Búgin Temirlanda Orbadasy aýdanynyń qurylǵanyna 60 jyl jáne aýyl sharýashylyǵy eńbekkerleriniń «Altyn kúz-2024» merekesi saltanatty túrde atalyp ótti, – dep habarlaidy Dalanews.kz Túrkistan oblysy ákiminiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Erte kóktemnen qara kúzge deiin dala tósinde ter tógip eńbek etken jergilikti dihan qaýymnyń merekesine orai sharýalar men dihandar, atalǵan salada júrgen kásip ieleri azyq-túlik ónimderiniń jármeńkesinde óz ónimderin usynsa, asyl tuqymdy mal basynyń, agrosektorǵa qajetti jańa tehnikalardyń kórmesi uiymdastyryldy.
Kúzgi jiym-terim naýqanynyń qorytyndy kórsetkishi aiqyndalatyn molshylyq merekesine aýdan ákimi Azat Oralbaev, aýdandyq máslihat tóraǵasy Baqdáýlet Jumabekov, aýyl sharýashylyǵy salasynyń ardagerleri, jergilikti memlekettik mekeme basshylary, úkimettik emes uiymdardyń ókilderi, jýrnalister qaýymy qatysty.
Aýdan basshysy merekege orai uiymdastyrylǵan kórmeni aralap, azyq-túlik ónimderiniń ónimdiligi jóninde sharýalarmen pikirlesti. Ásirese, agro sektordaǵy, mal sharýashylyǵy salasyndaǵy tyń, jańa jobalardyń jumysyna sáttilik tiledi.
Aýdannyń qurylǵanyna 60 jyldyǵy men «Altyn kúz – 2024» merekesine orai uiymdastyrylǵan sharada aýdan ákimi Azat Ábdiǵaliuly barsha aýyl sharýashylyq salasynyń eńbek adamdaryn mereili merekemen quttyqtap, aýdannyń osy saladaǵy jetistikterine toqtalyp ótti.
– Barsha aýdan turǵyndaryn aýdannyń qurylǵanyna 60 jyl jáne berekeniń bastaýy sanalǵan «Altyn kúz» merekesimen quttyqtaimyn. Nesibesin etken eńbeginen kútken Ordabasylyqtar úshin biylǵy jyl jemisti bolyp, mol ónimdilikke qol jetkizdik. Aýdanymyz agrarly aýdan bolǵandyqtan ekonomikamyzdyń qozǵaýshy kúshimen tabys kózide aýylsharýashylyǵy salasy. Aýylsharýashylyq salasyndaǵy negizgi kórsetkishterge toqtalyp ótip, 10 aidyń qorytyndysymen aýylsharýashylyǵy jalpy óniminiń kólemi – 54 mlrd. 819 mln.teńgege jetip, ótken jyldyń tiisti kezeńimen salystyrǵanda, 7,6 mlrd. teńgege artyp otyr. Aýylsharýashylyǵyndaǵy negizgi kapitalǵa salynǵan investitsiialar – 9 mlrd. 700 mln. teńgege jetip, ótken jyldyń tiisti kezeńimen salystyrǵanda 3 mlrd. 578 mln. teńgege artyǵymen oryndalyp otyr. Tamaq ónimderiniń negizgi kapitalyna tartylǵan investitsiia 328 mln. teńgeni qurady. Dihandarymyz aǵymdaǵy jyly 71 591 gektar jerge aýyl sharýashylyǵy daqyldaryn ornalastyryp, ótken jyldyń tiisti kezeńimen salystyrǵanda egis kólemi – 1 203 gektarǵa ulǵaidy.
Atap aitar bolsam, bidaidyń egis kólemi – 27 092 gektardan – 56 893 tonna (ortasha túsimi 21 tsn/ga), arpa – 3 114 gektardan – 4 359 tonna (ortasha túsimi 14 tsn/ga), maily daqyldar – 5 228 ga, onyń ishinde kúnbaǵys – 149 gektardan – 298 tonna (ortasha túsimi 20 tsn/ga), maqsary – 5 079 gektardan – 5 588 tonna (ortasha túsimi 11 tsn/ga), ashyq topyraqta ósirilgen kókónister – 3 148 gektardan – 80 274 tonna (ortasha túsimi 255 tsn/ga), kartop – 632 gektardan – 12 956 tonna (ortasha túsimi 205 tsn/ga), baqsha daqyldary – 1 780 gektardan – 37 736 tonna (ortasha túsimi 212 tsn/ga), dándik júgeri – 6 982 gektarǵa egilip, jalpy – 68 423 tonna (ortasha túsimi 98 tsn/ga) kóp jyldyq mal azyqtyq daqyldar – 17 215 gektardan – 146 327 tonna (ortasha túsimi 85 tsn/ga) maqta – 6 400 gektarǵa egilip, 22 400 tonna (ortasha túsimi 35 tsn/ga) ónim alyndy. Sonymen qatar egistik jerlerdi tiimdi paidalaný maqsatynda 1 alqaptan jylyna 2-3 ret ónim alý jobasy qolǵa alyndy. Aǵymdaǵy jyly 411 gektar jerge 141 sharýa qojalyǵy ónimderin egip, nátijesinde 1-shi daqyldan – 9 854,5 tonna, 2-shi ónimnen – 7 698,2 tonna ónim jinaldy. Jyl basynan beri – 18,4 gektar jerge jylyjai qurylysy júrgizilip, aýdandaǵy jalpy jylyjai alańy – 127,4 gektardy qurady. Sonymen qatar, tamshylatyp sýǵarý ádisi – biylǵy jyly – 1 073 gektarǵa engizilip, jalpy kólemi – 4 273 gektarǵa jetti. Jańbyrlatyp sýǵarý tehnologiialaryn endirý boiynsha – biylǵy jyly – 110 gektarǵa engizilip, jalpy kólemi 1 202 gektarǵa jetti.
Aǵymdaǵy jyldyń aýyl sharýashylyǵy tehnikalaryn jańalaý boiynsha 117 birlik josparlanyp, 9 aidyń qorytyndysymen 127 birlik tehnikalar alynyp, jospar 109 %-ǵa oryndaldy. Memleket basshysynyń qoldaýymen júzege asyp jatqan aýyl halqynyń áleýetin arttyrýǵa baǵyttalǵan «Aýyl Amanaty» baǵdarlamasynyń aýdanymyzdaǵy kórsetkishi jaqsy dep aitýǵa bolady. Aýdanymyzda joba aiasynda skrining jumystary júrgizilip, «Aýyl amanaty» pilottyq jobasynyń I-kezeńine Badam jáne Shubar aýyldyq okrýgteri II-kezeńine Qaraspan jáne Bórjar aýyldyq okrýgteri engizildi. Jobany iske asyratyn 4 aýyldyq okrýgten 8 aýyl sharýashylyǵy kooperativi quryldy. Jobanyń nátijesinde, 2023 jyly aýdan kóleminde 261 adamǵa 1 mlrd. 722 mln. teńge qarjylandyryldy.
Jiyn sońy aýdandyq mádeniet úii ónerpazdarynyń qoiǵan kontserttik baǵdarlamasyna ulasty. Saltanatty jiynda aýyl sharýashylyq salasyndaǵy jetistiktermen qatar Ortalyq alańda qazaqy úiler tigilip, ulttyq sport túrinen oiyndar kórsetildi.
