Kásiptik-tehnikalyq bilimniń órisi keńeiip keledi

Kásiptik-tehnikalyq  bilimniń órisi keńeiip keledi
Ekonomikany damytý úshin ne isteý kerek? Investitsiia qajet. Oǵan daýymyz joq. Arnaiy damý baǵdarlamalarynyń bolýy tiis. Qudaiǵa shúkir, aimaqtyq, respýblikalyq, salalyq damý baǵdarlamalarynan kende emespiz. Innovatsiiaǵa iek artqan ekonomikany qurýǵa eń birinshi kezekte bilikti maman qajet. Osy faktordy mańyzyn túsingen Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń ózi kásiptik-tehnikalyq bilim berý júiesin damytyp, elimizde qolynan is keletin jumysshy mamandar shoǵyryn qalyptastyrý kerektigin aitqan bolatyn. Óz kezeginde Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Mektepti bitirgen jas azamat birinshi mamandyǵyn tegin alatyn bolady. Biz osydan bastaityn bolamyz. Úkimet osyǵan kirisýi kerek. Qazaqstannyń jas azamattary bilimdi, eńbekqor, bastamashyl bolýy tiis. Jumys pen suranysy bar óńirge batyldyqpen barýlary kerek. Eger sheberliktiń shyńyna jete bilseńizder – mamandyqtyń bári jaqsy. Qazir tehnikalyq mamandyqtardyń, ǵylym men innovatsiianyń kúni týǵan zaman. Erinbei eńbek etken adamnyń ómir sapasy ozady, turmysy jaqsy bolady. Eń aqyry búgingi jasap jatqan jaqsylyqtarymyzdyń barlyǵy – jastar bolashaǵy úshin», – degeni esimizde. 

Qazir jastardyń kásiptik-tehnikalyq bilim beretin orta býyndy oqý oryndarynda jastardy memleket esebinen oqytý isi sátti júzege asyp jatqany belgili. Iá, bizge eshkim bilikti mamandardy syrttan ákelip bermeidi. Bilikti maman qazaq topyraǵynda paida bolýy tiis. Qazirgi tańda «Kásipqor» holdingi kásiptik-tehnikalyq mamandardy daiyndaýǵa den qoiyp otyr. Holding aimaqtarda orta deńgeili mamandar daiarlaityn  kásiptik bilim beretin orta býyndy oqý oryndaryn quryp jatyr.


lsizdik jyldary elimizge shetelden kóptegen investorlar kelip, qarjy quiyp, jumys istedi. Olar áli de tabysty jumys isteýde. Investorlar elimizge tek qana aqsha ákelgen joq. Sonymen qatar olar ózderimen birge zamanaýi tehnologiialardy da ákeldi. Endi bizder investorlar ákelgen tehnologiialardyń tilin biletin bilikti mamandar daiarlaýǵa kúsh salýymyz kerek.


Tegin kásiptik-tehnikalyq bilim berý jobasy negizinen elimizdiń aimaqtaryn qamtyp otyrǵany kóńil qýantady. Búginde arnaiy baǵdarlama boiynsha respýblikamyzdaǵy 800-den astam kolledjde 101 myńǵa jýyq jastar oqyp jatyr. Buǵan qosa qysqa merzimdi kýrstarda 61 myń adam alǵashqy kásibi bilim alyp úlgergen. Aimaqta básekege qabiletti jumysshy mamandardy daiarlaý, óńirdegi eńbek naryǵyn tolyqtyrýda tehnikalyq kásiptik bilim berý salasyna airyqsha mán berilip otyr.

Ekonomikasy qarqyndy damyǵan kez kelgen kásiptik bilim berý isine jete kóńil bóledi. Óitkeni, kásiptik bilim alǵan mamandar erteńgi kúnniń ekonomikaǵa qyzmet etip, eldiń áleýetin arttyrady. Qazirgi tańda Qazaqstan kásiptik bilimniń el ekonomikasynda alatyn ornyn túsinip, bul baǵytta jumystar qolǵa alynýda. Búginde kásiptik bilim qoǵamdaǵy ornyn aiqyndap úlgerdi. Osydan birshama ýaqyt buryn jastar kásiptik bilimnen góri joǵary bilim alǵandy jón sanaýshy edi. Qazir kersinshe kásiptik mamandyqty igerip, el ekonomikasyn órkendetýge yntaly jastardyń qatary artyp keledi. Jastardyń arasyndaǵy osyndai stereotipti buzý ońai bolǵan joq.

Bul baǵytta «Kásipqor» holdingi kóptegen jumystar atqarýda. Qajyrly jumystardyń arqasynda qazir holdingtiń  kásiptik bilim beretin oqý oryndaryna túsýge yqylasy aýǵan jastardyń qatary jyl saiyn artyp keledi.

Kásiptik bilimniń qoǵamdaǵy ornyna qatysty myna bir jaitty aita ketýimiz kerek. Búginde ekonomikany órkendetý úshin qabyldanǵan indýstrialdy-innovatsiialyq baǵdarlamany iske asyrý úshin júzdegen, myńdaǵan kásiptik-tehnikalyq mamandar qajet. Osy bir jaittan-aq qazirgi tańda elimiz úshin orta býyndy kásiptik mamandardyń qanshalyqty qajet ekenin ańǵarýǵa bolady. Qazir ata-ana orta býyndy bilikti maman qoǵamdyq ómirimizde qanshalyqty mańyzǵa ie ekenin túsindi.

 

Ermek Kúzenbaev, «ARES Petrotechnic joǵary tehnikalyq mektebiniń direktory:

– Bizdiń mektep munai-gaz salasyna qajet úsh mamandyqty daiyndaýda. Mamandyqtar – ken oryndaryn paidalaný;  baqylaý, ólsheý qurylǵylary jáne avtomatika; munai-gaz óndirý tehnologiiasy dep atalady. Bul elimizdegi munai-gaz óndirisi úshin asa qajet mamandyqtar. Stýdentter túske deiin mektepte alǵan bilimin tústen keiin óndiriste qalai iske asatynyn naqty is júzinde synaqtan ótkize alady. Túlekterimizdiń óndiristik tájiribeden munai kompaniialary men ózimizdiń óndiristik is-tájiribelik bazada ótýine barlyq jaǵdai qarastyrylǵan.

Óndiristik is-tájiribelik bazamyzda munai-gaz óndirisiniń sońǵy úlgidegi qural-jabdyqtary ornatylǵan. Bir sózben aitqanda, sheberhanamyzda biligin shyńdaǵan jastar naqty óndiriste qalai jumys isteitinin kózben kórip, kóńilge túiip shyǵady. Qazaqstandaǵy iri munai kompaniialarymen tyǵyz áriptestik qarym-qatynas ornatqanbyz. Osy rette myna bir máseleni aita ketýdiń máni zor dep esepteimin. Mektebimizdiń ishinen Indýstrialdyq keńes qurylǵan. Kóptegen munai kompaniialary osy keńestiń belsendi múshesi.

Búginde óndiristik tehnologiialar jyl ótken saiyn damyp, ózgerip jatatynyn ózderińiz bilesizder. Zaman talabyna sai maman daiarlaý úshin ózimizdiń modýldyq baǵdarlamalarymyzdy osy keńestiń talqysyna salyp, sodan keiin ǵana qabyldaimyz. Indýstrialdyq keńestiń ókilderi modýldyq oqý baǵdarlamasymen muqiiat tanysyp, ózderiniń usynystaryn aitady. Budan keiin bizder usynystardy basshylyqqa alyp, modýldyq baǵdarlamalardy qaitadan daiyndap, sol baǵytta maman daiarlaýǵa kirisemiz. Bizdiń modýldyq oqý baǵdarlamamyz qatyp qalǵan standarttarmen shatastyrýǵa bolmaidy. Eger óndiristik tehnologiiada qandaida bir ózgerister oryn alsa, Idýstrialdyq keńestiń múshelerimen keńesip, tiisti ózgeristi engizemiz. Osylaisha modýldyq baǵdarlamalarymyzdy ózgertip, ózimizdiń bilim berý isiniń mańyzdylyǵyn udaiy saqtap otyramyz.

Búginde Kanadadan kelgen 21 nusqaýshy sabaq berýde. Olarǵa jergilikti eki muǵalimnen bekitilgen. Ózimizdiń muǵalimder ázirge taǵylymdamadan ótýshiler bolyp sanalady. Olar ózderiniń mamandyqtary boiynsha óziniń oqý josparyn, oqý-ádistemelik quraldaryn jasaidy. Buǵan qosa, Kanadaǵa baryp biliktilik kýrstarynan ótip keldi. Munda kelgende de biliktilik kýrstarynan ótip otyrady. Osylaisha taǵylymdamadan ótý baǵdarlamasynan ótkennen keiin baryp muǵalim mártebesine ie bolady. Búginde jergilikti 8 muǵalim osy mártebeni ielenip, óz betterimen sheteldik instrýktorlarsyz sabaq berip jatyr. Jalpy osylaisha eki-úsh jyl kóleminde sheteldik muǵalimderdi tolyq jergilikti mamandarmen almastyramyz degen josparymyz bar. Sheteldik nusqaýshylar qasyndaǵy jergilikti eki taǵylymdamadan ótýshi ári ketse úsh jyl kóleminde barlyq taǵylymdamadan ótip, sheteldikterdiń deńgeiine kóterilýi tiis.

Daiyndaǵan Dariǵa ASQAR