Murat Ábenov: «Tyńdaityn» bilikke – «aitatyn» azamattar kerek»

Murat Ábenov: «Tyńdaityn» bilikke – «aitatyn» azamattar kerek»
Belgili qoǵam qairatkeri Murat Ábenov Feisbýk paraqshasynda Prezident suhbatyn muqiiat tyńdap, biraz oi túikenin aitypty. Osy rette Dalanews.kz aqparat agenttigi Ábenovtyń oiyn oqyrmandarymen bólisýdi jón sanady.

Prezident suhbatynda qoǵamdaǵy jii aitylyp júrgen syn pikirlerge jaýap berýge tyrysqanyn baiqadym. Ujymdyq sharty uiymy, Reseige táýeldilik, Pýtin qaýipi, biliktiń qatelikteri men odan týyndaityn jaýapkershilik, qadrlyq ózgeristerge qoǵamnyń kóńili tolmaýy, «Qandy qańtar» sebepteri, keń taraǵan kedeishilik, sherýge shyqqandardy qamaý, oq atý, adam ólimi, ustalǵandardy azaptaý, saiasi reformalar qajettiligi, taǵy da prezidenttikke túsý yqtimaldyǵy bári-bári suhbatta kórinis tapqan.

Sonyn ishinde Prezident beibit azamattardyń ustalyp qamaýǵa alynǵany týraly suraqqa jaýaptan qashpady. Qaitys bolǵandardyń arasynda beibit sherýge shyqqandardyń bolýy múmkinin ekenin jasyrmady.

Ár is bólek tekserilip, qylmyskerdi qylmysker – jazyqsyz adamdardyń jazyqsyz qurban bolǵanyn anyqtalatynyn aitty. «Shash al dese bas alatyndardyń» bar ekenin moiyndady. «Joq ondai emes, bizdiń politsiia zańsyzdyqqa barmaidy» dep aqtaǵan joq. Ol durys.


Suhbatta jeke basyn maqtaý madaqtaý bolǵan joq. Soǵan úirený kerek, eki jaqta birdei. Kerisinshe Toqaev bizdiń otandyq jýrnalistikany «artyqtaý» maqtap jibergenin baiqadym. Jalpy aldaǵy ýaqytta teń áńgime bolǵany durys.

Árine suhbat tolyq erkin formatta ótti dep asyra baǵalaýǵa bolmas. Ondai «erkindiktiń» bolmaityny belgili.

Qai kezde de saiasattyń iske asýy men onyń nátijesin túsindirýdiń óz qisyndary, ideologiialyq ustanymdar men jetkizý tásilderi bar ekenin moiyndaimyz. Kez kelgen sóz ben termindi orynsyz paidalanýdyń qaýipteri bar ekeni belgili. Ásirese kazirgi jaǵdaida. Sol sebepten Prezident diplomatiialyq tájiribesine súiengeni baiqaldy. Ózi de sony astarlap «aitylǵan sóz atylǵan oq» ekenin astarlap aitty.

Eń bastysy saiasi reformalardy jariialaýdy kópke sozbaitynyn tilge tiek etti. Aldymen kúzge josparlanyp, sońynan naýryzǵa nege josparlanǵanyn túsindirdi. Prezidenttiń munysyn qoldaimyn. Qoǵam uzaq kútýge daiyn emes. Bilik ózi bastamasa bul isti belsendi azamattar, jańa saiasi kúshter ózderi qolǵa alatyny anyq.

Jańa usynylǵan ideologiia – jappai eńbekqorlyq. Oligarhtardyń  paida bolý sebebin joiý. Urlaǵan aqshany qaitarý. Negizgi túigen oi osy.


Aldyńǵy  oryssha suhbatynda negizgi ustanymdar aityldy. Biraq kópshilik qoǵamǵa, aýyl aimaqtarǵa turatyndarǵa, kóbinese teledidardan aqparat alatyndarǵa kerek dep oilaimyn.

Aldaǵy ýaqytta kóbirek saiasi saraptamalyq habarlar bolǵany durys. Ásirise qazaq tilinde. Erkindeý oiyn jetkizetin.  


Kez kelgen reformany halyqtyń qoldaýyna súienip jasamasa nátije bermeidi. Senim bolý úshin shynaiylyqqa mán berý kerek. Jasandylyq kúdik týǵyzady. Ol anyq. Kazirgi saiasi ahýaldyń ereksheligi – qoǵam joǵary saiasi belsendilik tanytýǵa daiyn. El basqaratyn saiasatkerlermen qarym-qatynas jasaǵysy keledi. Ol úshin bilik pen qoǵam bir tilde, bir ideologiialyq teoriiaǵa súienip, bir terminologiiany paidalanyp, bir qoǵamdyq kelisim shartyn moiyndaýdan bastaý kerek.

Aldaǵy ýaqytta kóptegen pikir almasýlar, dialog alańdardyń otyrystaryn ótkizgen durys. Bolmasa mylqaý men kereń áńgimesine uqsap qalýy múmkin.

«Tyńdaityn» bilikke – «aitatyn» azamattar kerek.