Bul – Semen Ýralov. «Odnako Evraziia» jobasynyń jetekshisi. Joba Eýraziialyq integratsiiany zertteidi. Anyǵyraq aitsaq, maqtaidy. Kemshiligin kórsetpeidi. Maqsaty sol. Máskeý sapary barysynda bizdi, jýrnalisterdi «dýalamaq» boldy. Dýalanyp kelgenderi bar, dýalanyp ketkenderi qanshama. Sapardyń úshinshi kúni osy Ýralov bizge «dáris» oqydy. «Bizde bir de bir odaqtyq media joq» dep bastady áńgimesin álgi. Biraq bul kez jeltoqsannyń basy edi. Eýraziialyq odaq áli qurylmaǵan da. Qurylmai qalýy da múmkin degen úmit oty óshpegen kez.
– Keshirińizder, sózimdi túzeiin. Postkeńestik media joq degim kelgen.
– Siz sóz etip otyrǵan media osy odaqty jaqtaityn Reseidegi júzdegen aqparat quralynyń qosynyna qosylyp ketedi ǵoi. Munyń qajeti qansha?
Zaldyń arǵy túkpirinen osylai dep aiǵai salǵan ázirbaijan baýyrlardyń daýsy Semenovti selt etkizdi.
– Nege olai oilaisyz? Mundai ortalyq qurylyp jatsa Eýraziialyq odaqty 3 sýbektiniń, Máskeýdiń, Astananyń jáne Minskiniń kózqarasy turǵysynan baǵalaityn bolady. Aitpaqshy, 5 sýbektiniń.... Erevan anyq kiredi. Qyrǵyzdar da qosylatyn boldy. Keshe ǵana Bishkekten oraldym. Biraq, merzimi ázir belgisiz. Bálkim, odan da kóp bolýy múmkin... Táýelsiz dep ataýǵa bolatyn, biraq belgili bir máselege bailanysty Reseidiń qamqorlyǵyn qajet etetin Ońtústik Osetiia men Abhaziia bar. Olardyń da óz pozitsiiasy bar ekenin umytpaý kerek. Eskerý kerek
Mundaida grýzin qalai tynysh otyrsyn? Semenge qarata «Araǵa ot salyp otyrsyz...» dedi. Óitkeni zalda álemdik qaýymdastyq moiyndamaǵan jáne moiyndai qoiýy neǵaibyl Abhaziia jýrnalisteri otyrǵan-tuǵyn. Grýzin jýrnalisi ózin Gio Mdivani dep tanystyrdy. Semen sasqan joq.
– Aitpaqshy, Tbliside eldiń odaqqa qosylýyn qalaityn yqpaldy armian kásipkerleriniń úlken toby bar. Armiandar Máskeýde de myqty, bilesiz ǵoi? Kásipkerlerin aitam. Eýraziialyq odaq olarǵa qajet. Eger erteń bizdiń qatarymyzǵa Iran qosylatyn bolsa, odaqtyń strategiialyq mańyzy odan saiyn artady.
Erevan anyq kiredi. Qyrǵyzdar da qosylatyn boldy. Keshe ǵana Bishkekten oraldym. Biraq, merzimi ázir belgisiz. Bálkim, odan da kóp bolýy múmkin... Táýelsiz dep ataýǵa bolatyn, biraq belgili bir máselege bailanysty Reseidiń qamqorlyǵyn qajet etetin Ońtústik Osetiia men Abhaziia bar. Olardyń da óz pozitsiiasy bar ekenin umytpaý kerek. Eskerý kerek
Semen sál únsiz qaldy.
– Klinton begim jańa ekonomikalyq odaqtan qorqady. Bizdiń úlken kúshke ainalarymyzdy biledi. Batys pen AQSh bizge kedergi keltirip, aiaqtan shalýǵa tyrysyp baǵady. Qaitedi endi, olardy da túsinýge bolar. Aitpaqshy, Ýkrainadan kelgen jýrnalister bar ma?
Zaldyń shetki buryshynda áldekim qol kóterdi.
– Amerika úshin shekara joq. Olar kez-kelgen jerge, kez-kelgen eldiń ishki isine tumsyq tyǵady. Qazirgi túrli-tústi revoliýtsiiany aldymen Serbiiada synap kórdi. Keiinnen Grýziiaǵa aýyz saldy. Artynsha Ýkrainaǵa jetip, sońynan Qyrǵyzstandy da ala ketti. Olardyń qulashy qandai keń, kórdińiz be? Qazir Ýkrainaǵa qaita ainalyp soqty. Osy aralyqta Moldaviianyń Parlamentin órtep jiberdi. Munymen ainalysatyn arnaiy top bar. Menedjerler. Olar ózara dos. Al biz jemtikpiz...
Al ýkrain jýrnalisi úndegen joq... Shý shyǵarǵysy kelmedi me, álde Semenniń (Máskeýdiń) saiasatyn qoldaǵan túri me, o jaǵyn bilmedik.
....
Tereńdetilgen saiasi integratsiianyń ýaqyty áli jetken joq. Biraq kezi keledi. Ázir bul odaqtyń qurylymy túsiniksiz. Zańdyq, tehnikalyq qalyptasý kezeńinen ótken joqpyz. Biraq, bizge qalai bolsa da, saiasi institýttar qajet. Solardyń kómegimen ekonomikalyq integratsiiany tereńdete túsemiz.
[caption id="attachment_8880" align="alignright" width="334"]
Al bul Aleksei Pilko. Eýraziialyq kommýnikatsiia ortalyǵynyń direktory. Ortalyqtyń odaqtas elderdiń aqparat taratýshysyna ainalýyn armandaidy eken.
«Integratsiiaǵa úlken úmitpen qaraimyn. Degenmen, Semenniń sózimen kelispeimin. Biz úlken odaqpyz. Biraq ózdigimizden kún kóre almaimyz», – dep bir qoidy.
– Eýraziialyq ekonomikalyq odaq. Ázir bul osylai atalady...– dedi endi birde.
Bul arada biz de únsiz otyra almadyq.
– Munymen ne degińiz keledi, Aleksei myrza?
– Eýraziialyq integratsiia alǵash joba retinde talqylanyp jatqan tusta, osynaý ekonomikalyq odaqqa saiasi integratsiianyń elementteri kiriktirilmek boldy. Bul ashyq talqylandy. Biletin bolarsyz? Árine, bul túrli pikirtalas týǵyzdy. Meniń bul taraptaǵy pikirim mynadai: tereńdetilgen saiasi integratsiianyń ýaqyty áli jetken joq. Biraq kezi keledi. Ázir bul odaqtyń qurylymy túsiniksiz. Zańdyq, tehnikalyq qalyptasý kezeńinen ótken joqpyz. Biraq, bizge qalai bolsa da, saiasi institýttar qajet. Solardyń kómegimen ekonomikalyq integratsiiany tereńdete túsemiz.
– No eto ýje ne soiýznicheskoe, a kolonialnoe myshlenie, – dedi zaldyń artqy jaǵyndaǵy daýys (ádeii aýdarmai berip otyrmyz). Taǵy da ázirbaijan baýyrlar eken.
Pilko kirpidei jiyryla qaldy.
– Siz ózbeksiz be?...
Jýrnalistiń jaýabyn kútken joq, jalǵastyryp ketti.
– AQSh Aýǵanstanda jeńilis tapqannan keiin, Orta Aziiadaǵy yqpalynan da aiyrylyp jatyr. Biraq ketkisi joq...
Tilin tistep qaldy. Atańa náletterdiń dep aitqysy kelgen siiaqty. Baiqaýymsha, jýrnalisterdiń aldynda abyroiyn tókkisi kelmedi.
– Iá, ketkisi joq. Óńirdegi áskeri yqpalyn saqtap qalýǵa tyrysyp jatyr. Kúni búginge deiin Ortalyq Aziiada – Bishkektiń irgesindegi Manas bazasyn panalady. Endigi jerde bul da joq. Olar jańa alań izdestiredi.
Ózbekstanǵa qatty senip otyr. Qaitsin... Basqa barar jeri de, seneri de joq olardyń. Ortalyq Aziiadaǵy 5 memleket: Qazaqstan Reseidiń UQShU (Ujymdyq qaýipsizdik sharty uiymy) boiynsha odaqtasy. Qyrǵyzstan Eýraziia odaǵyna kirýge umtylyp jatyr. Olar Amerikanyń áskeri bazasynan qutylǵanyna qýanbasa, qaiǵyrǵan joq. Tájikstanda aimaqtaǵy eń iri reseilik 201-shi áskeri baza ornalasqan. Al Túrkmenstannyń neitraldy memleket degen resmi statýsy bar.Endeshe, kim qaldy?
Azdaǵan úzilisten keiin «tereńdetilgen saiasi integratsiianyń jedel jetýin» qalaityn Pilko úzilgen áńgimeni qaita jalǵady. Tegi zaldan saýal qoiǵan álgi ázirbaijan jýrnalisin ózbek dep qabyldaǵan bolýy kerek.
– Biraq, Aq úidiń áreketi iske aspaidy. Tashkent Vashington men Máskeýdiń arasyndaǵy tepeteńdikti saqtaýǵa tyrysady. Onyń ústine ózbekter Eýraziialyq odaqpen aradaǵy erkin saýda aimaǵyna qol qoiǵaly otyr. AQSh pen áskeri áriptestikti keńeitpei turyp, Kárimov on oinalady. Kór de turyńyzdar...
Pilko osylaisha óz-ózin sendirgendei boldy. Al biz Máskeý saparynan bir nárseni oiǵa túiip qaittyq. «Orystan kórshiń bolsa, aibaltań janyńda bolsyn!».
Dýman BYQAI.
