy, mámlegerlik sheberligi asa tartysty ótken 1999 jyldyń kúzindegi parlamenttik sailaýda jarqyrai kórindi. Partiialyq tizimmen alǵash ret ótken sailaýda eń kóp daýysqa ie bolǵan «Otan» partiiasy bul sailaýdaǵy tabysy úshin kóp rette Ospanovtyń harizmalyq bedeline, intellektýaldyq áleýeti, sailaý naýqanynda alýan ádister men amaldardy biliktilikpen, ikemdi de úilesimdi paidalana bilýine, eldiń áleýmettik-ekonomikalyq jáne demokratiialyq damý, bul úderisterdegi parlament institýty, depýtattar korpýsynyń orny týraly syndarly kózqarasy men pozitsiiasyna bailanysty da boldy desek tarihi aqiqatqa qaishy kelmes.
Bizdiń baiqaǵanymyz Marat Ospanov áýelide «Otan» partiiasyna sonshalyqty ish tarta qoiǵan joq. Birde men ol kisiniń kabinetine arnaiy kirip, «Otan» partiiasy týraly pikirin bilip, keleshekte osy partiiaǵa kirý-kirmeý máselesi týrasynda oiyn suradym. Ol maǵan: «Qaidaǵy «Otan»? Onyń tóraǵasy mindetin atqarýshy Tereshenko shet elden kreditke alynǵan tórt milliard mólsherindegi AQSh dollarynyń qaida ketkeni úshin halyq aldynda jaýap berýi kerek!» degen edi. Onyń bundai kóńil-kúide bolǵanyn belgili saiasatker, marqum Altynbek Sársenbaev ta bekitip, 1999 jylǵy sailaý aldyndaǵy ahýal týraly kezinde «Vremia» gazetinde bylai dep jazdy: «Ol kezde bizdiń aldymyzda Parlament sailaýyna prezidenttik baǵyttaǵy partiiany daiyndaý mindeti turdy. Biz ol kezde Tereshenkonyń bastaýymen bul partiianyń, ásirese, ashyq, taza parlamenttik sailaýda jeńiske jete almaitynyn túsindik. Sol ýaqytta bir jaǵynan partiialyq tizimdi bastaityn, ekinshi jaǵynan sailaýshylardyń úlken senimine ie áleýetti jeke tulǵa qajet boldy. Jáne biz Marat Tajin ekeýimiz (ol kezde Prezident Ákim- shiligi basshysynyń orynbasary) Marat Turdybekulyna kelip, onyń «Otannyń» lideri bolýyn suradyq. Ol uzaq ýaqyt kelispedi. Alaida biz oǵan bylai dedik: bizdiki qaitken kúnde «Otannyń» abyroiyn saqtaý jónindegi koniýktýralyq áreket emes másele áldeqaida kúrdelirek. Elde bir durys partiia qurylýy qajet. Bul sózderden keiin ol kelisimin berdi».
Marat Ospanov artynda úlken ǵylymi-pýblitsistikalyq mura qaldyrdy. Ol dúnieler saiasatkerdiń rýhani-ideologiialyq kelbetin ashýǵa múmkindik beredi. Onyń ekonomist-ǵalym retin degi eldiń damý bolashaǵyna, 1998-1999 jyldardaǵy ekonomikalyq daǵdarystan shyǵý, ekonomikany saýyqtyrý jónindegi tyń ideialary «Turaqtandyrýdan ósýge qarai (1999- 2005 jyldarǵa arnalǵan ekonomikalyq baǵdarlama)» Baǵdarlamasynda jinaqtaldy. Ony óz atynan Prezident pen Úkimetke usyndy. Marat Ospanov jasaǵan tól baǵdarlamasynyń qanshalyqty mańyzdylyǵy, óz ýaqytynda jasalǵandyǵy, onyń, túptep kelgende 1999 jyldyń kúzinde jańadan qurylǵan Qasym-Jomart Toqaev basqarǵan Úkimettiń orta merzimdik áleýmettik-ekonomikalyq strategiiasynyń negizine ainalǵandyǵy ǵylymi ádebiette jan-jaqty aitylǵan.
Ospanovtyq sol baǵdarlamanyń keibir ideialary kúni búginge deiin mańyzdy, ómirsheń. Búgingi tereń daǵdarystan shyǵý úshin baǵdarlamanyń, ásirese, salyq, aqsha-qarjy, biýdjet saiasaty týraly bólimderiniń kóptegen naqty, qundy oilaryna taǵy bir nazar aýdaryp, búginde oǵan súienýge bolady dep esepteimiz.
Ol jariialylyqty, halyqpen ashyq sóilesýdi óz tirshiliginiń basty erejesi, saiasatkerge qoiylar basty talap dep tanydy. Marat Ospanov úshin buqaralyq aqparat quraldary demokratiia men parlamentarizm institýtynyń eń bedeldi, áleýetti áriptesi boldy.
Qai ýaqytta da eń bir kúrdeli, qym-qiǵash, daýly da tartysty máselelerde BAQ quraldary ókilderimen pikir alysýdan tartynbaityn. Óz pikirin ashyq, týra, batyl aitatyn. BAQ ókilderimen birlesken jumystan úlken qanaǵat, lázzat alatyn. Osy qasietteri úshin de ol jýrnalister arasynda úlken bedel men qurmetke, ár sózine senimge ie sirek qairatkerlerdiń biri edi. Bul da onyń saiasi kelbetiniń bir ereksheligi ári qundy qyry edi.
Táýelsizdik qalyptastyrǵan ulttyq saiasi keńistigimizdegi memleket, demokratiia, parlament pen parlamentarizm qalyptasyp jáne damýynyń kúrdeli tarihynda ózindik saiasi kelbeti bar, iri saiasatkerdiń, derbes tulǵa- nyń, kemel parlamentshiniń biri Marat Ospa novtyń bolǵandyǵy tarihi shyndyq, ádiletti aqiqat. Ókinishtisi ǵumyrynyń tym qysqa bolǵandyǵy.
