Freedom Inside '26

"Men kettim...". Almatydaǵy Ishki ister akademiiasynyń kýrsanty óz-ózine qol jumsady

"Men kettim...". Almatydaǵy Ishki ister akademiiasynyń kýrsanty óz-ózine qol jumsady
Osydan bir aptadan astam ýaqyt buryn, iaǵni 2020 jyly 13 jeltoqsanda Batys Qazaqstan oblysynyń týmasy, 19 jastaǵy III kýrs stýdenti-kýrsant Salamat Ótegenov Almaty qalasynyń Ishki ister ministrliginiń akademiiasynda asylyp turǵan jerinen tabyldy. Ol qaitys bolardan biraz ýaqyt buryn ata-anasynan úlken somada aqsha aýdarýdy surap, telefonnan hat jazǵan, dep habarlaidy Dalanews.kz zakon.kz-ke siltep.

Qomaqty qaryz, oqýdyń bolmaýy, tyǵyryqqa tirelý jáne jas jigitti ózin-ózi óltirýge májbúr etken oqiǵa týraly faktilerdi "Ýralskaia nedelia" basylymy jinaqtady.

Kýrsant Almatydaǵy IIM akademiiasynyń ashanasyna tiesili qoima ispetti bólmede asylyp turǵan jerinen tabyldy. Ony sheship alǵanda ol áli tiri bolǵan, biraq keiinirek kelgen jedel járdem toby jigitti qutqara almady. Ol 16:52 shamasynda qaitys boldy.

Sol kúni keshki saǵat jetiler shamasynda Salamattyń ata-anasyna Ishki ister ministrligi akademiiasynan qońyraý shalyp, uldarynyń óz-ózine qol jumsaǵanyn habarlaidy. 15 jeltoqsanda akademiianyń eki ofitserimen birge Salamattyń denesi Oralǵa jetkizildi. 16 jeltoqsanda Salamat óziniń týǵan jeri Aqjaiyq aýdanynyń Shabdarjap aýylyna jerlendi.

Jetisi ótken soń basylymnyń jýrnalisteri Salamattyń anasy Bekzat Imanǵalievamen sóilesti, ol óz kezeginde ulyn, eń kem degende, óz-ózin óltirýge itermeleýge qatysty naqty dálelder keltirdi.

Ol maqsatqa jetkish bala, bárine ózi qol jetkizetin edi


Ol eshqashan eshkimmen tóbelespegen, minezi sabyrly, salmaqty bolatyn. Eshqashan mektep formasyn kimeimin dep daý shyǵarmaityn, únemi mektepke kostiým-shalbarmen baratyn. Eshqandai buzaqylyq kórsetken emes, eshkim bulai shaǵymdanbady. 2018 jyly ol akademiiaǵa emtihan tapsyryp, 87 ballmen grantqa tústi. Fakýltet sol jyly ǵana ashylǵandyqtan, synaq kúrdeli bolmady. Biz onyń oqýǵa túskenine qatty qýandyq, kýrsanttardy akademiia rektory general Ómerbai Smaiylovtyń ózi jekelei qabyldap aldy. Almatyǵa kelgen soń, shilde aiynda biz Shabdarjap aýylyna (burynǵy Harkino) oraldyq. Al tamyzda biz ony oqýǵa jiberdik, - dedi Salamatanyń anasy.

Onyń aitýynsha, oqýdyń birinshi aiynda bári jaqsy bolǵan. Salamat jas jaýynger kýrsynan sátti ótken. Bir aidan keiin kýrsanttar ant qabyldady. Ata-anasy bos bolmaǵandyqtan, aǵasy ant berý rásimine bardy. Qaityp kelgennen keiin, aǵasy kýrsanttarǵa: "Kimde-kim bul jerde turyp, oqýǵa shydap, tótep bere alsa, onda osynda turyp oqi bersin, al kim shydai almaimyn dese, onda 100 myń teńge tólep," kazarmalyq jaǵdaidan" shyǵyp, syrtta tura bersin" dep aitqanyn aitty...



"Birinshi jyly ol oqýdy bastaǵan kezde kýrsanttardyń ata-analary úshin WhatsApp toby quryldy. Onda ár balanyń ata-anasy 50 myń teńge aýdarýy kerek degen aqparat bolǵan.

"Sol kezde biz tań qaldyq, 50 myń teńge ne, ne úshin dep. Óitkeni keter kezinde biz Salamatqa, akademiia memlekettik qoldaýǵa ie ekenine qaramastan, memleket tarapynan beriletin barlyq zattardy - kamýfliaj kiimderin, aiaq kiimderin, formalaryn satyp alyp bergen edik. Sodan keiin olar bizden taǵy 50 myń suraidy. Eń tańqalarlyǵy, biz ǵana onyń sebebin suradyq, al qalǵan kýrsanttardyń ata-analary bul aqparatty qalypty sekildi qabyldady. Belgili bolǵandai, bul aqshany kazarmany jabdyqtaýǵa - kir jýǵysh mashina, temir jáne turmystyq tehnika satyp alýǵa suraǵan eken", - deidi Bekzat Imanǵalieva.

Kúzde Salamat ata-anasynan qar kúreý úshin kúrekter satyp alýǵa jáne basqa shyǵyndarǵa aqsha surai bastady deidi anasy. Sodan keiin odan aqsha aýdarý týraly alǵashqy habarlamalar paida bolady. Qańtarda akademiia qysqy sessiiany bastady, odan keiin kýrsanttar úige demalysqa ketýi kerek edi. Sol kezde Salamat anasynan sessiiaǵa 80 myń teńge suraidy. Áieldiń aitýynsha, akademiiadaǵy sessiiany ótkizý júiesi osylai jumys isteidi: eger siz emtihandardy tapsyra almasańyz, demalysqa úige bara almaisyz. Bul arada eń bastysy, emtihannan ótý úshin aqsha tóleýiń kerek, áitpese olar báribir "qulatady".



Anasy aitqandai, uly sessiianyń aqshasyn tólep, ony jaýyp, týǵan aýylyna oralady. Úige kelgen soń ol anasyna Ishki ister ministrliginiń akademiiasynda kýrsanttar alty ai oqyǵan soń "kazarmalyq ortada" ómir súre almaitynyn túsinse, árqaisysy 600 myń teńgeden (1 aiǵa 100 myń) tólep, oqýdan shyǵa berýlerine bolatyndyǵyn aitqanyn aitady. Akademiiadan tekten tek kete salý múmkin bolmaǵan.

2019 jyldyń ortasynda ekinshi sessiia jaqyndaidy. Kýrsanttardan emtihan tapsyrý úshin taǵy aqsha talap etile bastaidy. Bul joly Salamat birneshe kýrstastarymen birge aqsha tólemei, emtihandy óz betimen tapsyrý týraly sheshim qabyldaidy. Biraq olardyń arasynda aýyzbirshilik bolmai, keibiri aqsha tólegen, al aqsha tólemegender sessiiadan aqyry qulatylady.

Sessiiany qaita tapsyrý úshin olardan endi kótermelegen "tarif" talap etiledi: 120 myń teńge. Ony tóleýge májbúr boldyq, - deidi Salamatanyń anasy.


2019 jyldyń qyrkúieginde ekinshi kýrs bastaldy. Osy kezde ata-ana Salamattyń jedel nesie júiesi arqyly nesie alǵanyn biledi. Olar nesieniń qaryzyn jaýyp, balasynan ony ne úshin alǵanyn suraidy. Salamat buǵan jaýap retinde ata-anasyn mazalaǵysy kelmeitinin, al aqsha kerek bolǵandyqtan, ony ózi jabamyn degen úmitpen mikrokredittik uiymnan alǵanyn aitty.

Barlyǵyna óz aqshańdy shyǵarasyń...


2020 jyl keldi. 16 naýryzda elimizde koronavirýstyń taralýyna bailanysty tótenshe rejim jariialandy. Salamattyń ata-anasy akademiia basshylyǵyna oqýdyń jaiyn surap, hat jazady. 30 naýryzda kýrsanttardyń úilerine ketetini belgili boldy. Biraq olardy úige Ishki ister ministrligi akademiiasynyń esebinen jibermeidi. Jigitter óz aqshalaryna 18 adamǵa shaǵyn avtobýs jaldap (árqaisysy 50 myń teńge tólegennen keiin) jáne Almatydan Qyzylorda-Aqtóbe-Oral-Atyraý-Aqtaý baǵyty boiynsha jyljidy.

Akademiia olarǵa jolǵa dep eshteńe bermegen: demalys jolaqysy, kúndelikti shyǵyn, tamaq degendei. Mysaly, olar Qyzylordaǵa jetti delik, al osy qalanyń balalary ata-anasyna habarlasyp, azyq-túlik aldyrtqan, sóitip ony ary qarai júretin balalarǵa tabystap otyrǵan. Osylai aman-esen qaita óz kúshimen jetti. Karantin bastalǵannan keiin onlain-oqytý bastaldy, sessiiaǵa da kelip jetti. Taǵy da sessiia úshin aqsha surala bastady. Ulym bank qosymshasy arqyly 100 myń teńge aýdardy, - dedi Salamattyń anasy.

Shilde aiynda Qazaqstanda aýrý taralýynyń eń joǵary deńgeiine qaramastan, kýrsanttar qaitadan akademiiaǵa shaqyrtyldy, ol kezde olar poligonda - dalalyq jattyǵýdan ótti. Ol jerge ushaqpen jetýge týra keldi, taǵy da óz aqshasyna.

Salamat dalalyq jattyǵýdan oralǵan soń jazdyń sońynda ony qaitadan akademiiaǵa oqýǵa taǵy shaqyrtty. Biraq bul joly ol koronavirýsqa PTR-test tapsyrýy kerek boldy.

Sol kezde men onyń oqýǵa barǵysy kelmeitinin alǵash ret baiqadym. PTR synaǵynan ótkende, ol: "Anashym, maǵan koronavirýsqa shaldyqqan dep anyqtama jazdyryp alsaq qaitedi" dedi. Men tań qaldym, nege óitemiz dep suradym. Ol maǵan tikelei jaýap bermedi, biraq akademiiaǵa oralýǵa asyqpaitynyn anyq aitty. Sońǵy saparǵa deiin ol óziniń barlyq minez-qulqymen jáne syrtqy is-qimylymen akademiiaǵa oralǵysy kelmeitindigin baiqatty. Men muny ol tamyzda aýylda dostarymen jáne synyptastarymen birge ótkizgendikten, solardan ajyraǵysy kelmei tur dep túsindim. Bosańsyp qalǵan shyǵar, - deidi Bekzat.

Balasy qaitys bolǵannan keiin áiel dostarynan Salamattyń akademiiaǵa oralǵysy kelmeitinin, Oral pedagogikalyq institýtyna, fizika-matematika fakýltetine aýysýǵa tyrysatynyn aitqanyn bilgen. Al akademiiadan jái kete salý múmkin emes. Balanyń ata-anasynyń aitýy boiynsha, ketý úshin olar ár ai saiyn oqyǵan oqýy úshin akademiiaǵa 100 myń teńgeden tóleýi kerek eken. Sonda Salamat oqyǵan eki jarym kýrs úshin shamamen 2 million teńge tóleýi kerek eken.

Jigit óziniń kýrsynyń basshysymen hat jazysyp, akademiiada oqýyn jalǵastyrǵysy kelmeitinin aitqan. Al ol óz kezeginde Salamatqa 2,5 million teńge tólep, kete berýine bolatynyn aitqan, biraq ol bul máselesin akademiiaǵa kelip, sol jerde sheshýdi usynady. Salamat oqýdan shyǵý jaiyn talqylaý úshin akademiiaǵa attanǵan, biraq odan oralǵan soń kóp uzamai ata-anasyna óz oqýyn jalǵastyratynyn aitady.

Oqý bastalǵannan keiin kýrsanttar taǵy da ata-anasynan aqsha surai bastaidy. Salamattyń anasy ashýlanyp, odan jaýap talap etedi. Ne úshin kerek degendei. Buǵan deiin ózin akademiianyń kýrsantymyn dep tanystyrǵan bir jigit áielge qońyraý shalyp, Salamattyń ózine 160 myń teńge qaryz ekenin aitqan. Ata-anasy bul qaryzdy da jabady, biraq ol netken qaryz ekenin sol kúii bile almaidy.

Óler aldynan sońǵy 3 aida Salamat ata-anasynan ádettegiden óte kóp aqsha surai bastaidy: 100, 200 myń .. Sońǵy ret Bekzat Salamatqa 5 jeltoqsanda 10 myń teńgeaqsha jibergen.

25 jeltoqsanda ata-anasy balasyna Almatydan Oralǵa poiyz biletin alyp úlgergen. Ol menen sońǵy ret aqsha suraǵanda, shynymdy aittym:"Tyńda endi, shydamnyń da shegi bar, ne sumdyq bul, erteń ákeń akademiiaǵa qońyraý shalyp, bul "aqsha jinaýdyń" mánisin nede ekenin suraidy" dedim. Salamat bebeýlep, taǵy da meni úndemeýge kóndirdi. Sodan keiin men, ol 25 jeltoqsanda úige oralady, sol kezde ony eshqaida jibermeimiz, aiaq-qolyn bailap tastasaq ta" dep oiladym, - deidi ol.

Sondai-aq, Bekzat ulynyń minez-qulqynan mynandai birtúrli jaitty ańǵarǵan: ol aqshany tek WhatsApp-taǵy hat almasý kezinde suraidy, al telefon arqyly eshqashan suramaǵan.

Balasyn jerlegennen keiin ol 3,5 aida týystary Salamatqa jalpy somasy 630 myń teńge aýdarǵanyn anyqtaǵan.

Ómiriniń sońǵy kúni Salamat úlken aǵasyna túngi 11-den bastap Almaty ýaqytymen keshki 5-ke deiin 300 myń teńge aýdarý týraly habarlama jibergen. Jigittiń otbasy turatyn aýylda turaqty internet joq, sondyqtan ol hatty kesh kórgen. Salamattan sońǵy habar saǵat 16: 31-de keldi. Ol: "Al, men kettim" dep jazdy.



 




Salamat Ótegenovtiń sońǵy jazbalary.


Sońǵy ret ol aǵasynan 300 myń teńge aýdarýdy suraidy, áitpese týystary ony endi eshqashan kórmeitinin jazǵan.

Sol kúni ol asylyp turǵan jerinen tabyldy.

Basylym Ishki ister ministrliginiń akademiiasyna resmi saýal joldap, 22 jeltoqsanda jaýap keldi, onda: "Bul fakt boiynsha Almaty qalasy PD ishki qaýipsizdik basqarmasy QR Qylmystyq kodeksiniń 105-baby 1-bóligi boiynsha sotqa deiingi tergeý júrgizip jatyr. Qyzmettik tergeý barysynda akademiia ujymy men kýrsanttar tarapynan zańsyz áreketter faktileri anyqtalmaǵany anyqtaldy" delingen.

Al akademiia kýrsanttarynan únemi aqsha jinaý týraly suraqqa jaýap bermeýdi jón kórgen.

Osyǵan qaramastan, týystarynyń aitýy boiynsha, Almaty qalasynyń PD QR Qylmystyq kodeksiniń 105-baby, 1-bóligi , iaǵni "Óz-ózine qol jumsaýǵa itermeleý" boiynsha sotqa deiingi tergeýdi bastaǵanyn jetkizdi.

Sýretti Salamat Ótegenovtyń týystary usyndy