Birden basyn ashyp alǵanymyz jón, “Eurasia Expert” Kremldiń qol astyndaǵy sany jaǵynan jyrtylyp-aiyrylatyn, jypyrlaǵan propaganda quraldarynyń biri. Pýtindi jaqtap, Lýkashenkony aqtap, AQSh pen Batysty dattap jazǵanda aldyna jan salmaidy. Eýraziialyq odaqty kún qurǵatpai ulyqtaidy. Orys tiliniń soiylyn soqqanda Aqorda ideology Abaevtan asyp túsedi.
Kiriakýmen aradaǵy suhbat AQSh-ty tuqyrtý maqsatynda ótkizilgeni, saiasi astarmen ázirlegeni anyq. Áitse de oqyrman nazaryna usynǵandy qup kórdik.
Tilshiniń reseishil saryndaǵy saýaldaryn esepke almaǵanda, Amerika sarapshysy Aýǵanstannyń kúireýine ádil baǵa bergendei kórindi.
…
“Tálipter? Olar Orta Aziiaǵa basa-kóktep kirmeidi. Dál qazir bul aimaq úshin atajurtynan aýa kóshken bosqyndar áldeqaida qaýipti.
2015 jyly Eýropaǵa lap qoiǵan siriialyq bosqyndar shekarada keptelip, Batysty áýre-sarsańǵa salǵan. 3 mln-ǵa tarta bosqyn Túrkiiadan baspana suraǵan. Olardyń basym kópshiligi áli kúnge deiin grek araldaryndaǵy bosqyndarǵa arnalǵan lagerlerdi panalap otyr. Muny sońy gýmanitarlyq apatqa ulasýy múmkin”, – deidi Kiriaký.
Buǵan jol bermeý úshin Orta Aziia – AQSh, Resei sekildi alpaýyt elderdiń kómegine júginip, solardyń aqyl-keńesine qulaq asýy tiis.
Al tálipter iemdenip alǵan Aýǵanstan azdan keiin Qytaidyń “ieligine” ótedi. Beijiń Kabýlde tynyshtyq ornatýǵa múddeli, osy eldiń qoinaýyndaǵy qazba bailyqty óz qolymen igermek oiy bar. Sói degen Kiriaký álemdik qaýymdastyqqa qarap otyrmai, tálipterge diplomatiialyq qysym kórsetýge úndegen eken.
…
“Irak? Amerikanyń bul baǵyttaǵy naýqany sátsiz boldy dep aita almaimyn. Álbette, AQSh-tyń da saiasi múddesi bar. Iraktaǵy kampaniia tabysty aiaqtaldy. Amerikanyń saiasi apparaty buǵan solai dep baǵa berdi. Saddam Hýsseiindi taqtan taidyrdyq, Iraktyń ishinara demokratiia ornady, qazir bul el tóńiregine qaýip tóndirmeidi”, – deidi sarapshy.
AQSh-tyń Aýǵanstan naýqany da tekke ketpegen. Amerika áskeri osynda ornalasqan “Ál-Kaidanyń” túbine jetken.
Al Aýǵanstan áskeriniń tálipterden kúirei jeńilýine AQSh kináli emes. Kiriaký osy taraptaǵy bylaisha tarqatypty:
“Biz be, biz aýǵan áskerileri men politseilerin basynan baqaiyna deiin qarýlandyrdyq. Tiisti daiyndyqtan ótkizdik. Buǵan 3,2 trln dollar shyǵyndadyq, qanshama ýaqytymyzdy sarp ettik. Olar qaitti? Kúli kókke ushty. Urysqa shydas bermei, qarý-jaraǵyn tastai qashty.
Nege? Nege jeńildi? Sebebi, aýǵandar ábden jemqorlanǵan. Korrýptsiiaǵa bógip jatyr. Biz olardy para almaýǵa, para bermeýge májbúrlei almaimyz.
Aýǵan halqynyń ózi qulyq tanytpasa, demokratiianyń qabyrǵasyn qalap bere almasymyz taǵy belgili.
Iá, biz olarǵa dúnieniń aqshasyn berdik, demokratiialyq daǵdyǵa baýlýǵa tyrystyq, munymyzdan túk shyqpady. Biz olarǵa otandy súiýdi, qolyna qarý alyp, atajurtyn qorǵaýǵa májbúrlei almaimyz”, – deidi aýǵan biliginiń jeńilisin korrýptsiiadan kórgen AQSh sarapshysy .
Kiriakýdyń aitýynsha Aq úidiń Grýziia jerinde Kreml oilaǵandai saiasi múddesi joq. 2008 jylǵy osy eldegi oqiǵalar AQSh tarapynan jaýapsyz qalǵany sodan.
Al Soltústik Koreiamen aradaǵy dipkelissóz áýelden tuiyqqa tirelgen. Phenian iadrolyq qarýdy ázirleýdiń algoritmin Amerika sarapshylarynyń aldyna tospasy anyq edi.
Sarapshy solai bola tura, AQSh-tyń álemdik saiasattaǵy ataq-abyroiy quldyramaǵanyna senimdi.
Kiriakýdyń paiymdaýynsha Amerika áskerileriniń Aýǵanstanda aialdaityn argýmenti qalmaǵan, al osy elge bólingen qyrýar kapital jónimen jumsalmaǵan.
“AQSh aýǵan halqyna múlde jańa memlekettiń irgetasyn qalaý úshin 20 jyl merzim berdi. Buǵan dep 3,2 trln dollar qarjy bóldi.
Olar qolda bardy uqsata alǵan joq, sebebi korrýptsiianyń batpaǵyna batqan. Óspedi, ózgermedi. Rýlyq-taipalyq túsiniktiń dárgeiinde qaldy, sol úshin de demokratiia qura almady.
Tálipterge toitarys bererlik qýaty bolsa da, qulqy bolmady, sol sebepti sátsizdikke ushyrady.
AQSh? Amerika qurama shtattary Aýǵanstandy asyraýǵa mindetti emes. Aýǵan halqy óz bolashaǵy úshin keýdesinen jan shyqqansha kúresýge tiis edi. Olar buǵan 20 jyl boiy daiyndaldy. Amerika aýǵan áskerilerin muzdai qarýlandyrdy. Tálipter munshama qarý-jaraqty túsinde de kórmegen. Solai bola tura olar utyldy…”, – deidi Amerikanyń Ortalyq barlaý qyzmetiniń eks-ofitseri.
Toq eterin aitqanda, Aýǵanstannyń kúireýine korrýptsiia sebepshi bolǵan. Álbette qarapaiym aýǵan halqyna AQSh-tan aýǵan qyrǵyn qarajattyń mysqaldai bóligi de buiyrmaǵany anyq. Al biliktegi at tóbelindei top alysty boljai almaǵan, búginmen ómir súrgen dep paiymdaǵan eken Kiriaký.
Ázirlegen, Dýman BYQAI
https://dalanews.kz/zheli/64227-olar-bizdi-botensigen-zhoq-tanymal-ga
