Reseidiń eń iri saýda áriptesi kim?
El Qytai dep oilaidy. Joq. Eýroodaq. Reseidiń 50 paiyz saýda ainalymy Eýroodaqqa tiesili. Tipti 50-den de kóp! Al Qazaqstan men Belarýstiń úlesi 10 paiyzǵa da jetpeidi. Ýkrainanyń úlesi shamamen 6-7 paiyz. Budan qandai qorytyndy shyǵarýǵa bolady, bilesiz be? Pýtin alys-beris, barys-kelisi az eldermen odaq qurdy degen sóz. Is júzinde Batys bizdiń eń negizgi saýda áriptesimiz, biraq reseilik BAQ-tyń habarlaýyna qaraǵanda eń basty jaý.
«Odaqqa demokratiialyq elder ǵana birige alady»
[caption id="attachment_9366" align="alignleft" width="339"]
Onyń (Pýtinniń) túsinigi taiaz. Reseidiń ainalasyna toptasatyn burynǵy KSRO-ǵa uqsas áldeneni jasap shyqqysy keledi. Bul onyń qolynan elmeidi. Senimdimin. Nege? Túsindire keteiin.
Ekonomika óz aldyna, másele osy odaqqa birikken elderdiń bilik júiesinde jatyr. Tabiǵaty deimiz be... Odaqqa demokratiialyq elder ǵana birige alady. Tarihta diktatýralardan quralǵan odaq joq. Mundai mysaldy bilmeimin. Pýtin – diktator. Diktator bilikti bólispeidi.
Eýroodaq qalai quryldy, bilesiz be? Eýropadaǵy eń sońǵy diktatýra – Grekiiadaǵy "qara polkovnikter" (Georgios Papadopýlos, Dimitrios Ioannidis) biligi qulaǵanda ǵana osy odaq týraly áńgimeler aityla bastady. Oǵan deiin Batys muny armandamaǵan.
«Nazarbaev pen Lýkashenko tereńdetilgen integratsiiaǵa qarsy»
Integratsiiany qoldaityndar bul odaqtyń bolashaǵy jaiynda ne oilaitynyn bilmeimin. Belgilisi, Qazaqstan men Belarýs basshylary tereńdetilgen integratsiiaǵa qarsy. Bul aiqyn kórinip tur. Nazarbaevqa Pýtinniń tilin tabý kerek, tatý turýy qajet. Ol aqylsyz emes qoi, Reseimen arazdasyp qalsa, Ýkrainanyń kebin kiiýi múmkin ekenin jaqsy biledi.
Soltústik Qazaqstan...
[caption id="attachment_9367" align="alignright" width="350"]
Nazarbaev "Pýtinmen tatý tursam, Soltústik Qazaqstanǵa qaýip tónbeidi" dep oilaidy. Biraq, ol máńgilik emes. Nazarbaevtyń kózi tirisinde Pýtin Qazaqstannyń soltústigine aýyz sala almaidy. Taǵy qaitalap aitaiyn, Nazarbaev máńgilik emes.
Haostyń kókesin ol ketkesin kóremiz. Bul árbir avtoritarlyq júiege tán. Sebebi, mundai júielerdiń qalai kúireitinin eshkim boljap bile almaidy. Nazarbaevtan keiingi Qazaqstan qandai bolmaq? Qudai oǵan densaýlyq bersin.
Biraq jaman aitpai, jaqsy joq qoi. Nazarbaev ketkennen keiin Ýkraina stsenarii qaitalanýy ǵajap emes. Aiqai-shý, janjal, jaǵa jyrtysý... Osy sátte Pýtin paida bolyp, Qazaqstan territoriiasynyń bir pushpaǵyn tartyp alýǵa tyrysady.
Tańǵalatyn túgi joq, ol Qyrymmen dál solai istedi, muny Donbassta júzege asyryp jatyr. Biraq Nazarbaev bilikte otyrǵanda mundaiǵa jol bermeidi.
Lýkashenko men Nazarbaevtyń qandai aiyrmashylyǵy bar?
Nazarbaev eshkimmen arazdasqysy, araqatynasyn buzǵysy kelmeidi. Óziniń aziialyq saiasatyn júrgizedi. Aitalyq, Poroshenkomen kezdeskende Ýkrainanyń birtutastyǵyn qoldaityndyǵyn ashyq aitady. Biraq, Lýkashenko siiaqty asyryp aitpaidy, salmaqpen, sabyrmen jetkizedi.
Lýkashenko mazasyz adam. Reseiden «biz senderden Pskov men Smolenskini talap etken joqpyz, soǵan rahmet aityńdar» dep aiǵailaidy. Aitpaqshy, buǵan Brianskini de qosyp qoidy. Ekeýiniń arasy jer men kóktei. Nazarbaev Qazaqstanǵa Tomdy, Ombyny, Jańasibirdi qaitarýdy talap etip jatqan joq. Ol kópti kórgen tájiribeli adam. Al Pýtin doly adam. Qazaqstan prezidenti onyń psihotipin jaqsy biledi.
Qazaqstan eshkimniń alaqanyna qarap otyrǵan joq
Bul eldi Belarýspen salystyrmańyz. Qazaqstan qalyptasqan zamanaýi el. Zamanaýilyǵy jaǵynan pýtindik Reseiden de asyp túsedi. Olardyń munai-gaz sektory myqty. Olar eshkimge táýeldi emes. Sebebi, qý. Jan-jaqqa satady, naqty bir satyp alýshynyń alaqanyna qarap otyrǵan joq.
Bizdikindei Batysty jaý, AQSh-ty dushpan sanaityn daýryqpany da kezdestirmeisiń.
Alaida saiasi qýǵyndalǵandar, óz ustanymy úshin túrmege toǵytylǵandar bar. Aitpaqshy, Belov-Potkin degen orys ultshyly Ábliazovtyń isi boiynsha Reseidiń túrmesinde jatyr.
Qazaqtar aqyldy halyq
Eýroodaqtaǵy elder ártúrli. Munda qýatty Germaniiaǵa da, shaǵyn Estoniiaǵa da oryn bar. Eýraziialyq odaqtyń kóshbasshy – Resei. Kez-kelgen kishi elge iri memleketpen ekonomikalyq integratsiiaǵa túsken tiimdi. Nege? Bul aýqymdy alys-beris naryǵy.
Aitalyq, qazaqtar alma ósirse, ony óz ishinde ǵana emes, Reseide de saýdalaýǵa múmkindik alady. Ekonomikalyq integratsiianyń paidasy bolaryn Nazarbaev túsinip otyr. Aitalyq, Baltyq elderinde qazir daǵdarys. Biraq, turǵyndarynyń derligi Frantsiiada, Italiiada jumys isteidi. Tapqan tabysyn elge jiberedi.
Amerikada Meksika jáne Kanadamen birikken ortaq aimaq bar. Integratsiianyń negizgi salmaǵy iri elge túsedi. Mysalǵa, Germaniia Grekiiany arqalap keledi.
Alaida, qazaqtar aqyldy halyq. Olar Pýtinge senbeidi, integratsiiadan qaýiptenedi. Ekonomikany qoishy, olarǵa óz táýelsizdigi qymbat jáne odan aiyrylǵysy joq. Qazaqtar qazirgi pýtindik Reseidiń sonshalyqty tartymsyz keiipke túskenin, mundaǵy ksenofobiia men shovinizmniń shekten shyqqanyn kórip te, bilip te otyr.
Ýkraina
Ýkrainanyń jalǵyz jaýy – Pýtin. Ol Kiev stsenariiiniń Reseide qaitalanýynan ólerdei qorqady. Maidandy barynsha burmalap jatyr. «Fashister tóńkeris jasady» deidi. Biraq, bul óz aldyna. Aitylyp júr ǵoi.
Ýkraina daǵdarystan shyǵyp, Eýropamen birjolata birigip jatsa, mine, bul Pýtinniń tipti, túsinde de kórgisi kelmeitin úreii.
Eger dál osy stsenarii júzege assa, ýkrainder orysqa úlgi kórsetip, pýtinizmniń tamyryna balta shabar edi. Saiyp kelgende, Pýtin qorǵanyp jatyr. Ýkrainanyń josparyn kúl-talqan etkisi keledi. Reseilikter Ýkraina halqynyń týra jolǵa túskenine kózi jetse, bul pýtindik júieniń aqyry bolmaq.
Daiyndaǵan, Dýman BYQAI
