Men Nazarbaev ziiatkerlik mektebiniń oqý baǵdarlamasyn qarapaiym mektepterde oqytylýyna tolyqtai qarsymyn! Másele oqýlyqtarda da, tipti, úsh tildilik te emes…
Osylai kúiinip, Facebook-tegi jeke paraqshasynda másele kótergen burynǵy Bilim vitse-ministri Murat Ábenov áli kesh bolmai turǵanda, Nazarbaev ziiatkerlik mektebiniń oqý baǵdarlamasyn qarapaiym mektepterge kóshirý protsesin toqtata turýdy suraidy. Sóitip, ol bilim júiesindegi birneshe qatelikterdiń atyn atap, túsin tústep, bylai dep jazady:
Sonsha akademiialyq bilimi bar balany qaitpek?..
„Birinshiden,
Nazarbaev ziiatkerlik mektebiniń baǵdarlamasy — akademiialyq, ol erekshe oilaý qabileti bar, bilimdi igerý deńgeii joǵary, qarymy myqty balalarǵa laiyqtalyp, kúrdelendirilip jasalǵan.
Bir sózben aitqanda, ony óz betimen zertteý jumysymen, ǵylymi qyzmetpen ainalysa alatyn balalar alyp júredi. Shynyn aitaiyq — bizdegi balalardyń barlyǵy ondai emes qoi. Olai bolýy da mindetti emes. Sondyqtan da Nazarbaev ziiatkerlik mektebine qatań súzgiden ótken, belgili bir dárejedegi balalardy qabyldaidy. Basqalaryn almaidy. Óitkeni tartpaidy, jetpeidi ol deńgeige. Odan keiin, ekonomikasy shikizatqa bailanǵan, tehnologiiasy áreń damyp jatqan elge osynsha akademiialyq bilimi bar balanyń qajeti qansha ózi? Biz olardy jumys ornymen qamti da almaimyz ǵoi.
Aǵylshyn tilin biletin maman 70 myń teńgege jumys istei me?..
Ekinshiden, Nazarbaev ziiatkerlik mektebiniń baǵdarlamasyn alyp júrý úshin, óte talantty muǵalimder iriktelip alynady. Olar aǵylshyn tilinde erkin sóiláp qana qoimai, oqýshyǵa qajetti bilim berýge qabiletti bolýǵa tiis. Budan bólek, bilim berýdiń ozyq tehnologiiasyn jetik bilýi qajet. Ondai muǵalimder balanyń árqaisysyna jekelei jol taýyp, onyń jasyrynyp jatqan talantyn ashýda daiyn bilimdi bere beretin ustaz ǵana emes, sonymen qatar, jattyqtyrýshysy, tálimgeri bola bilýi kerek. Bárin bolmasa da ondai muǵalimderdi daiyndap shyǵarýǵa bolady.
Biraq ondai muǵalimderge joǵary ailyq kerek. Osyndai erek talanty bar muǵalim ekonomikanyń ózge salalarynda da suranysqa ie bolýy múmkin ǵoi. Kim myqty bilimimen 70 myń teńge ailyqqa jumys isteidi?
Al Nazarbaev ziiatkerlik mektebi jaqsy ailyqpen qamtýǵa qabiletti. Qarapaiym mektepterdiń oǵan shamasy jetpeidi. Ziiatkerlik mektepterde bir synypqa eki muǵalim bekitiledi: bireýi muǵalim, ekinshisi tálimger. Ár synypta 20-ǵa jeter-jetpes bala. Óitkeni ár balamen jumys isteýge múmkindik bolý kerek, óitkeni baǵdarlama kúrdeli ǵoi. Demek, 350 myń muǵalimniń qataryna taǵy 100 myńy kerek, sodan soń, olardyń ailyǵyn Nazarbaev ziiatkerlik mektepterindegi ailyqpen teńestireiik. Onyń túk qiyndyǵy joq. Qazir solai ete salsaq ta bolady. Biraq qaidam?..
Tómengi synyptyń balalaryna túski as joq, qaidaǵy besin?..
Úshinshiden, Nazarbaev ziiatkerlik mektebi baǵdarlamasymen oqý úshin jańa qural-jabdyqpen jabdyqtalǵan, sony úlgidegi oqý ǵimaraty qajet, al balalar bir aýysymda ǵana oqýy tiis, óitkeni olar tústen keiin alǵan bilimin zerthana men sheberhanalarda synaýy kerek qoi. Ár oqýshymen jekelei sabaqtyń mán-mańyzy da osynda. Olar alǵan bilimin sol arada tájiribede synap kórýi tiis. Oǵan qosa, balalar talantyn jetildire túsý úshin túrli úiirmelerge qatysýy kerek. Al bizde ondai ǵimarattar bar ma? Bizdegi mektepterdiń teń jartysynda eki aýysymda sabaq ótedi. Tańerteńgilerge tústen keiin kabinet joq.
Demek „túske deiin teoriia, tústen keiin tájiribe„ degen qaǵidat jumys istemeidi.
Tórtinshiden, balany bútin bir kún boiy mektepte ustap, bastary jaqsy isteýi úshin — olarǵa tústikten soń, besin tamaq ta berý kerek. Nazarbaev ziiatkerlik mektepterinde bul biýdjet esebinen jasalady.
Al qarapaiym mektepterde biz, tipti, tómengi synyp oqýshylaryn tústikpen qamsyzdandyra almai otyrmyz.
Kórip otyrǵandaryńyzdai, bul arada birneshe júieli másele bar. Ony sheshý úshin kóbirek aqsha men ýaqyt kerek. Baǵdarlamany alyp ketý úshin de daiyndyq qajet.
Úkimetten keiinge shegerýdi surasyn…
Ýaqyt sol baǵdarlamany oqyta alatyn deńgeidegi muǵalimderdi daiyndap, irikteý úshin qajet. Sol sekildi ýaqyt qala men aýyldaǵy bilimniń deńgeiin teńestirý úshin de kerek. Al óte kóp aqsha ǵimarattardy salýǵa, zerthanalar ashýǵa, onyń ishin qajetti qural-jabdyqpen qamtamasyz etýge, muǵalimderdiń jalaqysyn ósirýge, jańa ǵimarat pen mamandardy ustaýǵa qajet.
Árine, tarpa bas salyp, Bilim jáne ǵylym ministrligi basshylyǵyn silkileýdiń qajeti joq. Olarda kiná joq. Ministrlik biýdjeti qarastyrylyp, ýaqyty belgilengen memlekettik baǵdarlamadaǵy reformalardy qolǵa alyp, júzege asyryp jatyr. Biraq osy kúiindegi reformalar báribir kútken nátijege tezirek jetkizbeitinin der ýaqytynda túsinip, sheshim qabyldaýymyz tiis.
Bul protsesti toqtatatyn qandai da bir múmkindik bar shyǵar. Áli kesh bolmai turǵanda, sóiteiik endi. Bultartpas sebep joq emes, bar. Qazir biýdjet tapshylyǵy, aqsha jetispeýshiligi degen másele bar.
Úkimetke shyǵyp, reformany júzege asyrý kezeńin keiinge shegere turýdy suraý kerek shyǵar. Áiteýir, birdeme qylý kerek. Basqa amal joq bizde…
Áitpese, bilim salasyn ábden tyǵyryqqa aparyp tireimiz…
Daiyndaǵan, Kámshat SÁTIEVA
Derekkóz: kaz.365info.kz
