Mańǵystaýda jumyssyzdyq máselesin sheshý úshin «Jumys jasaimyn» óńirlik jobasyn qosa alǵanda, birqatar sharalar júzege asyrylýda. Osy joba aiasynda 2022 jyly 1,3 mlrd. teńge bólingen. Búginde bul baǵdarlama boiynsha 780 adam jumys isteidi. Jumysshylardyń ortasha jalaqysy 240 myń teńgeni quraidy.
2023 jyly 19,6 myń adamdy jumyspen qamtý sharalary boiynsha jumysqa ornalastyrý josparlanǵan. Osy maqsatta 10,2 mlrd teńge qarjy bólingen.
Jumyspen qamtý ortalyqtarynda tirkelgen azamattar úshin sýbsidiialanatyn jumys oryndary uiymdastyrylǵan. Olar: «Jastar praktikasy» «Alǵashqy jumys orny», «urpaqtar sabaqtastyǵy», «Kúmis jas» jobalary. Osy baǵyttar boiynsha aǵymdaǵy jyly 7,8 myń adam ýaqytsha jumys oryndarymen qamtylady.
Budan bólek, óńirde kásipkerlikti damytý úshin halyqtyń osal toptarynyń ókilderine 400 AEK (2023 jyly 1,38 mln teńge) kóleminde biznes-ideialaryn iske asyrýǵa baǵyttalǵan «Bastaý Biznes» jobasy iske asyrylýda. Sondai-aq, kásipkerlikpen ainalysamyn deitin jastarǵa 2,5% shaǵyn nesieler usynylady. Bul maqsatta arnaiy 1,1 mlrd teńge bólindi. Onyń aiasvnda 415 jasqa qoldaý kórsetiledi dep kútilýde. Sonymen qatar, biyl shaǵyn jáne orta biznesti damytý maqsatynda biyl «Mangystau business» óńirlik baǵdarlamasyn iske asyrý josparlanǵan. Joba aiasynda kásibin jańa bastaǵan jeke kásipkerler jyldyq 1% - ben 50 mln teńgege deiin nesie ala alady.
Óńir basshysy óz baiandamasynda Mańǵystaý oblysynyń negizgi ónerkásiptik salasy — himiia ónerkásibi, mashina jasaý, munai ónimderin óńdeý, qurylys salý indýstriiasy men metallýrgiia ónerkásibi ekenin atap ótti.
2022 jyldyń qorytyndysy boiynsha óńirdiń ónerkásiptik óndiris kólemi 3,1 trln. teńgege jetken. Onyń ishinde ónerkásiptik óndiristiń kólemi - 205 mlrd teńge, iaǵni jalpy úlestiń 6,6%-y. Nurlan Noǵaev óńirde pysyqtalyp jatqan iri jobalardyń biri «QazMunaiGaz UK» AQ kompaniiasy reseilik «Lýkoil» munai kompaniiasymen birlesip iske asyryp jatqan «Qalamqas-teńiz, Hazar jáne Áýezov» ken oryndaryn igerý jumystary ekenin atap ótti.
Jobanyń quny 2,7 trln.teńgeni quraidy. Jobany iske asyrýdyń bastapqy kezeńinde 2 myń jumys orny qurylmaq. Al munai óndirý 2028 jyly bastalyp, jylyna 4 million tonnany quramaq.
Sondai-aq, óńirde áleýetti investorlarmen polipropilen óndirý jáne metallýrgiia zaýytyn salý jónindegi jobalardy iske asyrý boiynsha kelissózder júrgizilýde. Eger bul joba oń sheshimin tapsa, oǵan 900 mlrd. teńge investitsiialanyp, qurylys barysynda 9 myń jumys orny qurylmaq. Al nysan paidalanýǵa berilgennen keiin 3 myńnan astam turaqty jumys ornymen qamtylmaq.
Sondai-aq, oblys ákimi Jańaózen qalasynda óndiristi oqshaýlaý aiasynda aldaǵy ýaqytta uzaq merzimdi sharttar jasasý arqyly 696 jańa jumys ornyn qurý josparlanyp otyrǵanyn aitty.
- Naryqtyq ekonomikanyń negizgi talaptarynyń biri azamattardyń shaǵyn biznesti damyta otyryp, ózderiniń ál-aýqatyn arttyrý, memleketten táýelsiz bolý múmkindigi. Kásippen ainalysý jáne odan tabys tabý — bul barlyq órkenietti elderde qalyptasqan ekonomikalyq tujyrymda.
Máselen, ótken jyly oblystyń jumyssyz azamattaryn jumysqa ornalastyrý maqsatynda úkimettik deńgeidegi kelissózder arqyly "Tatneft" kompaniiasy 600-ge jýyq bos jumys ornyn usyndy. Alaida onda qazirgi ýaqytta tek 43 adam jumys isteidi. Aimaqta jumys oryndary jeterlik, biraq jumys istegisi keletinder az. Kóbisi munai salasynda jumys istegisi keledi, turǵylyqty jerin ózgertkisi kelmeidi. Bir jerde turyp, bir jerde jumys istegisi keledi.
Alaida, qazir jańa jaǵdailarǵa jaǵdailarda beiimdelý kerek. Ásirese sizdiń otbasyńyz bolsa, balalaryńyz ósip kele jatsa, ýaqytty bosqa ketirgennen góri múmkindikti paidalanǵan durys, - dedi Nurlan Noǵaev.
Sonymen qatar, óńir basshysy munaidyń bir kezderi aiaqtalýy múmkin ekenin atap ótti. Sondyqtan ekonomikany ártaraptandyrýdy odan ári jandandyratyn jáne ekonomikalyq ósýge qosymsha serpin beretin basqa da perspektivtik salalar men ósý núktelerin zertteý qajet.
– Bilimge jáne árqashan damyýǵa umtylatyn óz isiniń sheberi-árqashan básekege qabiletti bolady. Jastardyń eńbekke degen motivatsiiasyn arttyrý qajet. Tek sonda ǵana qoǵam bilikti mamandardan turatyn bolady, - dedi oblys ákimi.
