Búgin Almatyda «Kazkommertsbank» aryzy boiynsha sottalǵan Taiyr Qaldybaevty jerleidi. Ol shildeniń 5-i kúni Almatydaǵy abaqtyda asylyp turǵan jerinen tabylǵan. Kásipker qazasynan eki kúnnen keiin Kazkommertsbank «ol materialdyq shyǵyndy tolyq ótedi» dep málimdedi, biraq sot kezinde ony moiyndamaǵan edi. Bul týraly "Azattyq" saity jazady.
49 jastaǵy almatylyq kásipker, «Respýblika» jáne Nakanune.kz oppozitsiialyq saittarynda «Kazkommertsbankti» qaralaityn maqalalar jariialaý isi boiynsha sottalǵandardyń biri Taiyr Qaldybaev shildeniń 5-i kúni keshkisin Almatydaǵy tergeý abaqtysy (SI-1) kamerasynda asylyp turǵan jerinen tabylǵan.
Erterekte kásipker Taiyr Qaldybaevtyń esimi jurtqa tanys emes bolatyn. «Kazkommertsbanktiń» talap-aryzy boiynsha ótken sotta advokattary ol jaily jazbaýdy ári fotoǵa túsirmeýdi ótingen. Dál sol sebepti bul iste jurt nazary oppozitsiialyq jýrnalist Gýzial Baidalinovaǵa kóbirek aýǵan edi. Biraq sot isiniń negizgi túitkilderi Taiyr Qaldybaevpen bailanysty bolǵan.
ShILDENIŃ 5-I
Taiyr Qaldybaev ózine qol salǵan siiaqty degen boljam tarady. Ony Gýzial Baidalinova ekeýiniń apelliatsiialyq shaǵymyn Almaty qalalyq sotynda qaraý shildeniń 5-inen 12-sine kenetten aýystyrylǵan kúnniń keshinde asylyp turǵan jerinen tapqan.
Erterekte Almaty qalasy qylmystyq-atqarý júiesi departamenti (QAJD) qyzmetkerleri Azattyqqa shildeniń 5-i kúni az ǵana ýaqyt kamerada jalǵyz qalǵan Qaldybaevty basqa kameraǵa «kóshirý» jedel sharasy kezinde 17 saǵat 40 minýt shamasynda kamerada asylyp turǵan jerinen taýyp alǵan dep beiresmi túrde habarlaǵan bolatyn. Sot úkimi kúshine enetin merzim jaqyndaǵan Qaldybaev tek sottalǵandarmen bir kamerada otyrýy tiis bolǵandyqtan, ony «kóshirmek» bolǵan. Buǵan deiin Qaldybaev ózin baisaldy ustaǵan, sýitsidke beiim nieti baiqalmaǵan.
Taiyr Qaldybaevty úkim kúshine enýge bir apta qalǵanda nelikten «kóshirmek» bolǵany, «kóshirýdi» nelikten dál Qaldybaevtan bastaǵany jáne ony «az ýaqytqa jalǵyz qalýy» neni bildiredi degen suraqtardyń ázirshe jaýaby joq.
Taiyr Qaldybaevtyń qazasy jaily kúni búginge deiin, iaǵni maqala ázirlengenge deiin bas prokýratýra da, ishki ister ministrligi de, qylmystyq atqarý júiesi komiteti (QAJK) de habarlaǵan joq. QAJK baspasóz qyzmeti jetekshisi polkovnik Ǵalymjan Hasenov oqiǵa jaily Azattyq saitynan oqyǵanyn aitady ári jariialanǵan habardy teristemeidi. Ol Azattyqqa «tekserý júrip jatyr, biraq áldebir uiǵarym jasaýǵa áli erte» dep málimdedi.
Kásipker asylyp turǵan jerinen tabylǵan shildeniń 5-i kúni jýrnalister qoǵamdastyǵy men demokartiialyq jurtshylyq iske qatysty taǵy bir aiyptalýshy Gýzial Baidalinovany apelliatsiialyq sot qamaýdan bosatady dep kútken. Ony bir jarym jylǵa sottaǵan. Biraq maýsym aiynda «Kazkommertsbank» aiaq astynan «bank Baidalinovanyń 19 million 900 myń teńge (100 myń teńgeni ol bankke aýdarǵan) qaryzyn keshirdi», tipti ony «bostandyǵynan aiyrmaityn jaza taǵaiyndaýdy surap, apelliatsiialyq sotqa ótinish joldaidy» degen sensatsiialyq málimdeme jasaǵan.
Biraq apelliatsiialyq sot shildeniń 12sine aýystyrylǵan, al shildeniń 5-i kúni keshkisin Qaldybaev asylyp turǵan kúii tabylǵan.
«Maýsymnyń 12-si kúni Almaty qalalyq sotynda Taiyr Qaldybaevtyń apelliatsiialyq shaǵymy qarala ma?» degen suraqqa onyń advokaty Sapar Ámirtaev «shaǵym berilgen ári ony keri qaitaryp alǵan joq, sondyqtan qaralady» dep jaýap berdi. Bul pikirdi Gýzial Baidalinovanyń múddesin qorǵaityn advokat Inessa Kisileva da qostaidy.
Oppozitsiialyq jýrnalist Gýzial Baidalinova sot zalynda otyr. Almaty, 16 mamyr 2016 jyl.
Taiyr Qaldybaevtyń qazasynan eki kúnnen keiin «Kazkommertsbank» jariialaǵan málimdemesinde «tipti sot tek jýrnalistiń ǵana jazasyn jeńildetetin jaittar taýyp, al qylmysqa tapsyrys berýshi Taiyr Qaldybaevtyń apelliatsiiasyn qanaǵattandyrmaǵan kúnniń ózinde bank janjaldy beibit jolmen retteý protsesin dereý bastap, Taiyr Qaldybaevtyń úkimin jeńildetý jóninde ótinish joldaidy» dep jazady.
144 MILLION 235 MYŃ TEŃGE
«Kazkommertsbank» Taiyr Qaldybaevtyń qazasyna kóńil aityp, «Taiyr Qaldybaev 144 million 235 myń teńge mólsherinde ótegen búkil materialdyq shyǵyn somasyn onyń otbasyna qaitarý» sheshimi jaily habarlaidy. Erterekte «Kazkommertsbank» jaýapker Taiyr Qaldybaevtyń materialdyq shyǵyndy ótegenin moiyndaýdan bas tartqan bolatyn. Sotta Qaldybaev bank shotyna 144 million 235 myń teńge aýdarǵanyn, al «Kazkommertsbank» ókilderi aqsha bank depozitine emes, aǵymdaǵy shotqa aýdaryldy dep málimdegen.
Buǵan qosa, aqshany advokat Sapar Ámirtaev aýdarǵan degen taǵy bir negizdemeni ataǵan. Ol kezde onyń klienti Qaldybaev tergeý abaqtysynda otyrǵan. Álgi ýájden keiin aqsha Qaldybaevtyki emes, sondyqtan Ámirtaev ony bankten kez kelgen ýaqytta qaitaryp alýy múmkin degen qorytyndy jasalǵan.
Almaly aýdandyq soty sýdiasy Nariman Begalievtiń Taiyr Qaldybaev pen Gýzial Baidalinovanyń úkimin oqyǵan kezi. Almaty, 23 mamyr 2016 jyl.
Almaly aýdandyq sotynyń sýdiasy Nariman Begaliev aýdarylǵan álgi aqshany Taiyr Qaldybaevtyń bank shyǵynyn óteýi retinde esepteýge yńǵai tanytqan. Sotta bank múddesin qorǵaǵan zańgerler «bankke aýdarylǵan aqshaǵa qatysty sheshim qabyldaýǵa ókiletimiz joq» dep málimdegennen keiin ol Qaldybaev pen bank arasynda hat jazysýdy uiymdastyrǵan. Sýdia Qaldybaevqa «aýdarylǵan somany ótemaqy retinde esepteýdi suraimyn ári álgi somany bankten qaitaryp almaýǵa mindetteme alamyn» degen mazmunda qolhat ta jazdyrǵan.
Biraq mamyrdyń 23-i kúni sýdia Begaliev shyǵarǵan úkimde Qaldybaev aýdarǵan aqsha bank shyǵynyn óteý bolyp sanalmaidy, sebebi ony ózi emes, advokaty salǵan dep kórsetilgen. Ony tórt jarym jylǵa sottaǵan. Úkimnen keiin Taiyr Qaldybaev aldanyp qalǵan ári ýaiymdaǵan jandai kóringen. Ol jylap jibergen áieli Liliiany tynyshtandyrýǵa tyrysqan bolatyn.
Advokat Sapar Ámirtaev bankten Taiyr Qaldybaev «banktiń materialdyq shyǵynyn tolyq ótedi» degen resmi qujat túspegenin aitady.
Nakanune.kz. jáne "Respýblika" saittaryndaǵy "Kazkommertsbankti" qaralaityn materialdardyń tapsyryspen jazylǵany jaily iste kýáger bolǵan jýrnalist Mahambet Áýezov.
«Kazkommertsbank» buǵan qosa, «onyń aýyr syrqat ekeni jáne bir qyzynyń densaýlyǵynda kinárat bary jýyrda ǵana belgili boldy» dep jazady. Sot kezinde Qaldybaev pen advokaty bul jaily aityp qana qoimai, sotqa meditsinalyq anyqtamalar da kórsetken. Ol kezde sýdia muny bas bostandyǵynan aiyrmaityn jaza taǵaiyndaýǵa negizdeme retinde sanamaǵan bolatyn.
Endi «Kazkommertsbank» Taiyr Qaldybaev «kinásin moiyndap, qylyǵyna shyn ókindi ári bankke materialdyq shyǵyndy tolyq ótedi» dep jazady.
Sot kezinde Taiyr Qaldybaev, onyń áieli jáne úsh advokaty baspasóz ókilderimen sóilesýden bas tartqan. Shildeniń 7-si kúni jesiri Liliia Qaldybaeva Azattyq tilshisine ózi telefon soqty.
- Sizden onyń tamasha adam bolǵanyn, óte jaqsy jandardan aiyrylyp jatqanymyzdy, elimiz tamasha adamdaryn joǵaltyp jatqanyn jazýyńyzdy suraimyn. Dóreki sózdermen emes...Ol tamasha adam bolatyn... Eger mundai jandardan aiyryla bersek, elimiz jutaidy ǵoi. Bárimiz jetimsirep qaldyq, men ǵana emes, búkil otbasymyz, aralas-quralas bolǵan jandardyń bári jetimsirep qaldy. Ol qaida bolmasyn, jan-jaǵyna shýaq shashyp júretin jan edi. Óte jomart, tamasha adam boldy. Ony ne úshin osylai qýdalady, ne úshin kerek boldy? – deidi jylap sóilegen Liliia Qaldybaeva.
Nakanune.kz. jáne "Respýblika" saittaryndaǵy "Kazkommertsbankti" qaralaityn materialdardyń tapsyryspen jazylǵany jaily iste kýáger bolǵan jýrnalist Rafael Balgin.
«Kazkommertsbanktiń» talap-aryzyna qatysty iste áýeli kúdikti dep tanylyp, keiin kýáger sanatyna aýystyrylǵan almatylyq taǵy eki jýrnalist - Rafael Balgin men Mahambet Áýezov tergelgen bolatyn. Sot «Taiyr Qaldybaevtyń ózi tikelei ótinish jasaǵan» dep boljaǵan Áýezovpen habarlasýdyń sáti túspedi. Iske qatysty tergelgen taǵy bir jýrnalist Rafael Balgin týys apaiy qaitys bolǵanyn, sondyqtan taiaý kúnderi qaraly sharalardy uiymdastyrý qarbalasynan bosamaitynyn aitty. Erterekte «qylmysyna shyn ókinip» Almatydaǵy tergeý abaqtysynan bosaǵannan keiin Almatyda ótkizgen baspasóz jiynynda Balgin «jurt Qaldybaevty onsha tanymaidy, biraq ol óte bai adam, jyljymaiyn múlik salasynda aktivteri men ken oryndarymen bailanysty biznesi bar» dep aitqan bolatyn.
Qazis Toǵyzbaev.
