350 rezervisttiń 253-i jumysqa ornalasqan
Jas qazaqstandyqtar úshin óziniń ashyqtyǵymen jáne tiimdiligimen erekshelenetin áleýmettik-saiasi lift qurý ideiasyn Prezident Qasym-Jomart Toqaev 2019 jylǵy sailaý naýqany aiasynda usynǵan bolatyn.
Bul – jobanyń iske qosylýy joǵary daiyndyqtan ótken jastarǵa mansap baspaldaǵymen memlekettik uiymdarda da, kvazimemlekettik sektorda da basshylyq laýazymdarǵa kóterilýge de biregei múmkindik ashýdy kózdeidi.
Sondai-aq, rezervtegiler tizimine engizilgen qazaqstandyqtar úshin bólingen qarajat sheginde Qazaqstan Respýblikasy Prezidentiniń janyndaǵy Memlekettik basqarý akademiiasynda jáne onyń filialdarynda odan ári kásibi nemese tulǵalyq damý úshin oqý kýrstary men biliktilikterin jetildirýden ótýge múmkindik berildi.
Búgingi tańda Memlekettik qyzmet isteri agenttiginiń derekteri boiynsha eki irikteýden turatyn 350 rezervisttiń 253-i jumysqa ornalasqan. Alǵashqy irikteý 2019 jyly ótti. Qatysýshylardy baǵalaý úshin memlekettik qyzmettiń kásibi ókilderi, ÚEU ókilderi, sala mamandary, sonymen qatar qoǵam qairatkerleri shaqyryldy.
Qatysýshylarǵa qoiylatyn negizgi talaptardyń qatarynda Qazaqstan azamattyǵy, jas shekteýi (35-ten joǵary emes), joǵary bilim, usynys hat, sondai-aq jumys ótili (keminde 5 jyl) bolǵan.
Sondai-aq, Prezident taǵaiyndaǵan saiasi jáne memlekettik qyzmetshiler irikteýge qatysqan joq. Máselen, ótinimderdi qabyldaý bastalǵany týraly habarlanǵannan keiin alǵashqy kúnderi ǵana 3 myńnan astam qatysýshy tirkelse, keiin elimizdiń barlyq aimaqtarynan, sondai-aq shetelden kelgen qatysýshylar sany 13 myńǵa deiin ósti.
Barlyǵy 7,3 myń jas jerlester irikteýge jiberildi, olar onlain testileýden bastap, sarapshylyq komissiia múshelerimen jeke áńgimelesýge deiin, iaǵni bir orynǵa 24 úmitker irikteýdiń birneshe kezeńinen ótti.
2019 jylǵy irikteý nátijesinde 300 jas qazaqstandyq bes jyl merzimge zapastaǵylar tizimine endi. Kóp uzamai rezervtegiler memlekettik qyzmettegi ákimshilik-saiasi laýazymdarǵa, kvazimemlekettik sektordaǵy basshylyq qyzmetterge taǵaiyndaý úshin qarastyryla bastady.
Alǵashqy irikteýden qazirgi tańda 300 rezervtik qyzmetkerdiń 223-i jumysqa ornalasqan. Ortalyq memlekettik organdarǵa – 105, jergilikti atqarýshy organdarǵa – 36, ulttyq kompaniialarǵa – 47 jáne basqa da jeke uiymdarǵa – 35, sonymen birge 20 rezervshi – saiasi, 11-i – «A» korpýsyna, Parlament Májilisiniń depýtattyǵyna – 1, oblystyq máslihattyń depýtatyǵyna 1 rezervtegi azamat alyndy.
Jastar qaida eńbek etýde
Joba óziniń ózektiligin dáleldedi jáne 2021 jyly ekinshi irikteý ótkizildi, onyń barysynda jańa baǵalaý quraldary engizildi jáne basty nazar, eń aldymen, qoǵamdyq múddeni basshylyqqa ala otyryp, jas talanttardy anyqtaýǵa aýdaryldy.
Ekinshi irikteý qorytyndysy boiynsha taǵy 50 jas qazaqstandyq 3 jyl merzimge zapastaǵylar tizimine endi.
Ekinshi irikteýden qazirgi tańda 50 rezervtik qyzmetkerdiń 30-y jumysqa ornalasqan. Ortalyq memlekettik organdarǵa – 21, jergilikti atqarýshy organdarǵa – 5, ulttyq kompaniialarǵa – 3, basqa uiymdarǵa – 1 kadr, sonymen qatar 1-eýi – saiasi, 1-eýi "A" korpýsyndaǵy laýazymǵa taǵaiyndaldy.
– Birinshi basshylardyń shtattan tys keńesshileri laýazymdaryna rezervshilerdi taǵaiyndaýǵa qatysty aitatyn bolsam, qazirgi ýaqytta Respýblikalyq biýdjettiń atqarylýyn baqylaý jónindegi esep komitetinde birinshi basshynyń shtattan tys keńesshileri laýazymdaryna 2 rezervshi taǵaiyndaldy. Olardyń ekeýi de «Amanat» partiiasy qatarynan alyndy, – dedi agenttik qzymetkerleri.
Eger memlekettik organdar janyndaǵy konsýltativtik-keńesshi organdardyń quramyna rezervshiler qatarynan azamattardy engizý týraly aitatyn bolsaq, onda memlekettik organdar janyndaǵy osy quramǵa 39 jas kiredi, 4 rezervshi eki konsýltativtik-keńesshi organnyń músheleri bolyp sanalady.
Onyń ishinde, 1 rezervshi Parlament Májilisindegi jumys organynyń múshesi; 22 jas direktorlar keńesiniń músheleri; 13-i qoǵamdyq keńestiń músheleri; 1 kadr Qazaqstan halqy Assambleiasynyń (Shyǵys Qazaqstan oblysy ákimdigi) múshesi; 1 maman Qazaqstan Respýblikasy Prezidentiniń janyndaǵy Jastar saiasaty keńesiniń múshesi; Qazaqstan Respýblikasy Prezidenti janyndaǵy Áielder isteri jáne otbasylyq-demografiialyq saiasat jónindegi ulttyq komissiianyń quramyna 3 rezervshi kiredi. Sondai-aq 4 jas «Amanat» partiiasynyń saiasi keńesiniń quramyna endi.
Belsendi jastar oilaryn birinshi basshylarǵa tikelei jetkizedi
Osy qatardaǵy jastardyń biri – búginde Parlament Senaty apparaty jetekshisiniń orynbasary qyzmetin atqaryp júrgen belsendi azamat Maksim Spotkai bul jobanyń buryn memlekettik qyzmette jumys istemegen jastardyń kóp bóligin memlekettik qyzmette baqtaryn synap, qyzyqty ideialardy talqylaý alańyna ainaldyrýǵa múmkindik bergenin aitty. Onyń paiymynsha, rezervtegilerdiń basym kópshiliginiń tamasha bilimi, óz salasynda berik tájiribesi bar, eń bastysy, elimizdiń damýyna úles qosýǵa degen umtylystary zor.
– Birqatar áriptesterimiz rezervke ótkennen keiin ministr, vitse-ministrler, oblystardaǵy ákim orynbasarlary men departament basshylary, sondai-aq memlekettik apparat pen kvazimemlekettik sektordaǵy basqa da qurylymdar qyzmetterine taǵaiyndaldy.
Daryndylyq pýly jas mamandardyń netvorking jáne kommýnikatsiia alańyn qurýyna kómektesti. Birte-birte jańa kásibi orta qalyptasyp keledi, rezervtegiler oi-pikirlermen, usynystarymen almasady, óz aimaǵynyń nemese jalpy eldiń ózekti máselelerin birlesip sheshedi, qoǵamdyq paidaly maqsattardy júzege asyrýda bir-birine qol ushyn sozady, – dedi Maksim Spotkai.
Ol jastardyń kadrlyq rezervi tek taǵaiyndaý ǵana emes, sonymen qatar múddeli taraptarmen jáne memlekettik qyzmetkerlermen tikelei bailanys ornatý múmkindigi beredi.
Osylaisha, ministrlermen, Prezident Ákimshiliginiń basshylyǵymen jáne basqa qurylymdarmen kezdesýler rezervtegilerdiń kúshimen birneshe ret uiymdastyryldy. Bul oraida, belsendi jastar óz oilaryn birinshi basshylarǵa tikelei jetkize alady. Óz jobalaryn usynyp, keiinnen memlekettik organdarmen birlesip júzege asyrdy.
Domalaǵan tas múk jinamaidy
Sońǵy ýaqytta elimizde shyǵarmashylyq baǵyttyń kóptegen ókilderi paida boldy. Bul – jastardyń jańa mádeni tolqyny.
– Meniń oiymsha, bul barlyq qazaqstandyqtarǵa serpin berdi. Kóptegen jastar volonterlik qyzmetke tartylǵan. Ol eń joǵary baǵa men qurmetke laiyq. Sonymen qatar, jas ǵalymdarymyzdy atap ótken jón. Olar keremet jumys isteidi. Daryndy sportshylardyń jańa býyny qalyptasty. Jalpy, qazir ár salada jastar belsendi túrde túrli bastamalardy usynyp, júzege asyrýda. Qazaqstan jastarynyń azamattyq belsendiligi artty. Bul aldaǵy kezeńde elimizdiń damýyna oń áserin tigizedi dep senemin, – dep qosty Maksim.
Onyń oiynsha, memlekettik tildi damytý, volonterlik, bilim berý, kásiptik oqytý, sport pen shyǵarmashylyq salalaryndaǵy jobalar qashanda ózekti bolyp qala bermek.
– Domalaǵan tas múk jinamaidy. Biz tyrysýymyz kerek, óz kandidatýramyzdy jastar kadrlyq rezervine usynýymyz nemese basqa jobalarǵa qatysýymyz qajet, – dep sanaidy M.Spotkai.
Jalpy, Qazaqstannyń memlekettik apparatynda Ortalyq Aziianyń basqa elderimen salystyrǵanda jas quramy aitarlyqtai keń. Máselen, «Molodej» ulttyq ǵylymi ortalyǵynyń esebine sáikes, ortalyq memlekettik organdardyń 53 paiyzyn, jergilikti atqarýshy organdardyń 46 paiyzyn jastar sanatyna jatqyzýǵa bolady.
Joǵary laýazymdy da atqaryp júrgen jas sheneýnikter jeterlik. Dese de, jasy 30-dan asqan Qazaqstan azamaty Senat depýtaty bola alatynyna qaramastan, qazirgi tańda Parlamentte jas senatorlar joq.
Depýtattardyń ortasha jasy – 59,6 jas. Májilistegi jas kadrlardyń jaǵdaiy kóńil qýantarlyq. Májilismenderdiń shamamen 20 paiyzyn jastar quraidy. Al ortalyq memlekettik apparatqa keletin bolsaq, onda basqarýshylardyń úlesi 42 paiyzdy shamalap qalady, iaǵni 19 basqarmanyń segizinde jas basshylar otyr.
Jas rezervisterden kimdi bilemiz?
Endi joǵary shendi jastardyń birqatarynyń atyn atap, túsin tústesek, Ábilqaiyr Tamabek – Aýyl sharýashylyǵy vitse-ministri. Jambyl oblysynyń týmasy 27 jasynda vitse-ministr boldy. Onyń sáýir aiynda joǵary laýazymǵa taǵaiyndalýy jurtshylyq arasynda úlken rezonans týdyrdy. Jeli qoldanýshylary onyń jasyna emes, jas memlekettik menedjerdiń eńbeginiń eńbek jolyna nazar aýdardy. Alaida, ortalyq apparattyń quramyn jańartý saiasatyn qoldaityndar da boldy.
– Árine, onyń jumysynyń tiimdiligin baǵalaýǵa áli erteleý. Biraq, jalpy alǵanda, bilikke jas ta tájiribeli jumysshylardy shaqyrý úrdisi bar, – dedi saiasattanýshy Daniiar Áshimbaev bul taǵaiyndaý týraly.
Vitse-ministr Halyqaralyq biznes ýniversitetin, Lýis Ulttyq ýniversitetin jáne Qazaqstan Respýblikasy Prezidentiniń janyndaǵy Memlekettik basqarý akademiiasyn bitirgen. Prezidenttik jastar kadrlyq rezerviniń múshesi.
Eńbek jolyn 2011 jyly jeke seriktestikte inspektor bolyp bastaǵan. 2015-2020 jyldary Qazaqstan Respýblikasy Ulttyq ekonomika ministrliginde jáne Qorǵanys jáne aeroǵarysh ónerkásibi ministrliginde ártúrli laýazymdardy atqarǵan. 2020-2022 jyldary - Jambyl oblysy ákimdiginiń jerdiń paidalaný men qorǵalýyn baqylaý basqarmasynyń bólim basshysy – bas memlekettik inspektory boldy. 2022 jyldyń aqpan aiynan bastap Qazaqstan Respýblikasy Aýyl sharýashylyǵy ministrligi Jer resýrstaryn basqarý komitetiniń Jambyl oblysy boiynsha jer resýrstaryn basqarý basqarmasynyń basshysy qyzmetin atqardy. Qazir ministrliktegi fitosanitarlyq qaýipsizdik jáne ósimdik sharýashylyǵy baǵytyna jetekshilik etedi.
Ádilet vitse-ministri Alma Muqanova 1988 jyly Shyǵys Qazaqstan oblysynda dúniege kelgen. Ol Angliiadaǵy eń úzdik bilim ordalarynyń biri – Ýorvik ýniversitetin, Qazaq gýmanitarlyq zań ýniversitetin bitirgen.
Eńbek jolyn kóptegen menedjerler siiaqty ulttyq kompaniiada – 2006 jyly «KazRuno» AQ mamany bolyp bastady. Ádilet ministrligi Zańnama departamentiniń qylmystyq, qylmystyq is júrgizý jáne qylmystyq-atqarý zańnamasy jáne qorǵanys salasyndaǵy zańnama bóliminiń sarapshysy, bas sarapshysy boldy.
2015-2017 jyldary osy departamentte ónerkásip jáne kólik salasyndaǵy ekologiialyq zańnama jáne zańnama bólimin basqardy. 2017-2022 jyldary Ádilet ministrligi Zańnama departamenti direktorynyń orynbasary, direktory qyzmetterin atqardy. 2022 jyldyń sáýirinen bastap Ádilet vitse-ministri bolyp taǵaiyndaldy.
Aqparat jáne áleýmettik damý vitse-ministri Aleksandr Danilov táýelsizdikpen qurdas. Qaraǵandy memlekettik tehnikalyq ýniversitetin jáne L.N.Gýmilev atyndaǵy Eýraziia ulttyq ýniversitetin bitirgen. Qazaqstan Respýblikasy Prezidenti janyndaǵy Ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń jáne Prezidenttik jastar kadrlyq rezerviniń múshesi.
Eńbek jolyn memlekettik qyzmetten bastaǵan ol ár jyldary birqatar jastar qoǵamdyq uiymdarynyń jetekshisi de boldy. Jastar saiasaty men úkimettik emes uiymdardy belsendi túrde nasihattady jáne osy baǵyttaǵy jumystarmen ainalysty.
Jeke uiymdarda basshylyq qyzmetterdi de atqarǵan. 2020-2022 jyldary ol Stopfake.kz fakt-cheking jobasyn basqardy. Qazir ol ministrlikte jastar jáne otbasy saiasaty baǵytyna jetekshilik etedi.
Ǵylym jáne joǵary bilim vitse-ministri Kamil Aqatov 1991 jyly Jambyl oblysynda dúniege kelgen. Vollongong ýniversitetin (BAÁ), Qazaq tehnologiia jáne biznes ýniversitetin jáne Astana IT ýniversitetin bitirgen.
2015-2016 jyldary «Qazaqstan MJÁ ortalyǵy» AQ joba bóliminiń sarapshysy, bas sarapshysy bolyp jumys istedi. Jeti jyldan keiin bas menedjer boldy. «Zerde» ulttyq aqparattyq-kommýnikatsiialyq holdinginiń departament direktory, «Qazinnovations innovatsiialardy damytý ulttyq agenttigi» AQ basqarma tóraǵasy qyzmetterin atqardy. Ol 2022 jyldyń qyrkúieginde Ǵylym jáne joǵary bilim vitse-ministri bolyp taǵaiyndaldy.
Ulttyq ekonomika vitse-ministri Abzal Ábdikárimov – 35 jasta, Túrkistan oblysynda dúniege kelgen. Abai atyndaǵy QazUPÝ-di, Londondaǵy Kings College, London ýniversitetin, IE Business School bitirgen, Prezidenttik jastar kadrlyq rezerviniń múshesi.
Eńbek jolyn 2010 jyly kommertsiialyq uiymdarda bastady. 2014-2015 jyldary «Qazaqstannyń investitsiialyq qory» AQ investitsiialyq jobalar departamentiniń bas mamany, direktory bolyp jumys istedi. 2015-2016 jyldary «Báiterek» UBH» AQ departamentiniń joba jetekshisi boldy. 2019 jylǵa deiin ministrdiń keńesshisi, departament direktorynyń orynbasary, Ulttyq ekonomika ministrligi Kásipkerlikti memlekettik qoldaý departamentiniń direktory qyzmetterin atqardy.
2019-2022 jyldary Básekelestikti qorǵaý jáne damytý agenttiginiń Astana qalasy boiynsha basqarmasynyń basshysy boldy. 2022 jylǵy 13 qańtardan bastap Ulttyq ekonomika vitse-ministri bolyp taǵaiyndaldy. Onda makroekonomikalyq damý, jobalardy basqarý, tabiǵi monopoliialardy retteý, halyqaralyq ekonomikalyq yntymaqtastyq máselelerine jetekshilik etedi.
Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý vitse-ministri Oljas Ordabaev 1989 jyly Almatyda dúniege kelgen. Abylai han atyndaǵy Qazaq halyqaralyq qatynastar jáne álem tilderi ýniversitetin, Shveitsariiadaǵy Cesar Ritz kolledjin bitirgen.
2007-2014 jyldar aralyǵynda birqatar qoǵamdyq uiymdardy basqardy. 2015-2018 jyldary «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasy direktorynyń orynbasary, Adami kapitaldy damytý departamentiniń direktory, basqarýshy direktory qyzmetterin atqarǵan. Sodan soń 2022 jylǵa palatanyń basqarma tóraǵasynyń orynbasary - basqarma múshesi boldy. Biylǵy tamyz aiynan bastap Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý vitse-ministri qyzmetin atqaryp keledi.
Tsifrlyq damý, innovatsiialar jáne aeroǵarysh ónerkásibi vitse-ministri Áset Turysov 1987 jyly dúniege kelgen. 2009 jyly Ál-Farabi atyndaǵy Qazaq ulttyq ýniversitetin bitirgen. Eńbek jolyn 2009 jyly «Qazaqtelekom» AQ-da bastady. Bailanys jáne aqparat ministrligi Aqparattyq tehnologiialar salasyndaǵy memlekettik saiasat departamenti «Elektrondyq úkimetti» damytý jáne qorǵaý bóliminiń sarapshysy boldy. 2012-2014 jyldary Qazaqstan Respýblikasy Kólik jáne kommýnikatsiia ministrliginiń Aqparattyq tehnologiialar salasyndaǵy memlekettik saiasat departamentiniń aqparattandyrýdyń jańa modelin qalyptastyrý jáne jobalyq qujattamany taldaý boiynsha sarapshysy, bas sarapshysy bolyp eńbek etti.
2014 jyly – «Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵy» respýblikalyq memlekettik kásipornynyń basqarýshy direktory, 2014-2017 jyldary «Qazposhta» AQ qurylymynda qyzmet istedi. 2018-2021 jyldary «Ulttyq aqparattyq tehnologiialar» AQ basqarma tóraǵasy qyzmetin atqardy. 2021 jyldyń qańtarynan bastap Tsifrlyq damý, innovatsiialar jáne aeroǵarysh ónerkásibi vitse-ministri bolyp taǵaiyndaldy jáne Elektrondy úkimet pen memlekettik qyzmetterdi qadaǵalaidy.
Ekologiia, geologiia jáne tabiǵi resýrstar vitse-ministri Zýlfiia Súleimenova 1990 jyly 25 aqpanda Aqtóbe qalasynda dúniege kelgen. L.N.Gýmilev atyndaǵy Eýraziia ulttyq ýniversitetin «Halyqaralyq qatynastar» mamandyǵy boiynsha bakalavriat jáne magistratýrasyn bitirgen. «Qaýipsizdik jáne halyqaralyq zertteýler» baǵdarlamasy boiynsha Japoniianyń Ulttyq saiasi zertteýler institýtynda PhD dárejesin aldy. Prezidenttik jastar kadrlyq rezerviniń múshesi. Qazaq, orys jáne aǵylshyn tilderin erkin meńgergen.
Eńbek jolyn 2014 jyly Jahandyq saiasat jáne qaýipsizdik ortalyǵynyń Aimaqtyq jáne jahandyq qaýipsizdik departamentiniń ǵylymi qyzmetkeri retinde bastady. 2020 jyldyń qańtarynan 2021 jyldyń qańtaryna deiin Ekologiia, geologiia jáne tabiǵi resýrstar ministrligi Klimattyq saiasat jáne jasyl tehnologiialar, Ekologiialyq saiasat jáne turaqty damý departamentteri direktorynyń orynbasary bolyp jumys istedi. 2021 jyldyń qańtarynan 2022 jyldyń naýryzyna deiin Parlament Májilisiniń depýtaty boldy. 2022 jyldyń naýryz aiynan bastap Ekologiia, geologiia jáne tabiǵi resýrstar vitse-ministri bolyp taǵaiyndaldy.
Baiqaǵanymyzdai, búgingi jas memlekettik sheneýnikterdiń birneshe diplomdary bar, sonymen qatar olar úsh nemese odan da kóp tildi meńgergen jáne deni Prezidenttik rezervte tur. Bir qyzyǵy, kópshiligi óziniń eńbek qyzmetin qoǵamdyq uiymdarda nemese ulttyq holdingterde bastaǵan. Degenmen, menedjmentte tek bilim ǵana emes, jobany basqarý, reformalardy damytý jáne kóshbasshylyq daǵdylardaǵy tájiribe de mańyzdy. Óitkeni, memlekettik apparattyń kadrlyq áleýeti elimizdiń álemdik arenadaǵy básekege qabilettilik deńgeiin arttyrýmen tikelei bailanysty. Dese de, bul býyn senimnen shyǵady, úmitti aqtaidy degen paiymdamyz.
Jalpy, Prezidenttik jastar kadrlyq rezervi qurylǵaly beri joba elimizdiń jas urpaǵyna kásibi umtylystaryn júzege asyrýǵa zor múmkindik berip, jalpy jastar saiasatynyń damýyna da septigin tigizdi. Kórip turǵanymyzdai, rezervtegilerdiń basym bóligi joǵary laýazymdardy ielenip, el bolashaǵyna belsendi úles qosyp jatyr.
