Qazaqstan Prezidenti Úkimettiń keńeitilgen otyrysynda eldiń kólik-logistika infraqurylymyn damytý baǵytyndaǵy mańyzdy mindetterdi belgilep, Transkaspii baǵytynyń áleýetin arttyrý úshin birqatar strategiialyq jobalardy júzege asyrý qajettigin aitty.
«Moiynty – Qyzyljar» baǵytynda jańa temir jol qurylysyn bastaýdy tapsyramyn. Sondai-aq Qyzyljar beketinen Aqtaý portyna deiingi kúre joldyń qozǵalysy asa kóp ýchaskelerin jańǵyrtý kerek. «Altynkól – Jetigen» temir jolyn da keńeitý qajet. Bul Qytai men Ortalyq Aziia arasyndaǵy kólik dáliziniń áleýetin edáýir arttyrady. Budan bólek, temir jol tasymalyn tsifrlandyrý jobalaryn ýaqtyly aiaqtaý mańyzdy. Mýltimodaldy kólik toraptaryn damytýǵa basa mán bergen jón. Sol arqyly tasymaldyń barlyq túrin ózara kiriktirýge múmkindik týady. Biyl jáne kelesi jyly osy baǵytta aýqymdy jumystar atqarylýǵa tiis»,-dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezidenttiń aitýynsha, jahandyq elektrondy saýda-sattyqtyń qarqyndy damýy Qazaqstanǵa jańa ekonomikalyq múmkindikter usynady. Sondyqtan elde ozyq logistika júiesin qurý – strategiialyq mindet. Avtokólik tasymalyna arnalǵan «jasyl dálizdiń» tiimdiligin arttyrý, josparlanǵan joldardy ýaqytyly salý jáne jóndeý jumystaryn aiaqtaý qajet.
«Zamanaýi tehnologiialardy engizbeiinshe, logistikany tabysty damytý múmkin emes. Sondyqtan qoimalardy avtomattandyrý, marshrýttardy tsifrlandyrý, kólik aǵynyn basqarý isinde jasandy intellektini qoldaný Úkimet jumysynyń basym baǵyttary bolýǵa tiis»,-dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Qazaqstannyń kólik-logistika salasynyń bolashaǵy, jańa múmkindikter men damý joldary, tranzittik áleýetti arttyrýdyń jańa trendteri, «jasyl dálizden» tsifrlyq tasymalǵa deiingi strategiialar, elektrondy saýda, mýltimodaldy toraptar jáne infraqurylymdy damytý máseleleri boiynsha Sátbaev ýniversiteti M.Tynyshbaev atyndaǵy Kólik injeneriiasy jáne logistika mektebiniń basshysy, tehnika ǵylymdarynyń doktory, professor Seidýlla Abdýllaevpen suhbattasqan edik.
–Seidýlla Seidemetuly, Úkimettiń keńeitilgen otyrysynda Prezident Qazaqstannyń tranzittik áleýetin tolyqtai paidalaný qajettigin aitty. Osy baǵytta «Moiynty – Qyzyljar» jáne «Altynkól – Jetigen» temir joldaryn damytý jobalary Qazaqstannyń halyqaralyq tranzittik dálizderindegi rólin kúsheite alady ma jáne olardy damytý elimizdiń kólik-logistika salasyna qandai ózgerister ákelýi múmkin?
–Prezidenttiń Qazaqstannyń tranzittik áleýetin tolyqtai paidalaný qajettigi týraly aitqany óte mańyzdy, sebebi bul eldiń ekonomikalyq damýyna aitarlyqtai áser etedi. «Moiynty – Qyzyljar» jáne «Altynkól – Jetigen» temirjoldaryn damytý Qazaqstannyń halyqaralyq tranzittik dálizderindegi rólin shynymen kúsheitýi múmkin. Osy jobalar júzege assa, eldiń kólik-logistika salasynda birneshe mańyzdy ózgerister bolýy yqtimal. Qazaqstannyń tranzittik infraqurylymyn jańaryp, temirjol arqyly júk tasymaldaý kólemi artady. Máselen, «Moiynty – Qyzyljar» jobasy Qytai men Eýropa arasyndaǵy mańyzdy kólik dálizi retinde júkterdiń qozǵalysyn ońtailandyryp, tasymaldaý ýaqytyn qysqartady. Bul, óz kezeginde, halyqaralyq logistikalyq kompaniialar úshin Qazaqstannyń tartymdylyǵyn arttyrady jáne tranzittik trafiktiń ósýine jol ashady. Sonymen qatar, jobalardyń birigip júzege asýy Qazaqstandy «Bir beldeý, bir jol» jáne Transkaspii halyqaralyq kólik baǵyty (TMTM) siiaqty álemdik kólik dálizderine bailanystyrady. «Altynkól – Jetigen» temirjoly, Qorǵas arqyly Qytaimen bailanys ornatyp, Ortalyq Aziia, Resei jáne Eýropa naryqtaryna qosymsha tranzit joldaryn ashady. Sol arqyly eldiń halyqaralyq saýdadaǵy mańyzy kúsheiedi. Budan ózge temirjol infraqurylymyn damytý arqyly óńirlerge investitsiialar aǵynyn tartýǵa bolady. Jobalar jańa jumys oryndaryn quryp, kólik qatynasyn jaqsartý arqyly óńirlik ekonomikanyń damýyna yqpal etedi. Bul óz kezeginde, Qazaqstannyń ishki ekonomikasyn nyǵaitýǵa jáne halyqtyń áleýmettik-ekonomikalyq jaǵdaiyn jaqsartýǵa septigin tigizedi. Sonymen qatar, elimizdiń halyqaralyq tranzittik naryqtaǵy básekege qabilettiligi artady. Qazaqstan Eýraziiadaǵy eń iri hab retinde tanylyp, syrtqy saýda men logistika damidy.Tranzit kóleminiń ulǵaiýy júkterdi tasymaldaý tiimdiligin arttyryp, logistikalyq protsesterdi ońtailandyrady. Osy ózgeristerdiń nátijesinde, tasymaldaý shyǵyndary tómendep, logistikalyq habtar men qoima infraqurylymyn damytýǵa investitsiialar aǵyny artady.
Jalpy búginde kólik jáne logistika – ekonomikanyń tehnologiialyq damyǵan salalarynyń biri. Qazir tsifrlyq tehnologiialar men jasandy intellekt júkter, taýarlar men adamdardy tasymaldaýdyń mańyzdy bóligine ainalyp otyr. Kórshilermen jiksiz kólik júiesin qalyptastyrý jáne búkil júieni álemdik kóshbasshylar deńgeiine kóterý úshin ǵylymi tásilder men júieli ózgerister qajet. Bilikti kadr daiarlaý jáne sala problemalaryn anyqtap, olardy sheshý joldaryn izdeý úshin ǵalymdardy tartý mańyzdy. Osy rette Satbayev University kólik-logistika salasynda joǵary bilikti mamandar daiarlap, memlekettik jáne jeke kompaniialarmen, ǵalymdarmen birlese jumys istep keledi. Bizdiń maqsatymyz – Qazaqstan ekonomikasynyń kólik-kommýnikatsiialyq sektoryna jańa kóshbasshylardy daiarlaý.
–Qazaqstannyń kólik-logistika infraqurylymyn damytýdyń negizgi baǵyttaryn atap ótseńiz. Qazirgi halyqaralyq naryqtyń talaptaryna sai infraqurylymdy damytý úshin qandai naqty qadamdar jasaý kerek?
–Qazaqstannyń kólik-logistikalyq infraqurylymyn damytýdyń negizgi baǵyttary onyń Eýropa men Aziia arasyndaǵy negizgi saýda joldarynyń qiylysyndaǵy strategiialyq jaǵdaiymen aiqyndalady. Qazirgi halyqaralyq naryqtyń talaptaryna jaýap berý úshin kelesi baǵyttar men qadamdarǵa nazar aýdarý qajet:
- Tranzittik áleýetti nyǵaitý
Qazaqstannyń tranzittik áleýetin damytý úshin eń aldymen «Bir beldeý, bir jol» bastamasy sheńberinde Transkaspii halyqaralyq kólik marshrýttaryn (TMTM) damytý qajet. Bul halyqaralyq kólik dálizi Qazaqstan arqyly Qytai men Eýropa arasynda júk tasymaldaýdy jeńildetýge múmkindik beredi. Sonymen qatar, temirjol, avtomobil jáne áýe tasymaldaryn biriktiretin mýltimodaldy logistikalyq habtar qurý arqyly kólik aǵyndaryn tiimdi basqarýǵa qol jetkizý josparlanýda.
- Kólik infraqurylymyn jańǵyrtý
Kólik infraqurylymyn jańǵyrtý – elimizdiń kólik sektoryn damytýdaǵy mańyzdy baǵyttardyń biri. Bul baǵytta temirjol, avtomobil joldary, porttar, terminaldar men áýejailardy salý jáne qaita qurý jumystary qolǵa alyndy. Sonymen qatar, zamanaýi tehnologiialar men avtomattandyrý júielerin engizý arqyly tasymaldaý tiimdiligin arttyrý kózdelgen. Júk aǵyndaryn basqarý júielerin jańǵyrtý, sondai-aq kólik operatsiialaryn tsifrlandyrý salasynda da aýqymdy sharalar josparlanyp otyr.
- Jahandyq kólik júielerine integratsiia
Qazaqstannyń kólik infraqurylymyn kórshi eldermen bailanystyrýdy nyǵaitý arqyly halyqaralyq tranzittik dálizderdiń tiimdiligin arttyrý mańyzdy. Bul, ásirese, Qytai, Resei, Ortalyq Aziia elderi men Eýropamen birlesken logistikalyq jobalardy damytýǵa múmkindik beredi. Sonymen qatar, kólik júieleriniń integratsiiasy Qazaqstannyń halyqaralyq arenadaǵy básekege qabilettiligin arttyrady.
- 4. Ekologiialyq turaqtylyqty qamtamasyz etý
Kólik salasynda ekologiialyq taza tehnologiialardy damytý da basty mindetterdiń biri. Qazaqstan elektrli temirjol kóligin damytý arqyly ekologiialyq tiimdilikti arttyrýdy maqsat etedi. Sondai-aq, kólik salasyndaǵy kómirtegi izin azaitýǵa baǵyttalǵan sharalar qabyldanyp, balamaly energetika kózderi paidalanylatyn bolady. Ekologiialyq taza kólik quraldaryn engizý yntalandyrylady, bul eldiń kólik salasyn turaqty ári ekologiialyq taza etýge yqpal etedi.
- Kólik-logistikalyq júieni tsifrlandyrý
Kólik jáne logistika salasyn tsifrlandyrý Qazaqstan úshin kólik aǵyndaryn tiimdi basqarýǵa, tranzittik operatsiialardy baqylaýǵa jáne basqarýdy jeńildetýge múmkindik beredi. Naqty ýaqyt rejiminde júk aǵyndaryn basqarý platformalaryn engizý jáne tranzittik operatsiialardy baqylaityn biryńǵai tsifrlyq derekter bazasyn qurý josparlanýda.
Naqty qadamdar men jobalar
Infraqurylymǵa investitsiialar tartý – iri jobalardy qarjylandyrý úshin halyqaralyq investorlardy tartý jáne salyqtyq jeńildikter men memlekettik-jekemenshik áriptestik arqyly qolaily investitsiialyq ahýal qalyptastyrý kózdelýde.
Negizgi kólik jobalaryn damytý – «Moiynty – Qyzyljar», «Altynkól – Jetigen» siiaqty mańyzdy temirjol marshrýttarynyń qurylysy men jańǵyrtylýy aiaqtalady. Sonymen qatar, Aqtaý men Quryq porttaryn damytý arqyly Kaspii teńizindegi júk ainalymyn arttyrý josparlanǵan.
Kadrlardy oqytý – halyqaralyq standarttarǵa sáikes kólik logistikasy salasynda mamandardy daiarlaý jáne innovatsiialardy engizý úshin ǵylymi ortalyqtar qurý kózdelýde.
Shekaradaǵy kedergilerdi azaitý – kedendik resimdeý rásimderin ońailatý jáne tranzittik dálizderde halyqaralyq tasymaldarǵa biryńǵai tarifter men erejeler engizý sharalary iske asyrylatyn bolady.
Sonymen qatar, kólik jáne ilespe infraqurylymǵa investitsiialar aǵyny men eksporttyń ósýi kútilýde. Bul óz kezeginde Qazaqstannyń óńirlik damýyna jáne ekonomikalyq órkendeýine oń yqpal etedi.
– Prezident Úkimetke temir jol tasymalyn tsifrlandyrý jobalaryn aiaqtaý týraly tapsyrma berdi. Qazirgi tańda logistika salasynda tsifrlandyrý qalai júzege asyrylyp jatyr? Bul ózgerister kólik júiesiniń tiimdiligine, júk tasymalynyń jyldamdyǵy men qaýipsizdigine qalai áser etedi?
–Qazaqstanda temir jol tasymalyn tsifrlandyrý- bul eldiń kólik-logistikalyq júiesin jańǵyrtýdyń negizgi qadamy, onyń halyqaralyq tranzittik dálizderde básekege qabilettiligin arttyrýǵa múmkindik beredi. Eń aldymen, avtojol jáne temirjol salalaryndaǵy infraqurylymdyq shekteýlerdi alyp tastaýǵa nazar aýdarý qajet. Atap aitqanda, Dostyq jáne Altynkól shekaralyq stantsiialarynda poiyzdardyń "ótpeli" qozǵalysyn qamtamasyz etý úshin birqatar qurylymdyq is-sharalar júrgizý qajet.
Qazirgi ýaqytta Qazaqstanda tsifrlandyrý baǵytynda mańyzdy qadamdar jasalǵan. Júkterdi resimdeýdi jeńildetetin elektrondyq tasymaldaý qujattary (EQJ) júiesi engizilip, poiyzdardyń qozǵalysyn josparlaý men júk aǵyndaryn basqarý protsesteri avtomattandyrylǵan. Sonymen qatar, naqty ýaqyttaǵy jyljymaly quramdy baqylaý úshin GPS/GLONASS tehnologiialary engizildi. Elektrondyq kedendik rásimder ishinara engizilip, Qazaqstan arqyly tranzitti ońailatý úshin tsifrlyq júieler damytylýda.Biraq tsifrlandyrý protsesinde keibir qiyndyqtar da bar. Birinshiden, sandyq júielerdiń fragmenttiligi baiqalady, iaǵni ártúrli platformalar arasynda jetkiliksiz integratsiia bar. Ekinshiden, marshrýttardy boljaý jáne ońtailandyrý úshin jasandy intellekt pen derekterdi taldaýdy qoldaný deńgeii áli tómen. Úshinshiden, shaǵyn jáne orta biznestiń tsifrlyq sheshimderge qoljetimdiligi joǵary shyǵyndarmen shektelgen.
Qazaqstannyń kólik júiesiniń tiimdiligin arttyrý úshin barlyq protsestiń qatysýshylaryn (júk jóneltýshilerdi, logistikalyq kompaniialardy, keden qyzmetterin) biriktiretin biryńǵai platformany ázirleý qajet. Sonymen qatar, kórshi eldermen tsifrlyq júielerdi biriktirý, júkterdiń úzdiksiz tranzitin qamtamasyz etý úshin mańyzdy qadam bolady.
Jasandy intellekt arqyly tasymaldaýǵa suranysty boljaý, marshrýttardy ońtailandyrý jáne resýrstardy tiimdi basqarý jospardabar. Infraqurylymdaǵy keptelister men kedergilerdi boldyrmaý úshin úlken derekter analitikasyn paidalaný qajettiligi artyp keledi.
Temirjol terminaldarynda júkterdi basqarýdyń avtomatty júielerin engizý, sondai-aq júkterdi túgendeý jáne olardyń jaǵdaiyn baqylaý úshin drondar men robottyq júielerdi paidalaný josparlanǵan.
Tolyq elektrondyq kedendik operatsiialarǵa kóshý, tranzittik qujattardy sandyq júieler arqyly rásimdeýdi jeńildetý mańyzdy baǵyt bolyp tabylady.
Logistika salasynda tsifrlyq sheshimder ázirleý úshin klasterler quryp, jańa tehnologiialardy damytý úshin startaptar men halyqaralyq seriktesterdi tartý qajet.
Marshrýttardy ońtailandyrý jáne toqtap qalýdy azaitý júkterdi tasymaldaý ýaqytyn qysqartady, bul eldiń tranzittik áleýetin kóteredi.
Avtomattandyrý operatsiialyq shyǵyndardy azaitady, bul kólik qyzmetteriniń baǵasyn tómendetip, olardyń básekege qabilettiligin arttyrady.
Tsifrlandyrý protsesterdi baqylaýdyń joǵary deńgeiin qamtamasyz etedi, bul tutynýshylardyń senimin jáne kólik operatsiialarynyń tiimdiligin joǵarylady.
Tsifrlyq júielerdiń integratsiiasy jáne jeńildetilgen rásimder júkterdiń el arqyly ótý ýaqytyn qysqartady.
Tsifrlyq infraqurylymnyń damýy jańa seriktester men investorlardy tartýǵa múmkindik beredi, bul el ekonomikasynyń ósýine oń áser etedi.
– Qazaqstan úshin avtokólik tasymalyn damytý jáne «jasyl dálizdiń» tiimdi qyzmetin qamtamasyz etý ózekti másele. Bul baǵytta qandai jańa tehnologiialar men sheshimderdi engizý qajet? Kólik aǵynyn tiimdi basqarý úshin qandai innovatsiialyq ádister men tsifrlyq quraldar qoldanylýy múmkin?
–Qazaqstannyń jahandyq saýda joldaryndaǵy strategiialyq ornalasýy avtomobil tasymaldaryn damytý men tranzittik júieniń tiimdi jumys isteýine erekshe mán beredi. Osy maqsatta jańa tehnologiialar men innovatsiialyq sheshimderdi engizý kólik aǵynyn basqarýdy jaqsartýǵa, logistikadaǵy básekege qabilettilikti arttyrýǵa jáne halyqaralyq saýdadaǵy rólin nyǵaitýǵa múmkindik beredi.
"Jasyl dálizdiń" tsifrlandyrylýy
"Jasyl dáliz" sheńberinde júkterdiń jedeldetilgen qozǵalysyn qamtamasyz etý úshin tsifrlyq júielerdiń engizilýi mańyzdy. Júk tasymaldaýshylardy, keden qyzmetterin jáne baqylaý organdaryn biriktiretin biryńǵai elektrondyq platforma qurý kózdelip otyr. Bul júie shekaradaǵy kidiristerdi azaitý úshin elektrondyq júkqujattardy, sertifikattar men deklaratsiialardy engizýge múmkindik beredi. Sondai-aq, blokchein tehnologiiasy derekterdi qorǵaý jáne logistikalyq tizbektegi tranzaktsiialardy avtomattandyrýǵa septigin tigizedi.
Intellektýaldy kólik júieleri (ITS) jáne innovatsiialar
Intellektýaldy kólik júieleriniń kómegimen júkterdiń kúiin baqylaý, kólik quraldarynyń qozǵalysyn qadaǵalaý, avtomattandyrylǵan ótkizý pýnktterinde tekserýdi azaitý múmkin bolady. Aqyldy sensorlar, RFID tegteri, jáne úlken derekterdi taldaý arqyly kólik aǵyndary tiimdi baqylanyp, marshrýttar ońtailandyrylmaq. Bul sharalar keptelisti boldyrmaýǵa jáne tasymaldaýdy jyldamdatýǵa múmkindik beredi.
Ekologiialyq taza kólik jáne jańa tehnologiialar
Qazaqstanda ekologiialyq taza kólikterdi qoldanýǵa yntalandyrý sharalary da qolǵa alynǵan. Elektr júk kólikteri men sýtegi otynymen júretin kólikterdiń infraqurylymyn damytý maqsatynda zariadtaý stantsiialary men janarmai quiý beketteri salynady. Bul sharalar kólik salasynyń ekologiialyq áserin azaitýǵa jáne eldiń turaqty damý strategiiasyna sáikes keledi.
Kólik aǵynyn basqarýdy ońtailandyrý
Jasandy intellekt tehnologiialary keptelisterdi boljaý, aýa-raiyn jáne jol jaǵdaiyn eskere otyryp, júk tasymaldaý marshrýttaryn tiimdi ońtailandyrady. Avtonomdy kólik quraldaryn engizý arqyly tasymaldaý shyǵyndaryn azaitý jáne qaýipsizdikti arttyrý kózdelýde. Sonymen qatar, "aqyldy joldar" júiesin engizý arqyly jol jaǵdaiy men meteorologiialyq jaǵdailar únemi baqylaýda bolady, sol arqyly kólik aǵynyn tiimdi basqarýǵa bolady.
Tiimdilikti arttyrý sharalary
Qazaqstannyń kólik infraqurylymyn damytý arqyly tranzittik tasymaldaý tiimdiligin arttyrý josparlanýda. Mysaly, "Batys Eýropa – Batys Qytai" jolyn qaita qurý, júk tasymaldaýshylar úshin demalys aimaqtaryn qurý, sondai-aq kólik standarttaryn halyqaralyq normalarmen úilestirý is-sharalary júzege asyrylady. Kedendik rásimderdi ońtailandyrý jáne "jasyl dáliz" sheńberinde tekserýler sanyn azaitý arqyly ákimshilik rásimderdi jeńildetý josparlanyp otyr.
Ekologiialyq taza tasymaldaýdy yntalandyrý
Ekologiialyq taza kólik quraldaryn satyp alý úshin sýbsidiialar men salyq jeńildikterin engizý arqyly ekologiialyq taza kólikterdi paidalaný artady. Bul sharalar qorshaǵan ortaǵa teris áserdi azaityp, elimizdiń ekologiialyq turaqtylyǵyn qamtamasyz etedi.
– Prezident zamanaýi tehnologiialardy engizbei, logistika júiesin tiimdi damytý múmkin emes ekenin atap ótti. Álemdik tájiribege súiene otyryp, Qazaqstanda logistika salasynda qandai jańa tehnologiialardy engizý mańyzdy dep oilaisyz? Bul ózgerister salanyń tiimdiligine qalai áser etedi jáne qai baǵyttarǵa basymdyq berý kerek?
–Qazaqstannyń qolaily geografiialyq ornalasýy ony Qytai, Eýropa, TMD elderi men Taiaý Shyǵys arasyndaǵy tranzittik e-commerce habyna ainaldyrýǵa múmkindik beredi. Bul jergilikti internet-dúkenderdiń kóbeiýine, avtomattandyrý men robottandyrý tehnologiialary arqyly saqtaý oryndarynyń keńeiýine yqpal etedi. Ýaqyt óte kele áýe jáne temirjol tasymalyna suranys artatyndyqtan, halyqaralyq seriktesterge básekelestik tarifter men jyldam júkterdi óńdeýdi usyný mańyzdy bolady. Logistikany tiimdi damytý úshin Qazaqstan álemdik tájiribege súienip, jańa tehnologiialardy engizýi kerek. Bul úshin birneshe negizgi baǵyttardy atap ótýge bolady. Joǵaryda logistikany tsifrlandyrý týraly aityp óttim. Jasandy intellekt tehnologiialary marshrýttardy ońtailandyrýǵa, suranysty boljaýǵa jáne táýekelderdi basqarýǵa múmkindik beredi. Úlken derekterdi taldaý arqyly logistikalyq júieniń tiimdiligin arttyrýǵa bolady. Sonymen qatar, aqyldy joldar men baǵdarshamdar jol qozǵalysyn basqarýǵa, al avtomattandyrylǵan tólem júieleri joldaǵy kidiristerdi azaitady. «Aqyldy dálizder» júkterdiń qaýipsiz ári tiimdi tasymaldanýyn qamtamasyz etedi. Al, qoima robotizatsiiasy taýarlardy tasymaldaýdy jyldamdatady. Pilotsyz kólik quraldary men drondardy synaý arqyly tasymaldaý protsesi avtomattandyrylyp, tiimdiligi artady. Budan ózge júkterdi baqylaý úshin IoT sensorlaryn paidalaný naqty ýaqyttaǵy aqparatty alý múmkindigin beredi. Kóliktiń jaǵdaiyn baqylaý arqyly tehnikalyq qyzmet kórsetýdi josparlaýǵa bolady. Sondai-aq ekologiialyq taza kólik túrlerin engizý, energiia únemdeitin sheshimder men jańartylatyn energiia kózderin paidalaný kómirtegi izin azaitýǵa kómektesedi. Qazaqstan halyqaralyq logistikalyq platformalarmen integratsiialanyp, álemdik júielermen birigýi tiis. Bul tranzittik áleýetti arttyrady. Ártúrli kólik túrleri arasynda tiimdi tasymaldaýdy uiymdastyrý úshin biryńǵai tsifrlyq ekojúie qurý qajet. Bul mýltimodaldy túiinderde tasymaldaý protsesin ońtailandyrady.
– Jahandyq elektrondy saýda-sattyqtyń qarqyndy ósýi Qazaqstannyń logistika salasy úshin qandai jańa múmkindikter usynady? Bul múmkindikterdi tiimdi paidalaný úshin qandai infraqurylymdyq jáne tehnologiialyq jobalardy júzege asyrý qajet dep esepteisiz?
–Jahandyq elektrondyq saýdanyń (e-commerce) jyldam ósýi Qazaqstan úshin jańa logistikalyq múmkindikter men perspektivalar ashady.
E-commerce damýy taýarlar men qyzmetterdiń kóbirek kólemin tasymaldaýdy talap etedi, bul Qazaqstandaǵy júk tasymaldaý kólemin arttyrady.
Qazaqstannyń geografiialyq ornalasýy ony Eýropa men Aziia arasyndaǵy mańyzdy kólik dálizine ainaldyrady, bul eldiń halyqaralyq tasymalǵa tiimdi qatysýyna jol ashady.
Elektrondyq saýda salasynyń damýy jańa jumys oryndaryn ashyp, ásirese kólik jáne qoima salalarynda, sondai-aq IT sektorynda kadrlarǵa suranys týdyrady.
Qazaqstan iri e-commerce oiynshylary úshin zamanaýi fýlfilment-ortalyqtaryn qurý arqyly mańyzdy logistikalyq habqa ainala alady.
E-commerce ósýi aimaqtardaǵy kólik jáne qoima infraqurylymyn damytýǵa yqpal etedi, bul jergilikti turǵyndardyń taýarlar men qyzmetterge qoljetimdiligin jaqsartady.
Suhbattasqan Janna Jomart
